Lai Nunphung Cheukhat

Roco Phungphai-1948 Chin Special Division Act.

Chin miphun hi rovuih kan hmang. Asinain ro viuhnak in a pekmi pa cu Chin phunglam ningin ro co khotu ding a si lo ahcun mi nihcun ro cu an co kho hlei lai lo. Asinain a thimi pa cu Khrihfa a si ahcun a duh paoh in ro a vui kho i, kha rovuica (will) in ro pekmi pa kha ahohmanh nih ro an cuh, an kalh kho ti lai lo. Rovuica (will) cu Khrihfa lawng nih ṭial khawh a si.

Chin miphun cu ro conak kongkau ah phung le lam kan i dannak a um caah ‘Chin miphun roco ning upadi (Chin Special Act) cu 1948 October 22 ni ah Lairam uktu upa hna nih biachahnak No.49 in an fehter. Cu pohmah a 5(A) ah, ‘Ro conak kongkau ahcun Chin Special Act i column chung ningin a si lai’ tiah a um. ‘Asinain hi upadi cu, Chin miphun nih a ngeihmi thil cung lawngah hman sisehlaw, Chinram chungah a um ko nain Chin miphun a si lomi miphun dang thil he pehtlaihnak ngei hlah seh’ ti a si. Ro timi cu a thimi pa nih a rohtaak mi thil a si.

Upadi nihcun ro cu phunhnih ah a ṭhen hna i cu hna cu;

-Ro thil sawhsawh le

-Pupa ro thil hna an si.

Pupa ro thil chungah a tanglei hna hi an i tel.

A.Innpi le innpe he aa pehtlaimi thil, cun innpi haukulh chung i an sakmi, a thimi pa nih a ngeihmi innchungkhar inn, (nupi tampi a ngeih i cu a nupi hna cu inn dang cio ah a umter hna a si ahcun, cu hna vialte zong cu aa tel chih).

B.A thimi pa nih a p sinin siseh, a phunkhat rualchan sinin siseh, a comi thil (cu thil cu aa ṭhialkam kho lomi thil a si lai).

C.Meithal, meithal he aa pehtlaimi thil, upa thilthuam le hlawn thil. A cunglei pupa ro thil hna chung i aa tel lomi, aa ṭhialkam kho lomi thil paohpaoh cu ‘ro thil sawhsawh’ an si.

Fianternak

a.Nu le va nih an ṭuan an kawlmi an hmuhmi thilri cu va a thih tikah ro thil sawhsawh an si.

b.Nu le va nih an ṭuan an kawlmi in a hmuhmi thilri cu a nupi a thih tikah a va thil ah a cang, a comi, a pekmi, a kalhmi thil aa tel lo. Pupa ro thil co ningcang cu a tanglei bantukin a si. (a in h tiang a um i Pi Sui Thluai Thang ṭialmi ah aa tel dih cang). A cunglei ṭialmi a in h tiang fianhnak hna cu a tanglei bantukin an si.

Fianhnak

1)A thimi pa inn ahcun a nupi cu man pek loin a nunchung umnak nawl a ngei. Rocotu pa nih a ṭhawl kho lo. Asinain lakfa a ngeih ah siseh, va dang a ngeih ṭhan ah siseh, umnak nawl a ngei ti lo.

2)Hrinsor fapa timi cu pa chungchuak taktak, asiloah a pa nih a hrin taktak mi a fapa ti a si i, nulei in hrinsormi an i tel lo.

3)Zei bantuk ro co ning phunglam a um hmanh ah fanu le fapa paoh ro conak nawl an ngei dih.

4)Ro cotu dingah cawmmi, fanu, fapa zong an i tel dih.

A cunglei pupa ro thil conak upadi kan zoh tikah ro co ding ‘pa’ an um lo tik lawnglawng ah nu cu ro conak nawl an ngei.

A thimi mipa nih fanu le fapa a hrin hna i an nun ko ahcun a fanu pakhat nih a thimi pa nupi a co ding nakin lethnih tamdeuh a co lai. A fapa pakhat nih a fanu pakhat comi lethnih tam a co lai.

Asinain a thimi pa a fapa a fanu pakhatkhat cu a pa a nun lioah an thi i a fanu fapa pakhatkhat an tan ahcun fapa pakhat nih fanu pakhat co ding lethnih tamdeuh in a co lai.  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *