Khrihfa Nun
Nihin caan ah kan Nu Bupi nih a kan timh piakmi voikhatnak Bible (Mi. 6:8) chung ta kha thazaang kan i lak hna lai. “Nannih hmun kip kaa kip i a ummi vialte hna, Pathian nih cun thil ṭha kha zeidah a si ti cu an chim cang ko ṭung hna; An halmi hna cu, ding tein thil ti le zaangfahnak ngeih le na Pathian hmai i toidor tein khuasak kha pei a si ko cu.”
Nihin caan ah a tlangtar in chim ka duhmi cu “Zumtu nun (asiloah) Khrihfa nun” timi kha a si lai i cu chungah point (3) in chim ka duh. Dinfelnak, Zaangfahnak (or) Zawnruahnak, cun Toidornak timi kha a si lai.
(1) Dinfelnak
Dinfelnak hi zeitluk in dah a biapit kan ti ahcun ram pakhat, bu pakhat, phu pakhat a ṭhancho kho nak ding caah hin dinfelnak hi a biapi tuk. Dinfelnak a um lo ahcun zei miphun hmanh khi an ṭhangcho kho lo i, zei phu hmanh khi an ṭhangcho kho lo. Cucaah cun kan Bible cathiang nih (Phungt. 14:34) chungah zeitin dah kan hmuh tiah cun, “miphun a lianhngantertu cu dinnak a si” tiah a ti. Dinnak um loin ahohmanh ṭhancho khawh a si lo. Hi tluk in a biapi mi dinfelnak hi zumtu aa timi Khrihfa kan nunnak ah kan ngeih lo i zumtu nun ah, Khrihfa nunnak ah dinfel nun a um lo ahcun zeitik hmanhah thlarau leiah nutling / patling kan si kho bal lai lo. Ngaihchiat awk ngai a simi cu nihin kan vawlei, laitlang, kan kawlram kan zoh tikah hlenthawinak, firnak, zumhthlak lonak hi a tamtuk i kan vawlei hi damiah kua ah aa chuah timi zong kha kan hmuh i ngaihchiat awk ngai cu a si.
(2) Zaangfahnak
Cun a pahnihnak ah thazaang pek kan duhmi hna cu zaangfahnak ti hi a si. Zaangfahnak, zawnruahnak ngeih loin Pathian lung ton khawh a si lo. “kan duhmi rawl uhnak cu nuhmei hna, ngaktah hna cungah zaangfahnak ngeih hi a si” a ti. Rawl ulh hi a ṭha, asinain mah nakin a ṭha deuhmi cu zawnruahnak (zaangfahnak) kan ngeih hi a si. Pathian nih a kan halmi cu cucu a si. (James. 1:27) ah zeitindah kan hmuh tiah cun, “Pathian nih biaknak taktak ah a ruahmi cu mi cungah zaangfahnak ngeih hi a si, cun nuhmei ngaktah hna ṭh tein zohkhenh hi a si” a ti. Cucaah cun zumtu pakhat a timi hi zeitluk in ah thlarau leiah a ṭhangcho tiah tahnak fung pakhat cu zeidah a si tiah cun ‘zeitluk in dah mi cungah zawnruahnak a ngeih’ ti zong hi kan hmuh khawhmi cu a si.
(3) Toidornak
Cun a pathumnak ah hika zawnte ah thazaang i lak ṭi dingah chim ka duhmi cu ‘toidor nun’ ti hi a si. Toidornak hi mithiang pawl nih zeitindah an rak chim tiah cun, teidornak cu kawl holh in kan chim ahcun “ပါရမီအပေါင်းတို့၏မူလအရင်း, ပါရမီအပေါင်းတို့၏မိခင်” ti zong in an ti. Chim duhnak cu toidor nun ngeih loin kan Khrihfa sinak hi thlarau leiah kan ṭhangcho kho lo. Zumtu pakhat zeitluk in dah thlarau leiah a ṭhangcho tiah kan ruah khawhnak a pahnihnak cu zeidah a ti tiah cun “zeitluk in dah toi a dor” ti hi a si. Cucaah cun mithiang Augustine nih zeitindah a rak chim tiah cun, “Khrihfa pakhat nunnak ah zeidah a biapi bik ti hi ka hal hna seh law, a pakhatnak in a pathumnak tiang hi ‘toidor nun hi a biapi bik ko’ tiah ka chim lai” a ti. Cucaah cun dawtmi zumtu nu le pa, u le nau vialte hna kan Khrihfa zumhnak te ah hin nikhat hnu nikhat kar kan hlan chinchin i nutling / patling kan si khawhnak ding caah cun ‘zumtu nun’ ti hi ngeih lo awk a ṭha lomi a si. Zumtu nun ah kan ngeih lo awk a ṭha lomi cu “toidor nun” ti hi a si. Toidor nun kan ngeih cuticun mi cungah zawruahnak a ngeitu kan si i dinfelnak he kar a hlang khotu zumtu ṭha kan si khawhnak ding caah i zuam cio hna usih, timi kha nihin caan ah chim ka duh. Kan zapi cungah Bawipa nih thluachuah kan pek piak ko seh.
Thazang petu /- Saya Simon Hram Ling