Nupiá¹hit He Aa Tlaimi Thil Dangdang Hna
Audio (aw) zongin ngai khawh a si. 👇👇
4.Hmaitlam
Hmaitlam timi cu mi ngaihchiatnak, thinhunnak tuah tikah mithmai á¹hatnak caah pekmi a si. Abiana ah a tupa nih a pu, a nupi pa sinah a ngaihchiatternak, thinhunnak a tuah ahcun a mithmai á¹hatnak, thimdamnak a tuah lai. Cu bantuk a tuah tikah an thinhunnak hmetngan nih a ngeih i sat hah in rem tibantuk a hau. An thahmi sa a hmetngan cu a thin a hungmi i a cohlanmi cungah aa hngat. Hi man hi Rs. 7 in siapi tiang liam khawh mi a si.
Hi kong hi Donman chungah kan á¹ial cang i a dikthliar cun á¹ialá¹han a hau ti rua lo.
5.Saluchumh le siameithlaih
Hi thil hna hi mizapi ko nihcun hman le hauhmi an si lem lo. Phunbawi hna nih an hauhmi an si deuh i a bikin arsathah le a einak sinah aa zulmi an si. Saluchumh le siameithlaih hi aa ngaw i pumá¹ek 2 tibantuk, á¹hifang var 3 ti bantuk veve thlaih in pek chihmi an si.
Hi kong hi á¹aman chungah kan á¹ial cang i tmapi á¹ial awk a um lem ti lo. An hawi caah hauhpiakmi si dawh a si.
6.Kawi le Maw
Laimi hi miphun dang he (kan pawngkam um kan theih tawk ahcun) i lawh lonak tete kan ngei. Miphun dang hi kawi, hawikom, tlongleng á¹i tibantukin a phunphun an ngei i an i bawm an id aw ve ko lai. Voikhat i bawmhnak in maw, i tonnak in maw an i komhngamh colh ko lai.
Laimi cu kan hmette in aknmah he thinlung khat, tlongleng á¹i khat, á¹hial loin aa komhngamhmi kan ngei hna. Hi hna hi kan innchung tang hmanh ah kan chimh lomi hna hmanh kan thinlung ummi bia kha kan chimhrelh mi an sit awn. Cucaah nupi á¹hit nikhua ahcun kawi le maw hi i tlaih a sit awn. A fian deuhnak cun a man in kawi le maw tlaih kan ngei.
Nihin kan i um hi Pathian hmai ah kut kan i sih tikah a herh ruangah kan pawngkam i mitpheng ah a dir liangluang mi; mithmai a ngeih caah kawi ah kan i tlaihmi zohzun kawi bantuk hi a si lo. Mithmai ngei cu an kawi le an maw an tampi i an kawile nau an ngeih hmanh aa thei lomi tiangin an tam.
Laiphung ngaingai ahcun kawi cu pakhatte i tlaih a si i a á¹hohkhantu milu tamnak hi kawi tlaihnak kongah kan hmanmi a si lo. Nihin ah kan hmanmi biakinn i kutsihnak le á¹hit-umh ni i dirpitu lawngah kan ruahmi thil hna hi cu, kan pupa hna nih kawi i tlaih timi he cun tahchunh awk a á¹ha rua hnga lo.
Kawi tlaihnak cu kawizaang timi a zaang titpi kha cuai hnihthum tia in hlawi i i pek, asiloah cheukhat khua nihcun a i ruh (phui) kha a hnakpang khatlei pahnih veve he aa hluaitlai in i pek a si tawn. Chunhthah i a dir thah poah ahcun i pek lengmang a si ko. Hika zawn ah kawisa cu kan i pe cio ko nain mah le khua cio in a sa kan i pekmi aa dang men lai. Nihin ahcun khuapi deuh ah tangka in i pek a si deuh ve cang. A kawi zong nih a ngeih tawk a tlawmh lai i zupu zong a tlawmh chih ve lai.
Kawi a biapit ning hi an kaa in ‘ka kawi’ tiah an i auh lawng hi a si lo, zupu pukhat an dah lai zongah a kawi kha an auh i amah nih a dah lai, an innchung sang ah thil pipa, chiatá¹hatnak a um le khua an khan tik zongah an theihter lai i aa tel lai. Thah le dah an tuah khawh zongah a hram in a dongh, tualphiah ni tiang amah nih a bikin a tlangtlak hna lai. Tualphiah dih i fimtawl in a donghnak tualphiah zu an dahmi tiangin á¹uanvo a laak dih lai.
A kawile an á¹ilhtlawh (thih ni) nikhua ah ar a thah la ii rawl a put hna lai. Hi bantukin kawi hi chungkhar caah santlai tuk mi a sic aah an fale chan tiang zongah philhthlau lo tein an i hlam lengmang. A fa nih kawi dnag a ngeih i midang a kawih hmanh ah an inncung ah fel le teimak tein rian a rak á¹uantu, a rak dawtu hna a pa kawi kha an philh phung a si lo. Chunhthah i a dir an thah khawh ahcun sa kttum tia, zohco tal cu an hleh lengmang hna.
Chunhthah caan a chuah tikah a herh lomi thil an chuak tawn. Sathah, zudah a si caah zohchia khenhhru in a ummi fimtawl tiang, mi an kawhmi hna ahodah a ra, a ra lo, an eimi buh le sa a cham, a za ti vialte kha a iran a si dih. Thil pakhatkhat a baumi a um sual ahcun a rannak in a chunthattu a kawile kha a thanh hna lai. Tahchunhnak ah a kawi i a unau chuahpi ti bantuk an rat lo ahcun a ruang zeidah a si ti kha a hlat lai i, rem an hauh ahcun mi a fial hna hnu ah a remter hna lai.
Maw belte cu a hlankanh in mawpi, mawlai, mawte tiah pathum hi i tlaih phung kan ngei. A vangeih nikhua ah an ngeih tawkte an tlawmh lai. Cu a mawle nihucn chiatá¹hat a ton ni ah an teltumpi lai. An mawnu va a ngeih ni ahcun a va inn tiang him tein a phanh tiang rian an ngei i an kilven lai. A va inn a phanh hnu zongah a li a leng sual lai tiah thlakhat chung zong an riahpi ko lai. Maw man an hmuh ve.
Pu Ram Hmung nih a á¹ialmi Nunphung cauk chungah mawpi-siate, mawlai-vokla, mawte-vokrial an co. Nihlawh sawngtem cu siapi in siate tiang an i pe tiah a um. Kawi a sunsaining kha hitihin hla a á¹ialchih.
Bawikil aw;
An kawifa i tlak tawn hna maw dar er bang
á¹ih hngalh lo ralhruang an bauh ah
Keichuan hawi lulbawi á¹ial an rei dir.
Hakha, Pu Lul Kung nih cun a tanglei bangin a chim ve.
‘Mawpi man hi tangkafang in 100, mawlai 80, mawhniang 50 cu manh tengteng a si ko’
A si ko lai. Nihin hmanh ah tangka ngei deuh nihcun an thilpuan ca le an i pekmi hi a sangsang in an i pe ve ko. Siapi hna hi nihin mit in zoh ahcun a man a sing lengkai a si caah tangka hmu kho lo nih a tamtuk in kan ruat nain ramleng a ummi caah cun an nih a chuak ko lai. Hlan lioah minung hringhran a simi nihcun sia cu mah duh hman awk cio cu an ngeih le an i zuat ciomi a si caah khuaruahhar awk a si lem lo ka ti.