NUNPHUNG LAM HE PEHTLAIMI KOKEK PAWNGKAM

Minung hna caah kokek rothil hna he hmunkhat in tuanbia he pehtlaimi, zungthiam lei (anuhpygia) he pehtlaimi, nunphung, phunglam lei he pehtlaimi, rothil hna kha an ngeih cio ko nain, nihin ahcun kha hna kha tlerhnak le ṭhihphaihnak an ing cang. Nunphung rothil hna cu hmun pakhat i hmun um minung hna nih hrawm in an ngeihmi thil a si i, cu a hrihram cungah minung umnak khuapi khuate hna kha ser in an sak.

Khuahlun, taikhlun hna kha an hrawk i kokek pawngkam a thianhlimnak hmun an timi khuathar hna kha an sak nain a caancaan ah umnak hmunhma ṭha an si lem lo. Hmun le pakhat i tuanbia, zungthiamnak (anuhpynia), soser kutzung thiam le inn muisam sertu le tlangtlatu hna i kutzung hna, zatlang nunphung dihlak kha fonh in hmunum rothil hlun hna kha pehzulh in zohkhenh awk a si.

Kokek pawngkam zohkhenhnak ah minung hna i nunphung rothil hna kha pehzulh in kilvennak zong aa tel ve. Peng le hmun pakhat i pawngkam piahtana kong hlathlai cawnnak ah cu hmunum hna i an nunphung, phunglam hna kha zohfel in, thiamsang hna i hmanmi biafang hna nakin hmunum hna i holh in biaruah khuakhan ṭinak tuah awk a si. Nunphung, phunglam kan ti tikah a luan ciami caan i rak hmuhmi rothil hna lengin, nunphung – phunglam cu a nung i a leklakmi a si caah minung lungthin kha a lemsoi khawh hna. Tulio caan he pehtlaih mi thil zong a si. Minung le pawngkam i komhnak ah nunphung cu hnon khawh a si.

Tharhlamnak a chuah paoh ah hman duhmi le a cawtu hna hmuhnak le Global ningcang i tha peknak ruangah nunphung lam kilvennak a zor i minung hna i rothil a simi nun phunglam tampi hna cu an lotlau dih cang. Piahtana dihlak kha pungsan pakhat tein fianter duhmi fimthiamnak hna in fianter duhnak cu hmunum minung hna telh in biaruah ṭuanchuahnak hna kha a halmi hnok cencun a simi hmunum minung hna i piahtana kha hnon bantuk ah a cang.

Hmun dang hna ahcun an hmanmi ningcang hna cu hmunum minung hna caah aa tlakremmi a rak si lo. Piahtana fianternak cu hmun um minung hna i nunphung phunglam ah hrambunh ding a si. Minung nunnak le Vawlei pumpi cu a leklak i aa thleng liomi thil hna an si caah vawlei pawngkam kilven zohkhenhnak program hna zong a hmunmi thil si loin a zor kho i lungtho tein ṭuan dingmi pungsan a si awk a si. Thiam fimthiamnak a dang tein apekmi fianternak cu zawtnak hmelchunhnak hna kha a hmuhsak piak i hmelchunhnak hna hnuphen ah a chiahrumi piahtana hna cu a fianter kho lo.

Hmun um minung hna i nuhrin tinvo le nunphung – phunglam hna kha upat a hau i, zatlang nunphung phu pakhat i ṭhanchonak tuahnak ah cu hmunum minung hna i tuanbia he pehtlaihmi konglam hna kha hlankan in theih chung a haumi a si. Annih tuanbia zong cu nunphung – phunglam he pehtlaimi a si caah cu hna nunphung hrambunh in leklak lungtho tein i telpi le phawrh piak a herh. Minung nun ningcang thlenremhnak zongah hmun dang hna in pungsan hna kha nan cohlan lai tiah rumro hnekchih in tuahter khawh a si lo. Nunning umtu ningcang kha hmunum minung hna he pehtlaimi nunphung lam hna, annih an hmanmi hmelchunhnak hna he cawh chih lawngah theihfian khawh an si lai.

Kokek pawngkam kha mah ca ṭhathnemnak caah hrawhnak, thil umtu ningcang kha ṭumchuk ternak hna cu minung hna i an nunnak a bawmchantu vawlei chungchuak thilri hna a rocar ter hlei ah annih kha a dangte a phu ah a dirter hna i a phu sinak in umnak muisam (pungsan) a ser piakmi nunphung lam le zatlang nunphung innpi dihlak a rawh ter. Nunphung – phunglam a lohtlaunak cu Vawlei cung i nunnak ngei saram hna le thingkung phun pakhat a lotlaumi nak hmanh in thinphang lungretheih deuh awk a simi thil a si.

Thilri phunkhat lawng chuahternak he pehtlaih in thazaang a ṭhawngmi minung phu i um ṭhutdir ningcang kha hmun um hna nih cohlang hna seh tiin rumro in hnekchihnak cu kokek pawngkam umtu ningcang thlennak tluk in ṭihnung ral a simi thil a si.

Hmunum miphun ṭengnge hna i minung phu he annih nunphung – phunglam tuahtawn ningkeel kha upatnak ah tiah theih cio a si. Annih cu mitlawm deuh phu tiah ti khawh an si lo. Annih cu an umnak peng le hmun i a nganmi timhtuahnak simanking hna ṭuanchuahnak ah a biapi in biaruah khuakhan ṭi dingmi hna an si. Annih caah Vawlei cu annih an hmanmi thilri menmen lawng si loin Pathian sinin hmuhmi laksawng le an pupa hna sinin an hmuhmi laksawng rosung an si i annih a dangte minung phu sinak le a mansung hna kha a zohkhenh kilven buin minung pakhat le pakhat he pehtlaih hawikomh in umnak a si dingmi a thianhlimnak hmun a si.

Hmunum minung hna cu peng le ram pakhat cungah an um tikah kha vawlei kha annih nih ṭha tein an zohkhenh i an kilvenmi a si. Vawlei cung i hmun tampi ah hin cu hmun hna in kokek pawngkam le nunphung – phunglam umtu ningcang hna kha zei ah rel piak loin an ra riangmang i lei-lo thlawh thlaici cinnak le Vawlei chungchuak thilri cawhnak caah an hman lai. Cu mi hna kut cungah an Vawlei kha pek in annih cu, an umnak vawlei kha kaltak dingah rumro hnekchihnak kha an ing.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *