Bawipa Thluachuah cu mi vialte caah asi

Nihin ah thangṭha kan ruah ṭi dingmi cu (Mt. 7:6, 12-14) tiang kha a si lai i cu chungah konglam (3) kha ruahter kan duhmi hna a si. Cu hna chungin cun thlarau thazaang i lak dingah ka duh. Pakhatnak ahcun zeidah kan lak lai ti a si ahcun, “Bawi Jesuh nih thil thiangmi kha uico hna kha va pe hlah uh” tiah a ti. Hi thil thiangmi tiah a timi hi zeidah a ti hnawhchan kan ti tikah khan Bawipa Jesuh pekmi Sacrament thiang kha a ti duhnak a si. A bikin Bawipa thisa Sacrament hi aa tlak lomi, a zum lomi hna kha pek lo dingah khan AD. (150) kum ah hin Mithiang Justine nih hi Bawipa Jesuh Khrih nih, thil thiang kha uico kha va pe hlah u tiah a timi hi zeidah a si tiah cun hi Bawipa thisa sacrament, a thianghlimmi hi a zum lomi le aa tlak lomi, sual nganpi a ngeimi hna kha pek lo ding a si tiah a ti duhnak hi St. Justine nih a kan cawnpiak. Hika ah a zum lomi cu Bupi nih a pe taktak hna lo. Sihmanhsehlaw, a cancaan cu a zummi kan si ko nain khan kan thinlung chungah ruahnak ṭha lomi le tuahnak ṭhalomi kha kan ngeih pah in khan le kan thinlung thianghlim loin khan Bawipa thisa sacrament kha kan cohlan ṭheo. 

Bupi nih a kan cawnpiak duhnak le cun hi Bawipa thisa sacrament hi thianghlim tein le sualnak um loin khan kan cohlan ding a si timi kha Bupi nih khan a kan canwpiak. Cucaah kannih vialte nih hi Bawipa thisa Sacrament siseh, cucun a dangdang; Tc, lehthahnak sacrament zong a thianghlimmi a si. Cun sualthlahnak zong a thianghlimmi a si ve. Sacrement timi paohpaoh kha a thianghlimmi an si caah kannih nih lungthin thianghlim tein khan le sualnak nganpi um loin khan kannih hna nih cohlan khawh ding kha kan i zuam ding kha a si. Cucaah kannih nih hi a thianghlimmi Sacrament hna kan cohlan tik paoh ah khan sual kan thlah, cucun Bawipa thisa Sacrament kan hmang lai kan ti a si ahcun sual nganpi he kan hmang ngam lo. Khakha Bawi Jesuh nih hi Sacrament thianghlim hi sualnak nganpi he nan hmang lai lo ti kha a kan tiduhnak a si. Cucaah hi Bawipa thisa sacrament siseh, a dangdang Sacrament si hna seh, kannih nih lungthin thianghlim tein khan ṭha tein sualthlah hal in khan kannih nih hman kha kan i zuam lai timi hi theihfiannak lak ter ka duh.

Cun pahnihnak ah langhter ka duhmi cu, mi nih kan cungah tuah hna seh ti nan duh bantuk khan mi cungah va tuah ve u” tiah Bawi Jesuh nih a kan ti. Cucu “golden rule” “Sui phungphai” tiah Bawi Jesuh nih a kan cawnpiak. Cu golden rule cu vawlei cung kan nunnak ah minung cu mirang ram zong kan kal kho, Malaysia zong kan kal kho, Kala sin zongah kan kal kho, cun kawlmi sin zongah kan um kho, khua zei kan umnak paoh ah khan hi Bawi Jesuh nih a kan cawnpiakmi kha kan ruah chih le mi nih kan cungah tuah hna seh ti kan duh bantuk in khan mi cung zongah va tuah ding timi kha Bawi Jesuh nih a kan cawnpiak tikah khan hi upadi ningte hin biatak tein kan ruah i kawl nih “ကိုယ်ချင်းစားနာမှု, ကိုယ်ချင်းစားတရား” timi hi phunglam tein khan khua zei kan kal paoh ah kan nun a si ahcun, cucun Khrihfabu zong a si ah, phu pakhat chung zongah, bu pakhat chung zongah kan um tikah mah bantuk thinlung te khan mi zawnruahnak timi thinlung te khan kan nun a si ahcun khua zei paoh ah khan kan i nuam lai i rian kan ṭuan kho lai timi zong hi Bawi Jesuh nih a kan cawnpiak duhmi a si.  

Cun a pathumnak ah, “Kutka bi mi khan lut i zuam uh. Zeicah tiah cun kutka a kaumi in nan luh a si ahcun rawhnak lam a si i khamhnak lam cu lam a bite” tiah a ti. Cucaah hika ah hin Bupi chungah mithiang kan timi hna zong hi mi tampi an si lo, minung zakhat chungah minung pahnih / pathum kha an si. Bawi Jesuh nih, “Kawhmi an tampi nain khan thimmi an tlawmte” tiah a ti bantuk in khan thimmi a tlawmte chungah kan i tel khawhnak ding caah khan kannih nih kutka bi kha kan zulh awk kha a si. “Kutka bi” timi hi hlan ah Jerusalem khuapi kulhnak vanpang kha a rak um i, cuka ahcun kutka pakhat te kha luh a har ngaingai mi kha a um. Kalauk te hna zong kha an luh tikah khan an bawh pah in khan an lut, cucun minung zong luh an duh tikah khan hiti pi ka val i hmaihngal ngaiin luh ding kha a si kho lo. Cucaah kun pah, thiamthih tein khan lut lawnglawng ah khan luh khawh kha a si. Cu bantuk in khan mirang phung ah, “No cross, no crown” an ti bantuk khan “Crown” timi sui luchin hmuhnak ding caah khan “Cross” timi kha kan phawrh hmasa a hau tiah mirang phungthluk ah khan a um. 

Bawi Jesuh nih vailamtah a put hnuah, vailamtah cungah a thih hnuah khan sunpar lianngannak kha a hmuh bantuk in khan kannih vialte zong nih hi zungzal nunnak a simi Vanram kha kan hmuh khawhnak ding caah cun kutka a bimi, lut a har ngaingai mi lam kha kan zulh i kan luh a si ahcun zungzal nunnak kha kan co lai timi kha theihfimnak kha i lak ding kha a si. 

Cucaah hi vawlei cungah kan pawcawmnak ca i rian an ṭuan hmanh ah hin teimak tein khan hawi bantuk si loin khan hawi nih ruah a surtuk ahcun an um, ni a linh tuk e an ti, ruah a sur tuk e an ti lo kal loin le rianṭuan loin an um. Sihmanhsehlaw, hawi nakin a rummi, hawi nakin a ngei khunmi hna kan zoh tikah hin ruah zeitluk a sur zongah an ṭuan tho tho, zeitluk ni a lin ti zongah an ṭuan tho tho. Kha tikah khan anmah kan nunnak kawltung rumnak le eithawtnak le pawcawm khawhnak khi an rak hmuhmi a si. Cu bantuk in khan kannih zong nih hi vawlei pumsa nunnak ca dingah, cucun hi vawlei cung i a ziam khomi sunparnak hna ngahnak ding caah hin teimak tein kan i zuam a si ahcun zungzal nunnak lam a simi vancungram ngahnak ding caah cun kutka bi timi cross lam hi kannih nih kan zulh a si ahcun kanmah nunnak lamthluan caah khan aamah khaannak kha a um lai timi kha nihin ah theihfimnak pek kan duh hna.  

Thazang petu /- Fr. Abraham Hrang Hit