Mithiang Barnabas Lungput ngeih ve kan herh ve

Nihin ni ah Bupi nih a kan timhpiakmi, thlarau thazaang lak ṭi dingin a kan timhpiakmi bible thiang hna cu (Lam. 11:21-26, 13:1-3, Ps. 97:1-6, Mt. 5:20-28) tiang hna an si. 

Nihin cu St. Banabas puai a si bantukin nihin kan relmi kan cathiang hna le Banabas nunzia he pehtlaih in tawite in thazaang i lak ṭi hna usih. Banabas timi cu zeibantukdah a si? Kan Bible cathiang chungah “thazaang petu” tiah a ti. Thazaang petu hna hi zeibantuk minung hna dah an si? Thazaang petu hna hi zeitik hmanhah ṭhatnak leiah lam a sialtu, daihnak lam a kawltu, cun Pathian he an i naih chinchin nakhnga ding caah lam a sialpiaktu an si tiah kan theih ding a si. 

Banabas cu Pathian thangṭhabia phuangtu a si bantukin, Lamkaltu pakhat a si bantukin Paul he thawngṭhabia a rak phuangmi a si i Khrihfa hna kha a ngeihchiah chawva in siseh, cun a zumhnak kha Khrihfa hna dang sinah thazaang chuah in Bawipa Jesuh Khrih thawngṭhabia a rak phuangtu a si. Nihin kan relmi kan Bible cathiang ah (Lam. 11) chungah zeitindah a ti tiah cun, Banabas kha Antioch khua ah zultu hna nih an thlah. Cu an thlah tikah Antioch khua i a ummi zumtu hna i a cung i a cangmi thil kha a hmuh tikah a lung aa lawm i Bawipa cu an lungthin a dih umnak in i tlaih awk le a sinah zumhtlak tein um awk kha a forh hna. St. Banabas nih midang cungah thilṭha a hmuh tikah, cun Pathian nih thlua a chuah hna timi thil a hmuh tikah nekneihnak, ruahnak ṭha lo a ngei lo. An cungah aa lawm i Pathian a thangṭhat. Cun Pathian cung an zumhnak fek chinchin awkah tiin a forhtu a si. 

Nang le kei zong nih nihin kan vawleipi ah midang nu/pa cungah thilṭha, Pathiant thluahchuah an hmuhmi cungah aa lawm khomi kan si ve maw? Kan i lawmh khawh lo a si ahcun hi St. Banabas nunzia te hi ṭha tein ruah ṭhan hna usih. Jesuh hnuzul a simi, Pathian phungchim a simi Banabas nunzia te hi kannih nih kan i cawn a herh ngaimi a si. Midang cungah Pathian thluachuah an hmuh tikah i lawm ve hna usih, Pathian thangṭhat thiam ve hna usih. Cun kan cungah Bawipa Pathian aa lawm ve lai i kan cung zongah Bawipa Pathian thluachuah a hmumi kan si ve lai timi kha pakhatnak vun chim ka duh. 

Cun a pahnihnak ah (Lam. 11: 21) ah, “Bawipa ṭhawnnak kha an sinah a um i mitampi nih an zumh i Bawipa leiah khan an i mer” tiah a ti. Antioch khua i a ummi zumtu hna cungah Pathian ṭhawnnak a langh tikah taksa sining nih zeilei hmanh in a tlai kho ti hna lo. Teinak an hmu i Bawipa leiah an i mer timi kha kan hmuh khawh. Nihin kan pawngkam kan zoh tikah zeinihdah a kan tei? Social Media nih maw a kan tei asiloah taksa duhnak, mah duh i sum khawh lonak nih maw a kan tei. Pathian ṭhawnnak a ngeimi, Pathian ṭhawnnak an cungah a tlung i Antioch khuami hna nih anmah duhnak kha si ti loin Pathian sinah an i mer i Bawipa duhning, Bawipa cawnpiak ningin an nun tikah an cungah Pathian thluahchuah tampi a um timi kha nihin kan relmi cu a si. Cu thluachuah cungah cun Banabas nih a hmuh tik zongah a lung aa lawm i Pathian a thangṭhat, cun Pathian sinah an zumhnak fek chinchin hna seh tiin forhfialnak zong a ngeih hna, thazaang a pek chinchin hna. 

Kannih kan nunnak te ahhin kan innpa chakthlang hna cungah Banabas bantukin thazaang pe thiamtu, cun Pathian thluachuah an hmuhmi cungah a lawmhpi thiamtu kan si ve a herh. Cucu Khrihfa hna kan rian a si. Pathumnak ah Antioch khua ah hin pei Jesuh zultu hna kha “Khrihfa” tiah an rak ti hmasa bik hna cu” tiah a ti. (Lam. 11:26) ah “Jesuh zultu hna kha Khrihfa tiah an rak ti hmasa hna cu” tiah a ti. Nihin ni ah zumhnak dang a ngeimi pa zong, Khrihfa a si lomi pa zong nunzia dawh tein a um ko lai. Khrihfa mi hna zong nunzia dawh tein a ummi hna zong an tampi ko lai. Zeicahtiah nihin kan Vawleipi ah kan zoh tikah kannih cu Pathian fanu/pa kan si. Pathian nih a kan ser timi Pathian fanu/pa sinak a hngalmi nih khan cun a zeilei hmanh in hrawktu an si lo. Remhtu le daihnak a sertu an si. 

Hi zawnte ah kannih Khrihfa hna nih a hleice in thilṭha tuah ding rian kan ngei timi kha vun langhter zong ka duh. Muslism pa siseh, cun biaknak dang a zummi pa siseh thilṭha a tuah ve ko lai, sihmanhsehlaw kannih Khrihfa hna nih a hleice in amah hna nakin thilṭha tuah dingah rian a ngeimi kan si. Kha siningte kha hlan Khrihfa hna an sining cungah an rak hmuh hna tikah annih cu Jesuh hnuzul hna kha Khrihfa hna tiah an rak ti. Anmah identity kha anmah tein i pek si loin midang hna nih anmah an ṭhatnak kha an hmuh tikah annih cu Khrihfa an si timi kha bawih an rak pekmi hna si. Nihin ni ah an zumhnak ah, na biaknak ah na tuahser ning, biaknak tuahser ningte hna ah ningzahpi nak a um maw? Midang nu/pa hmaiah chim ngam lonak, rel ngamlonak, tuah ngamlonak a ngei sual maw. Kha tin a um a si ahcun, kan um a si ahcun hlan Khrihfa hna bantukin an nunzia he a pialkalhmi kan si lai. 

Cuasicaah, Catholic kan si caah “Pa, Fapa, Thiang Thlarau” timi thluachuah te he Pathian sin thla kan cammi hi i uanpi hna usih.  “Vancung a um kan Pa” timi he kan cammi hi i uanpi hna usih, i lawmhpi hna usih, Pathian hrimhrim nih a kan canwpiakmi a si. Bawinu Mary thlacamnak kan cammi, Bible thianghlim i bia a si. I uanpi hna usih, lungtho ngaiin thlacam hna usih. Zeicahtiah a thianghlimmi a si. Kanmah i kan identity kha a si. Midang he kan i lawh lonak te kha kan langhmi kha a si. Ṭhatnak kan tuahnak ah zultu hna bantukin annih cu Khrihfa an si tiah theihhngalhnak kannih zong langhter ve dingah rian kan ngei timi kha vun chimchap ka duh. Thiannak kan ti tikah mithiangmi hna kan ti i annih cu thla an cam khawhtuk ruangah Pathian an biak khawhtuk ruangah an thianghlim tiah kan timi hna si loin Pathian nih kan sual a kan ngaihthiamnak kha theihthiam in Pathian cungah lawmhnak he, cun nunzia thleng in midang cungah zongah sual ngaihthiam piak khawh ve nak lungthin a ngeimi an si caah a si. 

Cucaah hi ṭhatnak lungthin a ngeimi hna nih midang hna caah zeitik hmanh ah thil an hrawk lo. Zernak an ngei lo, ngaihthiam khawh duhnak lungthin an ngei zungzal. Cu nih cun a zeilei hmanh in pakhat le pakhat, bukhat le bukhat remnak tu kha a chuahter zungzalmi a si. Zumtu hna hlan Khrihfa hna i nunzia a si. Kan dihlak in kha nunzia te kha nunpi khawh i zuam hna usih. Cun a donghnak ah vun chimchap ka duhmi cu Banabas le Paul an nunzia te ahhin Paul cungah Pathian nih a thiltikhawhnak kha Banabas nih a hmuh tikah aa ṭhithruai i amah he phung a chim. Paul thawngin mitampi Pathian leiah an kir. Zei ruangah Banabas nih intro a tuahpiakmi a si. Kannih hna zong thil ti khotu, Pathian thluachuah a ngeitu kan hmuh hna tikah khan Pathian mi hna sinah Pathian he i pehtlaih tertu si nakhnga ding caah khan lam a remhpiaktu, a sialpiaktu kan si thiam ve a herh. 

Paul le Banabas cu an i manhtuk ruangah Pathian phung an chim si loin mah le mah siannak, peksian khawhnak an ngeih caah a si. “Kaa manh lo” tiah an chim lo. Bupi nih kal a tinak kha khan lungtho tein an kal i cu hmunah cun Pathian thawngṭhabia phungtu an si. Kannih kan innchungkhar cio zongah siseh, kanmah kan umnak community cio cungah siseh siannak lungthin he Pathian caah rian a ṭuan khotu si i zuam zungzal hna usih. Pathian biaknak lei zongah siannak lungthin he a bia khotu si khawh i zuam zungzal hna usih. 

Thazang petu /- Fr. Fidelis Maung Sein