Nupi ṭhitnak biatlangkawm

Audio (aw) zongin ngai khawh a si. 👇👇

Laimi nih nupi ṭhitnak kong kan tuaktan tikah hin ruah tawn mi thil tete an um.

Hi an ruah tawn mi kha a tanglei ah ka vun langhter hna.

Pu Chawn Kio lila nih a ka chimhmi pakhat cu, Pu Pek Thang Falam mirumpa, mi zapi theihhngalhmi cu an nu hmasa a thih hnu ah Tlaisun nu a ṭhitṭhan. Cu a ṭhit lioah hin Falam khua ah a um lio a si i, amah pumpak nih a hngalhmi kongah hitihin a chim. Hi an i umh lio hrawng hi 1993 hrawng a si.

“Pu Pek Thang nih cun an i umh ni ahcun ‘man a co hnga ding ra dih uh’ tiah a kawh hna. An ra cio i anmah le an man co ding cio kha a pek dih hna. A dihlak ah Ks. 1200 lawng a dih”

Rev. Dr. Sang Awr nih amah hmuhtonmi hitihin a chim ve. Hi an i umh lio hrawng hi kum 2000 hrawng a si.

“Kenneth Van Bik caah Zahau ramuk Thang Tin Lian tunu Khen Hngel kan ṭhi i, man kan ceih lioah cun a pale Lal Bik in Mang Bur tiang an um dih. Man kong cu hmaihngal nawn khin ‘nan kan timi poah nan bia al kan i tim lo’ tiah kan ti. An hun chim ciammam i man pakhat ah Ks. 8 in, man dihlak ah Ks. 80 hrawng lawng a kan hauh thamtham. Kan lung hi a ṭha lo i, amah Lal Bik (S. E. Rtd.) nihcun hi Ks. 80 hi Ks. 800,000 tlukin kan ruahmi a si. Kan miphun le phunglam kan upat le kan dawt, kilkawi kan duh ruangah hi vial kan in hauh hna a si i puai tu cu a bite in kan i bawm lai i kan tuah ko lai.”

Hi a cunglei ka ṭialmi kongah amah pumpak Pu Lal Bik nih a ka chimhmi cu,

“Rev. Sang Awr nih aan chimhmi cu a hmaanmi a si ko. Kan fanule cu kan zuar hna a si ṭung lo, man cu tangka caah a si lo, Laimi kan phung le kan lam kan zulh i, kan chim le kan laak a si ko cu. Nihin ni kan fale zong nih kanmah bantuk ruahnak ngei kho ulaw ka duh.”

Hi a cunglei kong ka ruah tikah Falam le Tidim nihhin an kan tei ti hi a fiang. Annih cu biaknak upa le khua upa nih tlangtlak hau an si lo. Siapi pakhat ah fang 8 a ton lio thil kha a man an kai lo. An ṭhitumh zongah an ngeih tawkin an i ṭhium. Anmah ngeihmi bak in an thah, an dah, i khual sazawh an kawh hna. Kaphoih minṭhat an i ham lo.

Kannih Hakha lei cu minṭhat kan duh, kan fanu le kha khuazeimaw hawi ngeih ve lo fa bang, kan pek hna tiin kan hmai a hngal khun. Mah ngeih tein minṭhat kan i tim lo i, anmah nih an kan manh laimi tangka in mi dawt le dangh kan i tim. Cu ruangah man kong ah kan i ti kho ti lo i upa le biaknak tiang nih an rian a si lomi kongah thlak le tlangtlak hau in khua kan sa. Hawi fimnak nawl kan cawn a hau cang tinak a si.

Cu lo ahcun thil man nih a kai ṭung lai i, hawi nih siapi ah Ks. 8 an hauh lioah kannih siapi man cu sing 8 cu a phan taktak ko lai. Hi pei ‘fanule nan zuar hna’ an kan timi a muru cu a si cu.

Kanmah ngeih tein mi dawt si loin a sinin hmuh ding kha i bochan in mi dawt hi Laimi kan nunphung a si bal lo, nihin a fawilan kan nun a si. Nihin ah kan nunphung kha biapi ah kan chiah lo ruangah kan holh, kan ca, kan phung hna tlaihchannak he kan i hlat cang i, hngalh zong kha biapi ah kan chia kho ti lo. Biaknak tu kha cherhchan ah kan i lamh i a fawilannak in khua kan sa. Mi fanu kha sahring thi luanh duh loin a fawinak in laak le maak kha kan phung tlukah kan ruah cang. Hihi ramdang i living together nawl kan cawn a si. Ni le far a ngeimi hna dirhmun kha fakpi in zohpiak a hau cang.

Hlan chan ahcun fanu tampi a ngeimi cu chaw le va kan hmu lai taih zuarchaw khan in rak hmuh a si. Nu le pa zong nih, mi ruaram vatter nakin chaw le va vatter hi rak ruah deuhmi thil a si, Laimi cu zalong tein tlonlennak caan a ngeimi kan si. ‘Nute chuak kaw pate ca, pate chuak kaw nute ca’ tiah an ti bantukin nungak inn ah pun le len a um. Nungak an punmi zong nih anih sinah sawi a tlu (a duh deuh) tiah langhngan in duh a um lo. Asinain hlan cu thazaang hman chan a si caah tha le zaang rak duh a si i nulei nih pa terual chuak cu lungthli in an rak duh cio. Zeicahtiah hlan lio cu zudin saeinak le thingni bualni ah i velh le vuak a um tawn tikah siseh, innlo duh le rianran tinh caan ah siseh, pa terual chuak cu an lal i an nu le pa nih an zohthla ngai hna. Kilhkamhtu an si an ti hna.

Pa zong nih nupi caah cun muidawh cu a ṭha ngai ko nain mui cu ei awk a si ṭung lo i nunnawl ziaza ṭha le thlawhṭuan ṭhawng cu kawl le hlai cio a si ko. Cucaah ‘a mui in zoh hlah, a aan in ngai’ timi phungthluk kan ngei. A ṭuan cuahmah, a zai cuahmah ko zongah tha le zaang an ngeih tik lawngah chunhthah khawh a si. Cu chunhthahnak lawng nih a zik le a par ah a chuah khawh hna lai i mi cungah an cuang kho.

Asinain fimchan a hung phan cang tikah cun fimnak nih nem le ṭhat a phorh, nem le ṭhatnak nih ngaihthiam khawhnak a phorh, khua kan hmuh khawhnak, lungsaunak vialte a phorh khawh dih hna.

Ngaihthiam khawhnak nih innchungkhar a nuamhter i ‘nupi ṭha nih rualza pum’ timi phungthluk kan ngeih bantukin rualchan cingla hawikom tampi a pumh hna. Nupi fim ngeih lawngah fanu ṭha, fapa ṭha an chuak kho. Khualtlung mileng an tam i rualchan an pumh hna.

Ramdang ahcun innchung tang zohkhenh ning, khuasak tintuk ningcang hna cu BA digree tiang an i pe i a awngmi um kho tiangin an ṭhangcho cang.

Cuaah ‘nupi bia in bia hlah, siapi ki in laam tlo hlah’ timi le ‘nupi velh awk, darkhuang cumh awk’ timi chan cu kan hngal ko na renrun cun, kan Laiphun a dawmi vialte nih kan zulh lengmang ko rih lai maw?