Lai Nunphung Cheukhat Hna

Audio (aw) zongin ngai khawh a si.👇👇

3.Fanu-ah (1)

Fanu-ah hi nupiṭhit sawhsawh nakin a sang deuh. Puanparkai he aa dannak cu puan an phan i a cungah kal lo lawnglawng a si. Man zong nupiṭhit i an i man cio lengah a dang man chap a um hlei lo. Fanu ngeih nih an fanu sunsainak caah le an ngeihchiah a um caah a tuahpiak mi a si ko. Sasirkauh le chuanchang einak zong an tuah.

Fanu ahnak ahhin buhphawt a um ve caah khuapi tein sum hi an su. Cu phawt awk ding caah cun faang le facang tampi kha an pho. Cu ṭang an phomi cu a nikhua lai hrawng nikhat ah khuapi tein an fial hna i an suk. Vangei ding hna i innpawng sum vialte kha tlangval nih an khawmh an put hna i an suknak ding inntual ahkhan an pumh hna. Saphaw kau pipi zong kha inntual ahcun a tung deng in an phan i a cungah cun sum cu an tlan hna. Sum a tai zawn a kaphnih in rua an kamh i cu rua cung cun sum kha cawl hlah she tiah bantlanghri in an sum karlak thlak in an reh chih.

Cu sum ah tianmi khatlei kap in ngaknu pawl le khatlei tlar in tlangval pawl an dir i an sumkhal kha thlak khatte ah an thlak i an i ṭhuan. Nutar pawl vialte ṭalawn he an chuak ci oi tualpar ah artlang tein an i tiang, an ṭhu i ṭang an vam cio. Ngaknu samzuahka tete le ngakchia hna nih fang le facang kha sum ah an thunh hna. Heh tiah sum i a cip ciami pawl kha an suah i tar pawl sinah an kalpi. Cu ni cu khuapite manh cio in upa in ngakchia tiang an i tuai i an i baibalik ko. Buhphawt awk cu a hran lanwg suk a si nain ei awk caah cun a ṭhiah tiang an suk.

Tar pawl lungdonh ah an ṭhu i zu an dap, zuhoi an nawng, lakphak an so. Ngakchia tlangval pawl nih zutoih awk caah ti an than, lakphak an pe hna. A herhmi poah an fimtawl hna, fialchuk fialcho ah khuazakip ah an i zam ve i ahohmanh an i manh cio lo. Mizapi chunhthahnak cun an nuam deuh cang. Rian a ṭuan kho lo tar pawl zong khuapi tein an chuak i an pawng tein biasawng an rak tlorh, capo an rak saih hna i thazaang an rak pek cio hna.

Ka hmuhtonmi kha a tanglei ah ka vun ṭial hna.

1969 kum ah Hranhring khuami Cinzah chungphun Pu Hei Dun fapa Hmet Kung le Pu Al Ci fanu Far Zi cu an i umh lioah a pa Al Ci nih buh a phawt i kikawng nau li tla in fanu a ah i chuanchang a ser.

1971 kum ah Hranhring khuami Zaahre chungphun Pu Sang Kulh fanu Phun Ci le Ui Kio an i um i, Pu Sang Kulh nih buh a phawt i chuanchang a ser.

Hi fanu-ah nikhua ah zingka tein sa cu an thah dih i sa kutke pek ding vialte kha an i pe, an ngalh, an hleh dih hna i tlangzam zong an can in an zamh dih cang hna. Chumh awk ding vialte kha an paih dih hn. Zupu a thaw bikbik kha an thlor hna i hmaihum le marlei in an chiah hna. Cu zuhang cu purun, makphek le aithing an den i an ṭamh.

Ni a hung chuah tikah khual an kawhmi hna he, khuachung ngaknu tlangval vialte he, an ngeihmi Lai thilthuam he in an i thuam cio i vangeinu inn ahcun an i pumkhawm. Zupu lakah a thawbik, a nganbik ralca in thlakmi relriat fang kha an dah i umpi hngawng ah khauhri dawh tein an oih. Upa deuh le mithmai ngeih deuh, tlangval deuh kha an kawh hna i zupu hngawng ah an oihmi khauhri cun an hngawng ah an oih chih hna. A sullam cu ri tuan hna seh tiah an duhnak a si caah zulap kha thawkhat ah hngawng cawi lo, phawi loin an thlakter hna. Thlak lo khawh a si lo, hngawng oihmi hri zong zulap khawh lo ahcun cawi le phawi khawh a si lo.

Marlei le maihum chungah ṭamhcia zuhangkha an suah hna i nungak tlangval pawl kha an dinh hna. Cu bantuk an tuah lai ahcun, vangei hna inn in ka dangah kalnak lam palh kha tlangval ṭhaṭha nih an kham di hi an cawngh hna. Mi kha ka dang ah kal sual hna lai tiah an kham hna. A sullam cu inn ngeitu nih har lengmang in a tuah vemi zu kha maw tin lo le din loin um sual hna lai, an tin lo ahcun zusertu kan min a chia lai ti an duhnak a si.

Hi bantuk chunhthah ahhin paduhlo nihcun zulap le zuhrai an tin lo ruangah an min an i chal, inn ah an ṭin i sathah in aa muikhum tiang an um tawn ruangah hi bantukin ṭuanvo ngeitu nih an rian cungah tei an maaknak cu a si. Cucaah rian an khinhmi hna poahpoah nih tlangzam an cannak, an zamnak, sa an phawtnak, zu an sernak hna cungah an rian cu lungfim le fel tein tuah le ṭuan an i zuam cio. Anmah ṭuanvo ngeitu an min a chiat lengah a chunthattu an min chiat lai le rolin lai kha an phang ngaingai.

Tualthlang ṭhinṭhang cungah cun fanu a rak ah balmi vale pawl cu chuanchang an ei.

Chuanchang timi cu fathau chang kha tlep hnih, voksa sasir in sir hnihthum kha zureu thawlhnih he i hunh i ei kha a si. Hi bantuk hi fanu a ahmi lawng nih an ei tawnmi a si. Chuanchang caah an eimi sa hi thau ngaiin fangvoi in an cenhmi vokthau a sic aah ei a har ngai ko. Mah an ei pah cun an lianhngannak, an zaangṭhawnnak, leng an sunnak, ti le rawl an ngeihnak hna kha vahla an i thawh i an hawhawt chel, an kaa in an chim i tluang an khawn chel, bia an i al, an phun an zai, an khuang an au, an tlok an ciar i khuari le vanṭek ko an lo. Van cim sehlaw an thei hnga lo, an ril pah, an ngal pah. Zoh an nuam ngaingai.

Sangsang tangah an thlaimi khuangdar, baleo, sumsel, muko, darchawn hna cu ngakchia rual nih upa ho in an rak ṭhio, an tum len ve hna. Tualpar ah tlangval rual sasir an kauh. An kauhmi cu zu he an i dinh, an mawng, sa nih le sathau kan ti nih ei a har. An kauh tikah a nin, a simh hna i an hmai a ciar, an sawng, an lu an thing, a therh pah hna, an hnulei ah an ngal pah, zoh tlakte an si ko.

Tual chaklei ah tlangval pawl nih ngaknu pawl kha an helh, an kuh, bia an ruah hna, leng hloinak hla an sak, zu an mawung, an bia a tam, nungak nih heh tiah an i phet. ~umbut pawngah tar pawl laamtlang ah hla an thawn, an sa, pahnihkhat an tho i an laam pah, nuam ngaiin an rak hmang ve. Tualthlang ah harhngak pawl an sachumh le an meikhu, an hnapduk he an i tuai, an mit nih a sen. Tlangval pawl cheukhat ah an buai, an dak, an phunzai, kutzao ngaingai cu an um lo. Zoh ahin fim ciiciai tein a ummi hna caah cun hi bantukin an buai hi zeitluk in dik zoh a hei nuamh hna. TV thlak len awk an tlak lai va si kaw.

Chunhnu mer tuaibur a ti cang. Mahka i a ummi mino le nutungno, patungno a kal kho poah buhphawt dingah kal an i thawh. Hi bantuk i um le kal i fo le dawh, sawh le hmanh bia a si lo, aa ṭhiummi hna kha an conglawmh hna tu a si timi lungput in kal an i zuam cio. An buh le sa duh ve ṭung ahcun kal awk cu an rian cio hrimhrim a si ve.

Hlan ahcun kawh le auh loin sazawh hi a um bal lo i, mahka i a rami poah cu nulei, palei rualchan an si dih caah kapkhat cun an i tlai dih. Cucaah mah chung caah ṭhatlonak tauh cu an i tim hirmhirm cio lo.