Bible thianghlim cu Pathian thawchuah hnawhmi, biatak cawnpiaknak caah a si
2026 June-5, nihin ni i Bupi nih Bible rel dingin a kan timhpiakmi 2Tim 3:10-17 tiang a si i, a tawinak tein kan rel lai. 15(b)-16 chungah kan hmuh khawhmi cu; Cathiang hna nihcun Khrih Jesuh zumhnak thawngin hmuhmi khamhnak i a kalpi khotu fimnak kha an pek. Cathiang hi a dihlak in Pathian thawchuah hnawhmi an si i, biatak cawnpiaknak caah le palhnak cawnpiak alnak caah le palhmi remhnak caah le dingtein nunnak ding cawnpiaknak caah ṭhahnem mi a si tiah a ti.
Asiahcun Khrih ah dawtmi nu le pa u le nau hna; nihin ah Khrih a zummi Khrihfa ka si ve tiah aa timi nih kan zumh i kan i tlaih ciomi Cathiang hi a tuanbia tawi le Khrihfa Bupi nih cu Cathiang he pehtlai in a kan duhsak i a kan cawnpiak ning kha a tawinak in zoh le hrawm khawh kan i zuam hna lai.
Bible timi a sullam cu Latin holh ‘Biblia’, Greek holh ‘Biblos’ ti a si i, a sullam cu cauk tampi tinak a si. Cauk tampi kha hmunkhat ah fonh in ṭhitchih ti a sullam a si. Biakam hlun 46 kan ngei i, Biakamthar 27 kan fonh a si ahcun 73 kan ngei ti a si cu. Biakamthar hi AD 45-100 karlak ah ṭialmi an si. Cu a si ahcun Khrihfabu cu AD 33 ah Khrih nih a dirh caah Biakamthar Bible nakin Khrihfabu cu a um hmasa ti cu a fiang. Cucaah Biakamthar Bible a hringtu a nu cu Khrihfabu a si. Cu a si ahcun Biakamthar Cathiang tlangtar hna kha kan zoh a si ahcun; Mithiang Paul nih ca a kuat hna tikah a um ciami Khrihfabu sinah amah a phak khawh lo tik caan i ca a hei ṭial i ca a hei kuat hna tu kha a si. Chim duhmi cu a um ciami Khrihfabu sinah khan Pathian bia a hei cah i, Pathian bia a hei kuat hna tu kha a si. Asiahcun nihin ni ah a nungmi Pathian bia kan ti lengmang mi Bible he pehtlai in Khrihfa Bupi nih a fehter mi hna kan hmuh khawhmi cu; Khrihfabu cu hrem lengmang a rak si i, chuk lo cho ah ralzam in an um i, Pathian an biaknak ah zalonnak zeihmanh ngei loin nunnak humhak dingin an tli an le.
Sihmanhsehlaw AD 313 kum a rak phak tikah cun Siangpahrang Constantine chan a rak phak tikah amah cu a hnu ah Khrih a zumtu a si ve caah Khrihfa biaknak, Catholic Khrihfa Jesuh Khrih an biaknak ah zalonnak a pek hnu lawnglawng ah cubantuk cakuat, Pathian bia cakuat hna cu felfai tein khawmhsuat le felfai tein zohṭhan khawhnak kha an ngei i, AD 393 kum, Africa, Hippo khua ah a voikhatnakbik Bible he pehtlai in tonpumhnak meeting an ngei i, cauk tampi, Pathian bia ṭialmi tampi lakin 27 hi, hihi cu Pathian thawhchuah hnawhmi a si, Pathian bia a si tiah fehternak an rak ngei. AD 393 kum ṭhiamṭhiam ah a voihnihnak Bishop vialte tonpumhnak an ngei i, Africa, Cathage khualipi ah Cathiang kong he pehtlai in tonpumhnak an rak ngeiṭhan i, hi 27 hi cu Bible thiang a si, Pathian biathiang a si tiah an ti i, fehternak an ngei.
Asiahcun nihin ni ah Biakamhlun hi rak ṭial a si lioah, Biakamthar zong rak ṭial a si lioah a ngan a hme timi a dal timi le relnak timi hi a rak um lo. AD 1214 a phak tikah Mirang miphun a simi Siangbawi Stephen Lenton nih Biakamhlun vialte dal a rak ṭhen. AD 1528 a vun phak tikah Italy miphun Siangbawi Sangte Parkneno an timi nih cu Biakamhlun cu relnak-verse timi kha a rak ṭhen hna. AD 1551 kum a rak phak tikah France miphun Robert Staine an timi mifimthiam pa, Pathian aa bochan taktak mi nih Biakamthar 27 cu a dal le relnak kha a rak ṭhen ti kha tuanbia ah kan hmuh khawh. Asiahcun dawtmi nu le pa u le nau hna, Khrihfa Bupi nih a nungmi Pathian bia Bible Cathiang he pehtlai in zeitindah kan hmuh i, zeitindah kan zumh i kan cohlan awk a si kha Khrihfa Bupi nih fiang tein a kan cawnpiak.
A pakhatnak ah Bible Cathiang chung i aa telmi cauk vialte hna hi an thiang dih i, Khrih Jesuh kong kha tlukruang tein an langhter cio hna i, amah Jesuh Khrih kongah aa funtom dih ti kha Khrihfa Bupi nih a kan cawnpiak.
A pahnihnak ah Bible Cathiang chung i a ummi cauk vialte hna hi Pathian i fimchimh lamhruainak in ṭial an si i, amah Pathian i a bia le a biathlam he a tlingmi Pathian bia an si tiah Khrihfa Bupi nih a kan cawnpiak.
A pathumnak ah Bible Cathiang a ṭialtu taktak cu amah Pathian a si i, amah Pathian i fimchimh lamhruainak in minung kha a hman hna i mi vialte nih khamhnak an hmuh khawhnak hnga biatak he a tlingmi Cathiang kha amah Pathian hrimhrim nih a ṭial tiah Khrihfa Bupi nih a kan cawnpiak.
A palinak ah Bible Cathiang hi kan rel i, a sullam kan leh tikah kanmah duhpoah in a sullam chim kha si loin hmuitinh piakmi kan ngei i, cucu Pathian nih minung hi khamhnak hmu hna seh ti a kan duhtuk nak le Pathian nih a hmuitinh le a lung duhnak kha hi Cathiang in a kan chimh ti le amah Pathian nih a kan dawttuknak kong kha kan phuan tikah Cathiang nih a kan chimh duhmi, Pathian nih a kan timhpiakmi kha fel tein kan phuan ding kha Khrihfa Bupi nih a kan cawnpiak.
A panganak ah Khrihfa Bupi ah a ngeihmi Bible 73 hna hi Pathian nih thaw a chuah hnawhmi an si i, a nungmi amah Pathian bia an si caah cohlan le upat dingin Khrihfa Bupi nih a kan fial.
A paruknak ah Bible Cathiang chung i a ummi cauk, Cathiang vialte hna hi a chung muru a center pi cu Gospel pali a simi Matthai, Marka, Luke, John hna hi an si. A ruang cu; cu Gospel pali hna hi Jesuh Khrih nih a chimmi kha direct in ṭialmi an si caah le Bible vialte hi Jesuh Khrih kong an chimmi a si caah Jesuh Khrih kongah aa funtom dih.
Pasarihnak ah Biakamhlun le Biakamthar hi khamhnak timi Pathian i hmuitinhnak ah aa funtommi Pathian biathlam an si. Pariatnak ah Khrihfa Bupi nih Bawi Jesuh Khrih i a pum a simi Bawipa Thi le Sa kan upat bantuk tein Bible Cathiang kan ṭihzah, kan upat awk a si tiah Khrihfa Bupi nih a kan fialmi a si.
Dawtmi nu le pa u le nau hna, nihin ni ah a nungmi Pathian thawchuah hnawhmi Bible pi cu ṭihzah upat hna usilaw khamhnak tiang a phanh pi khotu fimnak a kan petu Cathiang cu i tlaihchan in rel peng ko hna usih. Thawngṭha a rak ngaitu nan zapi Pathian nih thluachuah in pe ko hna seh!
Thazang Pe tu/- Saya Canute Bawi Kam