A KARHCHOMI THLENNAK

(Naing)

            Keimah kaa thleng cang. Nikum ah kuak ka zu. Tukum hi zu-zureu ka ding. Hmaikum ah kaa thleng lai. Bing ka dawp lai. Khi bantuk phun cu karhcho thlennak tiah tikhawh a si lo. Uktu ngeilo mi thlennak a si.

            Budhah nih kan nunnak i a chia bikmi ral cu uktu ngei lomi ruahnak asi, tiah a ti bangin ruahnak lawnlawngin biafang a ra chuak i, cu biafang hna in tuahsernak hna a ra chuak. Khi tuahsernak a voitampi ahcun sining ziaza a cang kha na theih lai.

            Keimah kha upa pakhat nih a ka cawnpiak mite a um. Cu biafang cu ka caah man khiah khawh lomi biafang a si ka ti ahcun ka palh lai lo. Cu mipanih a ka cawn piak mibia cu ca na thiam lo i cataang na ngei lo, boih (degree) na hmuh lo zongah na lungrethei hlh; cauk tampi in rel; midangnak hleih (lonh) na duh ahcun, hngalh na duhcun, thiam na duh ahcun cauk le ca hna tampi in rel hna tiah a ka cah. Asi, a hman ko. Ca le cauk hna kan relnak thawngin khuaruah hmuhtheihnak a kau deuh tiah keimah ka cohlan. Ruahnak a tam pin ah theih hngalhnak, thiamnak ziaza, sining ziaza zong aa thleng.

            “Ca ah fimnak a um” an ti bang, cauk le cahna kan rel ahcu ruahnak le hmuhnak aa thleng kho. Cauk le ca a tlaihchan mi paoh cu cataang fimnak thiam hna hlh hmanh sehlaw, tangka an rum lo hmanh ah ruahnak le hmuh nak an sifak bal lai lo. Kan nunchung ah kan thluak tlau hmanhsehlaw ruahnak a tlau lo ding a biapi ngai. Ca a rel mi le rel lomi an biachim aa khat lai lo. Umtu ningcang, hoikomhning cang zong aa dang. Carelmi minung, carelmi miphun, carelmi ram cu chan he tlakin an karhcho i ṭhanchomi an si kha kan hmuh hna lai.

            Arab cauk dawr hna cu zan dawr khar tikah dawr khawmh fim loin an chiah ko. Annih an bia ning in;            Carel tu nih a fir lo

                   Mifir nih ca an rel lo.

          Hi bia-holh hi Arab rammi hna ruahnak aa thlennak i hmelchunhnak kha a zoh chunhmi a si kha hngalh khawh a si.

            Khuaruah nak lei fim thiam pakhat i “zeizong te hi aa thleng peng” a timi ningin, nihin kan Vawlei pei cu aa thleng zungzal. Cu thlennak upadi he hmunkhat in minung ruahnak, khua khannak, ruahdap-zumhnak hna zong karhcho in aa thleng i, thinlung put hna zong chan he tlak in duhsah duhsah in ṭhangcho in aa thlen mi kha mithmuh a si ko.    

            Tahchunhnak kan chim ahcun; hlanlio piah minung hna cu ca hna an ṭial tikah lungpher tlap hna kha an rak hmang i phawrh nak ah harnak a um caah “Unghnah” hna kha airawlhin an vak hman. An lungtlin rih lo caah pehzulhin a thar ser, hneksaknak hna an tuah hnu ah, thir ca ṭialnak seh (type-writer) hna hmangin a pum i a dawh deuh mi cafang, ca hna kha an rak hman. Atuah Computer in mah duhmi pungsan, a hmetngan hna kha fawi tein thlenremh in hman khawh a si pin ah Vawleicung nitlak lei kan in an khumh (kuat) mi ca kha Vawleicung nichuah lei kam i a ummi hna nih zn rel khawh tiang in a ṭhangcho i aa thlen kha kan hmuh.

            Cu ṭhangcho i aa thlennak in kan hmuh mi a miak theipar hna cu chim zongah a dongh khawh lailo hleiah ṭhatlonak zong chim cawk lo a sive. Zeicah tiah cun, nihin vawlei cungmi tamnak cu Vawlei thil thlennak lawng an lung a thawh i thlarau kongkau ah daithlang in an hnon. Mi pakhat si le cangka in thlarau le pum cu hmunkhat in a um cangmi a si. Cucaah Pum ca i Vawlei thilri cu a biapit bantuk in thlarau caah hmailei chan ṭhatnak ca zong tuah ding a biapi ngai ve. Cuti kan tuah lawnglawng ah hi vawlei ahum a nuam lai i hmailei nunnak ca zong ṭuan ding a si. Zeicatiah cun Vawlei nunnak timi cu chikhat lawng a si i zungzal nunnak a si mi hmai lei chan ṭhatnak kha nifate kan nun lamthluan ah kan kawl awk a si.

            Mithiang, a thiangmi minung hna paoh nih a luan cia caan timi an ngeih bantukin misual pakhat cio zongnih hmailei caan timi ngeih zungzal a si ve.

            Saul in Paul a rak cang mi St. Pual i nunning kha kan zoh si cun, a ruahnak pakhat kha a rak thlen khawh ruangah Vawlei khua zakip ah aa ṭhekzamh mi, Vawlei mi hna kha thlarau kongah ceu a rak van piak khawh hna i mitampi conglawmhnak kha nihin tianf a hmuh i a mah hmai lei nunnak ca zongah eiawk riahcaw a zaceo ding a rak zuam kho. Cucaah mi pakhat teinak a hmuh dingah ruahnak thlen khawhnak cu a biapi ngaimi a si. Cuve bangin, “Ka tuah bal lomi sualnak a um lo tluk a si” tiah a rak chimmi st. Augustine zong a nu St.Monica i catlo thlacam piak nak thawng in muihnak in ceunak, chiatnakin ṭhatnak ah a rak thlen piak khawh. Nihin tiang Bupi ah zohchunh awktlak tawhfung sinak in a min a langh.

            “Pakhatkhat kha a si ning tein kan cohlan khawh lawngah, kha thil kha thlen khawhnak kan ngeih khawh lai” timi Canon nih a chim bang kannih ah a cangmi ṭhatnak, ṭhatlonak hnu kha a sining tein kan cohlan khawh lawnglawngah mah pumpak kha kan i thleng khawh lai. Cucaah mah pumpak ka thleng lai vun ti ahcun mah pumpak lawng nih biapi bik fidi pa/nu a si. Dinnak cu zeitluk in a ṭhat hmanh mah pumpak hrimhrim nih thlen duhnak lungthin ngeih lo ahcun lungpang hna lakah a tla mi thlaici bantuk in pakpalawng menmen a si ko lai.

             Cucaah dawtnak ngeih lo hunghah mi, keimah timi ruahnak, lungpuam ruamkainak hna kha ṭhial i upat awk tlak athiangmi dinnak Bible bia hna kha thinlung ah sawm i nikhat phunkhat duhsah tien thlen khawh kan zuam hna lai. Cu pinah Pathian sin ah zong na chung thinlung ah a thiang mi lunghtin kha a serpial i a fekm lungthin khumpiak ding ṭhawnnak huham kha hal in a ṭhami lungput he i tinhning in tuah i um awk a tlak mi a si. Cuti a si lawng ah lam thluangthluan ah Pangpar a rak char i lam donghnak ah duhmi Pangpar kual a hmuh mi bantukin, aa thleng i a ṭhangcho lio mi chan he tlak in thlen hnu ah nihin nunnak ah a nuam i a hmai lei caan nunnak ah zungzal nunnuamh nak kha pelloin kan hmuh khawh te lai.

Alettu:             Norbert Ca Ling (OSC)

Hakha RVA/30 June 2023.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *