
RAITHAWINAK TUANBIA CU pek na si cang

PAHNIHNAK
RAITHAWINAK TUANBIA CU pek na si cang
Biatlang tlinglo mi Missa raithawinak kong nih hin a vun ka suk khut tikah, cucu “Pathian Tuufa kha a si,” zeicahtiah ka vun hngalhmi ah hi Tuufa cu Jesuh Khrih hrimhrim kha a si.
Ahohmanh nih cu kong cu an chim lai loh. Nangmah zong nih hla zong in na sak cang men lai asiloah hi bia cu voi thongkhat zong na aupi men lai. “Pathian Tuufa, hi Vawlei sualnak kha na kalpi, rak kan zaangfah tuah” voitampi zong tlangbawi nih changreu an beuh i a thlir i thawng a thanhmi kha na hmuh cang lai, “Mah hi cu Pathian Tuufa a si..” Tuufa cu Jesuh a si. Mah hi cu thawng a si loh; Abiapi ngaimi thil a cung i kan ceumi kha a si. Ahnubik ahcun, Jesuh cu thil tampi zong a si; Amah cu Bawi, Pathian, Khamhtu, Messiah, Siangpahrang, Tlangbawi le Profet zong a si… cun Tuufa zong a si.
Asinain biatak tein khua kan ruah ahcun, cu ahnubik a tlangpi cungah cun ceu loin kan um kho lai loh. Cazin hi zohṭhan hmanh: Bawipa, Pathian, Khamhtu, Messiah, Siangpahrang, Tlangbawi, Profet… le Tuufa. Hi hna lakah pakhat zong thil dang he aa lo loh. A pakhatnak pasarih cu a tlangpi in hnangam ngaiin Pathian minung tiah kan auh khawh lai.
TUUFA CUNGAH
A cung i tlangpi he aa tlaak lomi ko khi a lo, nihchuak capo bia zong a lo pah. Duh a nung mi saram tampi lakah hin Tuu hna hi sangpi in an i hmu bal loh. Anmah cu an ṭhawng loh, an fim loh, an khul a rang loh. Asiloah a dawh zong an i dawh fawn loh. Saram dang hna hi anmah nakin a sang deuh mi aa tlak deuh mi an lo. Jesuh kong hi fawi tein ruah khawh mi a si, tahchunhnak ah, Judah Chindeih ti khawh a si (Biathlam 5:5). Chindeih hna cu saram siangpahrang sinah hnahnok ngaiin an um kho loh. Asinain, Judah Chindeih nih cun Biathlam cauk chung ahcun zuksin aa thlami bantukin a um. Culio ahcun Tuufa nih a uk, hi kong cu voikul le voiriatnak tlawm loin a hung lang. Tuufa nih a uk, Vancung khua i Bawi ṭhutdan kha a laak (Biathlam 22:3). Tuufa nih hin a zaazaa le a thongthong in minung le Vanmi kha a hruai hna, miṭha lomi hna thinlung kha ṭihnak in a den hna (Biathlam 6:15-16). Hi ahnubik muisam, a hraang le ṭihnung a simi tuufa, fiang tein zoh tikah aa tlaak lo ngai muisam a keng.
Asinain John caah cun Tuufa kong hi a zualhma ngai te. A cungtlangpi ah “Tuufa” le “Pathian Tuufa” tiin Jesuh sin ahcun hman a si Bible cathar cauk chung zongah midang an i tel loh ti bantuk khi a si i hihi cu John sinin laakmi a si. A palinak thawngṭha le Biathlam cauk chung hna zongah an um. A dang Bible cathar chung hna zong (Lamkaltu 8:32-35, 1Peter 1:19) nih Jesuh cu Tuufa bantuk a si a ti, cu zong cu John lawng nih a auh ngammi a si “Tuufa” John 1:36 nak le can donghnak chim phuanmi vialte hna zong kha zoh chih.
Tuufa hi cu Missa raithawinak le Biathlam cauk chungah cun a laicer ah a ummi a si. Cun ahodah Tuufa cu a si timi zong kha a kan hngalh. Zeiti a si zongah Missa raithawinak cu Vawlei Vancung a si tiah hngalh kan duh a si ahcun, a konglam kha theih chin lengmang kan herh. Tuufa cu ahodah a si ti kha hngalh kan herh, zeicah Amah cu “Tuufa” kan ti. Cu kong hngalh awkah caan tlawmte vun kirta i a hramthok dengmang ah kir ta a herh.

Bawipa sinah a rak put, Abel zong nih a zuatmi saram chung in fatir hna le a thauthau hna kha Bawipa sinah a rak put ve (Genesis 4:3-14). Cu bantukin Noah sinah khangh thawinak kha kan hmuh fawn (Genesis 8: 20-21), Abraham (Gen 15:8-10; 22:13), Jacob (Genesis 46:1, a dang zong an um rih. Genesis cauk chung ahcun hlan pupa hna cu biakṭheng kha an sa i biakṭheng kipah khan raithawinak an tuah. Khangh thawinak kha vun i chapdeuh rih usih law, hlan minung hna nih a caancaan ah biaknak peknak caah mitsur zu kha an thlet. Genesis chung i raithawinak ahcun, aa tlak ngaimi thil pahnih a um: Cu thil cu Melchizedek kha a si (Genesis 14:18-20) cun Genesis 22 nak zongah Abraham le Isaac kha an um ve rih.
Melchizedek hi Bible nih ahmasabik tlangbawi a si a ti, cun Khrihfa tampi hna nih Hebrew cakuat 7:1-17 kha an zulh, hmuhning ahcun mah nih hin Jesuh Khrih kha a rak khum zual. Melchizedek cu tlangbawi zong a si i Siangpahrang zong a si, Bible cathlun ah a paak in ṭial a si, asinain ahnu ahcun Jesuh ah khan hman a si. Genesis nih cun Melchizedek cu Salem Siangpahrang a si a ti, cu ram cu ahnu ahcun “Jerusalem” ah a hung cang a sullam cu “Daihnak Khualipi” ti a si (Salm 76:2) kha zoh. Jesuh cu Van Jerusalem ah nikhat cu Siangpahrang ah a cang lai i Melchizedek bantukin “Daihnak Siangpahrang Fapa” ti a si lai. Ahnubik ah Melchizedek i raithawinak cu khuaruahhar mi saram zong aa tel lomi raithawinak kha a si. Changreu le mitsur lawng kha a peek, cucu Jesuh nih hmanungbik zaanriah a rak hmanmi bantuk kha a si ve, hika ahhin changreu le mitsur kha a rak hman. Melchizedek raithawinak cu Abraham thluachuah peeknak in a dong.

MORIAH TLANGAH A KALPI
Kum tampi hnuah Abraham hrimhrim nih Salem hmun cu a vung lengṭhan, culio caan cu Pathian nih ahnubik raithawinak tuah a fial lio caan kha a si. Genesis 22, ah Pathian nih Abraham kha hitin a ti “Na fapa, na ngeihhcun Isaac kha la law Moriah ram ah khan kalpi, cu tlang hna pakhat cungah khan khangh raithawinak tuah tiah a ti” (V.2). Israelmi hna tuanbia ah 2Chanrelnak 3:1 ah khan a um, a langhter mi ahcun hmailei Jerusalem biakinn hmun a si telai, ti a si. Cu hmun ahcun Abraham cu Isaac he khual an tlawng, raithawinak caah tiin thing kha a keeng in a phorh (Genesis 22:6). Isaac nih khoika ahdah khangh dingmi cu a um tiah a hal, cun Abraham nih hitin a leh “Ka fapa, Pathian amah hrimhrim nih khangh raithawinak caah tuu a pek te ko lai, tiah a ti (5:8). A donghnak ah, Pathian Vancungmi nih a fapa raithawinak ding kut kha a tlaihpiak i a fapa can ah tuu kawng pakhat kha a peek.
Hi tuanbia chungah hin, Israelmi hrimhrim nih Pathian biakamnak kha fiang tein an hngalh a herh, an ram kha ram nganpi si awkah Abraham tefa hna nih biakamnak kha an tuah le an ngeih a herh. “Hi thil hi tuah in na fapa, na fapa ngeihchun hmanh pek siang loin na umlo caah thlua kan chuah hrimhrim lai. Van i arfi zat le rilikam thetse zatin na fefa kha ka karhter hrimhrim lai i na tefa hna nih an ral hna kut kha an co te lai (Genesis 22:16-17). Mah hi cu Pathian nih Abraham sin i a batmi kha a si. Hi thil nih hin Israel nunnak i aamahkhan phunglam zong kha a mer san lai. Sinai tlang i thetse rawn ah, a mi hna nih sui cawfa kha an ser i an biak caah thihnak kha an i hlawh. Moses nih, Pathian nih Abraham sin i biakam chiatserhnak a ngeihmi kha zaangfah a hal, cucu a mi hna Pathian thinhunnak in an luat khawhnak dingah a si. (Exodus 32:13-14)
Khrihfami hna nih hnu deuh Abraham tuanbia le Isaac tuanbia kha an zohawk a si, cuti cun Jesuh Khrih Vailam an tahnak raithawinak tuanbia zong thukpi in theihkhawh a si ve lai. Ai lawhnak hi a tampi. A pakhatnak ah Jesuh, cu Isaac bantuk a si, amah cu zumh a tlakmi a pa i fapa ngeihchun kha a si. Isaac bantukin, Jesuh nih Vailamtahnak thing kha amah raithawinak caah tlangah a put, hi thil cu Jerusalem khuachung i tlang pakhat cungah a tling lai. A ngaite kan ti ahcun, Jesuh Khrih a thihnak hmun, Calvary tlang cu Moriah tlangthluan hna lakah tlangbo pakhat a si ve. Cu lengah, Bible cathar i a hmasabik catlang nih Jesuh cu Isaac bantuk ah a langhter, Isaac cu Abraham bia chimmi hna, profet hna bia chimmi bantuk a si. Khakha vun theiṭhan, zeicahtiah Hebrew holh a siningte ah deh herh a um loh, cu caah cang 8 nak kha relṭhan hmanh: Pathian nih amah hrimhrim kha ai pe lai, Tuufa kha khangh raithawinak ah a peek lai. Tuufa nih a rak khuhnenh chungmi cu Jesuh Khrih hi a si, Pathian hrimhrim… Jesuh Khrih thawngin Abraham thluachuahnak cu Jentailmi hna sin zongah a phan ve lai” (Galati 3:14, Genesis 22:16-18).
SARAM HNUH KHAWHNAK DAT
Israelmi hna Izipt ram i sal an rak taan lioah, a fiangmi cu raithawinak kha a herh taktak mi le a muru ah Israel biaknak ah an chiah. Faro nih a chiahmi hna mi zohkhenhtu hna nih Israelmi nih raithawinak an tuahmi cu rianṭuan hrial duh bia ah khin an rel (Exodus 5:17). Hnu deuh ahcun, Moses nih Faro sinah a duhnak a langhter tikah, Israelmi hna nih covo an ngeih i rai an thawi khawhnak ding kha a si (Ex. 10: 25).
*Pathian nih thil a sermi vialte cungah a lianhngannak a hngalhternak a si: Vawlei cu Bawipa ta a si (Salm 24:1). Minung nih hin ahnubik i an hngalhmi cu Amah ta a simi peekṭhannak kong kha a si. Raithawinak nih Pathian lung a ton i cuka in thluachuahnak vialte kha a hung luang.
* Raithawinak cu lunglawmhnak langhternak a si. Sermi thil hna hi Pathian nih minung kha laksawng ah a pek hna, cu caah minung zong nih Pathian sinah tuah khawhmi kan ngeih a herh ve (Salm 116:12)? Kan hmuh cangmi kha kan peekṭhan khawh.
* A caancaan ahcun, raithawinak nih hin tazeih a khenhmi a umlo, hnatlaknak asiloah chiatserh biakamnak, Pathian hmaiah biakamnak a chuahpi. (Genesis 21:22-32) nak ah zoh hmanh. Raithawinak cu sual phuannak caah le sualnak i ngaihchihnak ca zongah a si ve. Mipa nih peek raithawinak a tuahmi a si tinak a si. Amah thih caan ah Saram kha a peek.
