November 2 👉All Souls’ Day

Fimnak 3:1-9; Rom 6:3-9; John 14:1-6/Matt 25:31-46

Miphun hna Biaceihnak

Dawtmi unau hna, Mi pakhat nih thlanmual ah thlanlung cung i ca a ummi kha hitiin a rel. “Ka hawipa, na kal lio ah ralring tein um. Atu na um bantukin, hlan ah keimah zong ka rak si ve. Atu ka um bantukin, a rauh hlan ah na um ve lai, thihnak caah timhcia tein um law ka zul,” tiah a ti.

Dawtmi ulenau hna, Nihin November ni 2 cu purgatory ah a thi cangmi Zumtu hna philhlonak puai a si. Hlanlio ah, Cluny khuami Abbot Odilon nih 998 kumah a Benedictine Khrihfabu i siangbawi inn ah hihi a rak dirh. Adang religious order hna nih hi tuahnak cu an rak lak i diocese dangdang nih an rak cohlang, Khrihfabu dihlak nih duhsah tein an cohlan i nihin tiang pehzulh tein an zulh. The Office of the Dead timi Mithi hna ca i thlacamnak cu hi ni ahhin tlangbawi hna nih an cam a hau i Pope Benedict XV nih tlangbawi vialte hna cu Requiem Missa voithum tuahnak nawl a pek hna: pakhat cu thianhnak hmun i thlarau hna caah, pakhat cu Pope nih a timhmi caah a si i pakhat cu tlangbawi zong nih a timhmi caah a si. Puai cu Zarhpi ni ah a tlak ahcun November ni 3 ah tuah a si.

Khrihfabu nih a kan cawnpiakmi cu, hi vawlei in a kaltakmi miding hna thlarau cu thianhnak hmun tiah auhmi purgatory ah caan zeimawzat chung an um, cuka ahcun an sualnak ruangah zeibantuk dantatnak hmanh an tuar. Sualnak caah ngaihthiamnak hmuh a si ko zongah, hi vawlei ah siseh, hmailei ah siseh, kan Sertu Pathian sinah lungtlinnak tuah a hau; zeicahtiah a thianhlimnak cu minung nih mah duhnak in an nihsawh. Vancung i Mithiang hna thlacamnak le hi vawlei cung zumtu hna thlacamnak thawngin harnak a tongmi thlarau hna cu an luat ti cu kan zumhnak phunglam a si. Cucaah mithi caah thlacam cu zaangfahnak le Pathian ṭihzahnak tuahsernak a si, a lungthin chungah zaangfahnak ka ngei tiah aa timi Khrihfa caah cun tuah hrimhrim awk a si. Cathiang chungah hitin kan hmuh: “Mithi hna cu an sualnak chungin luatter an si nakhnga thlacam cu a thiangmi le a ṭhami ruahnak a si,”a ti (2Macc 12:46).

Nihin ah zumhawktlak a thimi vialte philhlonak cu lawmhnak a si i cu caante ahcun thlacamnak zong a si. A thi ciami hna cu Vancung Pennak ah Trinity (Thumkomh) Pathian he a donghlo le zungzal in an i fonhnak caah Purgatory ah an thianh hna caah hihi lawmhnak puai pakhat a si. A ngaingai ti ahcun an khamhnak cu a fiang cang. Asinain an intuarnak cungah zaangfahnak kan ngeih caah thlacamnak zong a si. Cun Pathian sinah Missa, thlacamnak, zaangfahnak, ngaihthiamnak, rawlulhnak, raithawinak le a dangdang kan pekchanhnak hna thawngin an thianhnak kha tawiter i an tuahmi sualnak hna kha ngaihthiam an si nakhnga kan hal piak. An intuarnak a tawi deuh nakhnga le an i dinhnak cu dai tein a um khawh nakhnga thla kan cam.

Asinain ramcheukhat hna ah hi philhlonak puai cu thianhnak hmun i a ummi thlarau sifak hna philh lonak caah kum fatin a chuah tikah, hi philhlonak cu thlanmual ah picnic le tonnak ah aa thleng: zu din caan, zuamcawhnak le a dangdang, cun thlacamnak tuah loin, ahleiin thlarau hna caah a Thiangmi Thlacamnak tuah loin an um. Hi thlarau sifak hna nih hin a donghnak ah vancung ah an kai khawhnak hnga le anmah le an “Pa inn ah an umnak khaan” an hmuh khawhnak hnga kan thlacamnak le raithawinak an herh, (Johan 14:2).

Catholic Bishops Conference of the Philippines (CBCP) i Msgr. Pedro Quitorio nih zumtu hna kha All Souls’ Day le All Saints’ Day cu zuudinnak, karaoke-hlasaknak le khuachia kawlnak caan caah a si lo ti kha a theihter hna. Puai tuahnak ah abiapi bikmi cu upatnak he pehtlaih awk a simi mithi upatnak in kan pial awk a silo. Msgr. Quitorio nih cun, “Atu hi zurit caan a si lo; atu hi zuudin caan, hlasaknak le khuachia kawl caan a si lo, hi caan hi upatnak ngeih peng hna u sih,” tiah a ti. Khrihfabu nih a kan liamtakmi kan dawtmi hna caah thlacam piak dingin thazaang a pek hna. Mi nih an dawtmi hna caah thlacamnak zong an tuah khawh, zeicahtiah Missa cu thlacamnak phun sangbik a si (Phil. Daily Inquirer Nov 1, 2007 ah chuahmi).

Cucaah, nihin ah a thi cangmi kan dawtmi hna kan philh hna lo bantukin, kanmah thihnak zong philh  hlah u sih. Abiapi bikmi biahalnak cu: Cu hrial khawh lomi caan caah timhcia tein kan um i Pathian hmaiah kan nunnak kong kan chim maw? Fr. Bel San Luis, SVD nih thihnak caah timhtuahnak ngeih timi cu hi vawlei ah caan kan ngeih lio ah thilṭha tuah tinak a si ko tiah a ti. Kan Bawipa nih fiang tein a chimmi cu: “Sihmanhsehlaw rungrul nih an ei khawh lonak le mifir zong nih an baoh i an fir khawh lonak vancung khua tu ah khan va khong u,” (Matt 6:20).

Fr. San Luis nih a peh rihmi cu kan thilṭha tuahmi hi kan “vancung kalnak lam a si” tiah a ti. Hihi Biaceihnak HnuBik Bianabia nih a fehter i cuka ahcun Khrih Siangpahrang nih bia a kan ceih lai. Amah nih hitin a ti lai: “Ka rawl a ṭam tikah nan ka cawm; ka tihal i nan ka pek…Vancung Pennak chungah lut u,” (Matt 25:31ff).

Dawtmi ulenau hna, A donghnak ah, purgatory cu kan caah Thawngṭha a si i, vancung kan Pa a tling bantukin hi nunnak ah kan tling lo hmanh ah (Matt 5:48) vancung pennak chungah kan caah inn ngan a um timi ruahchannak kha fek tein kan i tlaih khawh rih.