Lai Nunphung Cheukhat Hna

Audio (aw) zongin ngai khawh a si.👇👇

Puanparkai (1)

Hi biafang hi fanu thahdah piak nak he pehtlaimi thil a si i sawmtuk bantuk phun in tampi an dihmi a si. Mizapi nih tuah khawh lomi zong a si fawn.

Hi chunhthah hi anmah le an umnak hoih in a min an rak auh cio i puanpuah, vok-ah ti zongin an kawh auh.

Hi ṭhit-umhnak hi ṭa, pa miṭhawngṭha a ngeimi nih an fanu, an farnu kha sunsaiter duhnak ah an tuahpiak mi hi an fanu va sinin sal hmuh duh ah rak tuah deuhmi a si. Nain nihin ahcun sal can ah siapi, siate ti bantuk laak a si cang.

Nupiṭhit ni hi a hmasabik ni cu tonh ni ti a si. Nulei he palei he thah ding an ngeih tete kha an thah hna. Manco lei a thotu poah nih pa inn i hei pek awkah sa kutke kha hitihin an tuah. An thahmi a hnulei phei hna kha phawhhlak si loin an thual bang. Cu a phei, a liang le a chungrel, a thin le a lung hna le he fonh in an hei pek hna. Nulei inn in sa a ngaltu hna kha palei nih zu an rak dinh hna.

Cu a tangmi chungin chumh ding le tlangzam ding poah kha thual le can an si. Palei nih a rak ahtu poah kha arsa an thah cio hna. Pu, phunthawh le salpa manco poah kha a nganbik thahpiak an si i a dang poah kha a hme deuh kha an thahpiak hna. Cun zanlei sang ah manco poah nih a pa inn ah buh le sa an rak cawih cio hna. Cu an cawihmi hna cu a thinlung, a chungril le a sa thawtnak deuh an si i thingkheng kheng hnihthum le buh sei tanṭim, ṭim thum a si ve.

Man a co paoh nih a dir, sia, naa thah an i zuam cio hna. A ngei nihcun vok zong an kep ko. Caw belte hi cu cawtnak a si an ti caah an soi i an hmang tuk lo. Pa nih arsa a thahmi hna kha a co poah nih, anmah le an phunpi cio he zanriah an ei cio hna.

Tonh ni hi zanlei sang, chunhnu mer ahkhin nu inn ah mi vialte an i pumkhawm i buh phawt awkah kal an i tim. Innkhat ah a phawt hnga ding cu fang rel-tan, fu thluan-1, tangka phar-1, makphek fun-1, chiti toih-3, thanthlingsen pum-1… tbk. in a phun a tlin khawh chungin phawt le zamh an i zuam cio.

Buh phawt i an kal tikah cun aa ṭhi-um hna nupa nih Lai thil tein an i thuam i nithawng an i zawnh hnu ah lamhmai an sak hna. An hnu in ngaknu tlangval rual nih, khuang dar tum pah le an phawt hna hnga mi put, phorh puak pah in mawng thliaithluai in an zulh hna. Inn khat hnu inn khat kumthar zanvah bantukin an i thawn i an phawt hna. Khual an kawhmi hna zong an phawt cio dih hna. Cucu ‘buhphawt’ asiloah ‘fangzam’ kan timi a si.

Buhphawt a dih tikah an sazawh nak ding inn cio ah rawl an hlam i khua a muih tikah artlaihzulh awh dingah nu inn ahcun an i pumṭhan. Khua a hung muih tikah vangeinu cu a ni nih a ṭhithruai i, sachungril aa phormi hna, zupu a pumi hna, an hnu in mizapi nih an zulh hna i a va inn ah an hei thlah. A va inn an phak cun, chang le sa chungril pawl kha an ah i an phawt hna hnu ah an ei cio. Palei zong nih an dah khawh chungin zu kha an dah i zankhuadei laam in caan an hman.

A ni hnihnak cu puanparkai ni a si. Mah ni zingka ahcun vangeinu nih cawngnak puan, biarṭuan, hniṭial, kor hna kha sei chungah a sanh cia. An phah hngami puan hna kha an timhtuah. Vangei hna an inn, inncarlei suttung in puan phah cu an thawk i a va inn innhmai suttung tiang phah ding a si. An kalnak ding khua hna a hlat ahcun an phah ciami zong hmailei ah phahṭhan khawh a si ko. Cu puan an phahmi cungah uico a kai sual a si ahcun vanchiat tlunnak a si an ti caah fungput in a vengtu ah mi pakhat an fial tawn.

Khual he lai he nu inn ah an pumkhawm i an tlin cun puanpar cung kai hram cu an thawk. Aa ṭhium hna nupa kha Lai thuam in an i thuam i mah an phahmi puan cung cun kai le zawh hram an thawk. Vangeitu nu nihcun zu, khattelei kut in khattelai in aa put i a din pah in puan cu zawh hram a thawk. A hnu in a va nih, cu hnu in cawngnak puan hna an sanhnak puanphortu nih a zulh hna. Mah thil cu mikip nih an phor lo i a man phalh in fial a si tawn. Zeicahtiah mah a phortu hi mah hna nupa an thih tikah an hnu in a zulh colh hna lai tiah ruahnak a um ruangah a si. Cu an hnu cun nungak tlangval nih khuangdar tum pah in vahla thlorh pah in an zulh hna. Cu hnu lawng cun mizapi nih an zulh khawh hna. Mah puan cung i an kal lioah hin a kal bang kal lo bangin an kal tawn caah milamkal nuar le a fummi cu ‘na lamkal cu dah puanparkai lamkal in na kal’ tiah an ti tawn hna.

An vale inn an phak lai ahcun, a vale lei nih khuari le vanṭek tla bang meithal thlah le khuangdar ṭhio in an rak don hna. An phahmi an lamh ciami puan vialte a vale innchung ahkhan an fim chung hna. Nu inn in thlah ciami vokthau pahnih an rak i put tawn. Pa a si poahpoah nih ngakchia in upa tiang sasir an kauh cio hna.

Sasir kauh timi cu fongvei in thau seh tiah an cenhmi vok, a tlawmbik vokthau sumh nga kha sa a sir ningpi in an ah i mah an kauh kha a si. Va ngeitu hna nih khan sasir kauh awk hrimhrim ah fongvei in an cenhmi a si. Cu vok cu a nikhua ah sasir kauh awk hrimhrim ah an thah. An chumh i a tit khawh lo a chah ning tein, a kauhlei zapar hrawng, a saulei zabawk hrawngin an hrukpi in an sawh i ri an khiah. Mah cucu minung palinga nih an kut cungah pakhat cio in an rak i tlaih cio, kheng chung i cite le chiti kha an vun nok i, sasir kauh awkah a kawhmi pa nih a tlaitu pa kut cungah cun a ei. A lawng bak in kauh i ei a si ko. Sasir kauhtu nih ri an khiahnak tiang kha kauh i ei dih ding kha a si. A kauh khawh lo le a zia a tam ahcun a tlaitu pa nih aa tlaih i sasir cun a tuk lai i a dang a tlaitu dang pawl he an i bawm lai i an velh ko lai. Cucaah sasir i tlaituh i a ṭhawng le a bo nawnmi hna kha nawlngeihnak nganpi he palinga an fial ṭheo hna. Hi bantuk bia cungah cumh le bengh le velh a um tikah liampal phung a um in liam a um bal lo. Zeicahtiah kan Laiphung a si caah a tlaitu le a kauhtu hna zong nih puarkhawn le ziarzar ngeihnak thinlung he ti a rak um bal lo. A that le a daptu zong nih a eitu kha simh hna seh, a ei har seh tiah a thau khawh chung thau in zuat le khalh an rak i zuammi vok a si ve. Zanlei cun an ding, an ei, an laam, an i pai i zankhuadei te a si ko.

Mah ni i artlaih a zulmi hna caah a dir pakhatkhat an thahpiak tawn hna. An thahmi cu a kutke pali le a lu kha a ni inn ah an ngalh. A nu nuzuar nih cun artlaihzulh i a sawmmi hna nu pawl kha a hleh hna lai. Pa cu hleh a si bal lo.

Puanpar kainak a tuahtu nih hin vok 50 hrawng a thah, an phahmi puan hi Rs. 8-10 tiang man hrawng an si. Puanpar kainak tuah lo ahcun puanpar kai tluk in hmuh khawh a si lo. An lamh cia puan vialte kha a va farle le a nupi nih an i laak dih lai. A hnu ah mah puan aa laakmi hna nihkhan mah chunthah lio i re a theimi hna le khua upa hna kha zu an dah ve te hna lai. A dir lawng si loin vok an thahmi hna zong kha tlang an zam tikah an telh chih lai. Man a comi hna chungah vok la 5 in a cunglei an thahpiaktu hna le puan zun hnih a thawhpiaktu poah kha a va nih siapi cio a pek hna lai. Hi ṭhitumhnak an tuahmi hi mi teinak, min langh duhnak caah tuahmi a si ve.