
KOKEK PAWNGKAM PIAHTANA CAAH KONGLAM HRAMPI MINUNG HNA

Kokek pawngkam i a chuakmi harnak piahtana hna fianternak ah piahtana a chuahnak konglam hrampi cu minung hna kan sinak kong kha fehter ṭung loin hmuhsaknak menmen lawngin kan langhter ahcun, harnak piahtana fianternak caah tampi a bawmchan kho lai lo.
Thilthar Ser-chuah khawhnak le Thil tikhawhnak Thazaang
Minung hna cu teipan fimthiamnak, ningcang fimthiamnak a ṭhanchonak ruangah chan pakhat ah kan phan i, zeibantuk lam dah ka zawh lai ti theih lomi lam hna aa tonnak ah kan phan.
Kannih cu kum (200) chung thlennak tilet hna i ṭhathnemnak a cotu kan si. Tahchunhnak ah tisa khu seh hna, tlanglawng, biachimnak thirhri, lektrik, motor, vanzuanglawng, chemical sehzung, chan he aa tlakmi si-aii hna, thawngzamhnak lei ningcang thiamnak le a rauh hlante i a chuakmi computer Digital chan, sehzuk hna, (Biotechnologies) timi biology he pehtlaimi nunnak ngei saram hna i nunnak bawm kalasi (cell) hna le cihram chuakkehnak kawl in remhmi fimthiamnak (Nanotechologies) timi samfa khat le atom nakin a hme deuhmi thil hna hlaai in kawlmi fimthiamnak tiah ningcang fimthiamnak thar hna an si.
Hi ṭhanchonak hna he pehtlaih in lunglawmh awk a simi konglam a um i, teipan fimnak le thiamnak, ningcang fimthiamnak hna cu Pathian nih minung a pekmi thilthar serchuahnak thazaang theipar hna an si i, rianṭuan khawhnak tampi ca zong lam a onh piak.
Ṭhathnemnak caah nun ningcang a thlen piaknak cu vawlei thawkka in minung hna i hleice nak a si. Teikpan ningcang fimnak a ṭhanchonak cu taksa vawlei rikhiah tahnak kha lonh dingah, minung thinlung a nuamh lonak kha a langhter. Kannih zong hi ṭhanchonak caah a bik in si lei fimnak, Engineer le pehtlaihnak lei ukchung i ṭhanchonak hna kha theihpi lo, lawmh loin kan um kho lo.
Kannih cu ṭhanchonak lei rianṭuannak kha pehzulh tein a hmunh khawhnak hnga caah i zuam ningcang hna a kan ser chuahpiak mi science lei thiamsang hna zong theihpi lo le lawmh loin kan um kho hna lo.
Fimthiamnak hna cu ṭha tein lamhumhsak thiam a si ahcun, innchungkhar ah hmanmi thilri hna thawkin, a nganmi lamsul lei ningcang hna, hlei hna, innlo hna, dinhnak dumh hna kha serchuahnak in minung nun ningcang kha a santertu thil hna an si. Kutzung thiamnak lei zong ṭhanchonak a pek i vawlei pumsa leiah a pilmi hna zong kha aa dawhmi vawlei ah a perter kho hna. Vanzuanglawng le vantong inn dot sangsang hna i an i dawhnak kha aho nih dah a al khawh lai. Chan a pehpeh in an rak sunhsakmi kutzung thiamnak hna, hlaphuah/ saknak lei zongah ningcang fimnak thar hna kha an hman cang. Seh thilri thar hna kha a hmangmi hna caah an timhmi dawhnak, minung lawng nih tuah khawhmi mang kha an ṭuanchuah cio hna.
