Lai Nunphung Cheukhat Hna

Audio (aw) zongin ngai khawh a si. 👇👇

11.Arnakhmanh, Khothlaban asiloah Thlakhoban

Hi thil hi innchungkhar pakhat chungah an pa nih khuazing sinah a thlacamnak kho le kheng a si. Cu khothlaban cu; 1. Khopaih, khocawi, (beng dirnak ngei), 2. Thingkheng, 3. Arthahnak fung dong khat sau, 4. Durkeu hna an si. Hi khothlaban hi mi nih an pal lonak, an tawngh khawh lonak, keubawm an thlainak sutpi, asiloah chakchaang le cungkun aa tonnak kunsir cung zawn vanluang (thlung) ah an hung thlai. Cu an thlainak cu (S) muipu a simi ‘cingkalit’ asiloah ‘hnahrawl’ (hna-hrawl) in an hung thlai.

Hi thilri cu amah le a nutak lawng nih tawngh le thamnak nawl an ngei. Midang nih an tawngh sual, an buar a si caah dan an liam lai. Khuazing a biak, innchung tangah thla a cam i a hman dih cun thiang tein an kholhṭhan dih cun a umnak ah an thlai ṭhan lengmang.

12.Arnakhmanh ningcang

Hi arnakhmanh timi hi a nupi kha nupitak ah a khah tinak a si. Amah phun tiangaw a ṭhit lawngah hi bantuk cu tuah tawn phung a si. Amah phun tia a ṭhi lo nain arnak a hmanh ahcun a unau nih an phun tiangaw in an thleidan lai, anmah tluk ah an chia ti lai lo. Anmah tia i an chiah ti lo ahcun cu pa cu mi cungcuannak suanparnak a tuah tikah a siahri an tlaihpiak ti lai lo. Zeitintiah a phun kha aa hnawh cang.

Arnakhmanh kan timi cu a nupi kha a thlacamnak, khothlaban kha a tawnghthamter, a hrawm, amah tluk ah a chiah tinak a si.

Hi arnakhmanh kong he pehtlai in Pu Ṭial Ling nih hi bantukin a ṭial. Arnakhmanh timi cu phun hrawmnak a si. Arnakhmanh ah an hmanmi ar cu arnak, a ti a ti rih lomi an hman. Bawi amah tiangaw an ṭhit lo le ar an hmanh hna ahcun an unau nih anmah phun tia ah an chia ti hna lo, an hnon cang hna.

Hi arnakhmanh ahhin an hmanmi thilri hna cu; 1. Khotung pahnih, 2. Bel pahnih, 3. Kheng pahnih, 4. Doṭhiangte, 5. Belte kuttum tia hrawng, 6. Arthahnak fung (fathing fungpum, fathing le rongkhaw-fathing he an i lo ngaingai) hi thing thiang an ti hna.

Hi thilri hna hi kaurel bawmpi in an khumh hna i chakchang lu cung zawn liangte ah an thlai.

Nu nih changvut caah fathau a uh i a den. Muika ah nu nih cun tizarh kha mi chawn lo tein a than. Pa nih khan chakchang lu ah tappi a chilh (tappi a tuah). Meithiang a kau, nu nih changvut a denmi cu khotung (kho a tanglei dirnak an tuahmi) thiang ahkhan a chiah. Keu ah tizarh a thanmi cu a thlet i fang a thlah (paih). Pa nih ar nu nak bawm i an chiahmi cu a laak i changvut kha a cukter. Cu keu i an chiahmi tifang cu a hmawm i ar cu a vun phut hnu ah amah le a nupi ca he cung um sinah thla a cam. A cam khawh cun a vun phut nolh. Cu hnu lawngah ar thahnak fung cun a tuk i a thah, i cucu arnakhmanh bol ning a si.

Cu hnu ah zing le khua chawnhnak ah ar dotla in vok sumh nga tiang an thah. Hi bantuk an tuah ahhin an chungkhat sahlawh kha an sawm hna. Asinain anmah tluk lo nihcun a sa kha tawngh phung a si lo. Tawngh a tlak nih an tuahto i a ei lawng an ei. Hi sa hi thlungthlang lawngah an chuankhin lai i mah an tuah hi ni hnih a rau, cu chung cu innchung lawngah an um lai. An i bolsam caan chungah mi nih chawnh le hmuh phung a si lo caah ar le vok rawl an pek duh hmanh ah mi hmuh lo, khuamui ti bantuk ah an pek tawn. Inn velchum kha thing in an kham an kulh i chawlhring in ‘kan tla hlah uh’ ti canah an zar. Cu nihnih chungah an ei khawh lo mi sa cu inn tangah vawlei an cawh i an thlet.

Arnak hmanhmi fale hna cu an chuah ni thla (7) nak ah an rai an bol hna. Cu hnu cun an ‘hlam sam’ (hrin sam) kha an meh hna. Rai bol mi cu fatak ah an ruat hna lo.

Hi a cunglei ah ka ṭialmi ah an hmanmi thilri hna an min cu khothlaban asiloah thlakhoban tiah an kawh auh. Khua le khua kan i lo cio lo i cheukhat nih Khopaih, durkeu, ar tuknak fung le thingkheng lawng a hmang an um i, cheukhat nih a hram i Pu Ṭial Ling nih a ṭialmi lengah pherte bi tete pahnih a kemh zong an um ve.

Hi khothlaban hi an innchung thawinak an tuah fatin a nupi he an tawnghthammi thilri, thlacamnak a si. Mi nih tawnghpiak phung a si lo i kuangka pawng, keubawm an thlainak sutpi, asiloah chaksang le cungkun aa tonnak cung zawn thlung, mi pal lo nak ah cingkalit timi (S) muipu thing kuai in an hung thlai.