Lai Nunphung (Man Kong)

Audio (aw) zongin ngai khawh a si. 👇👇

d. Tet (Thor) nih man an i manning

Hi Tet nih man an i manning hi, hawidang man sinah telh awk a si ve nain kan minsak tete dannak a um ruangah a dang le a bu tein ka ṭialnak a si. Man an i mannak kong hi Pi Ni Cin nih a tanglei bantukin a ṭial hna.

1.Manpi

Hringtu a pa nih a comi a si. Siapi le dan-um kha manh a si i caw cu manh phung a si lo.

2.Mante

Mante cu hringtu a pa asiloah hringtu a pa u, asiloah chuahpi a ṭa nih a comi a si i Le le Thal, Namtong, Mei kaunak (mii-pho) kha an pek hna.

3.Puman

Hringtu a pu nih a comi a si i a pu a um ti lo ahcun cu a pu i a u, a um ti lo ahcun vangei a nu i chuahpi a ṭa kha an manh lai. Cu tikah a pu nihcun naa, caw, sia pakhatkhat kha vangeinu kha a pek lai.

4.Ṭaman

Innlak a ṭa ni a comi a si. Hi an manhnak sullam cu va ngeinu a far kha a va he holh tam, sikcak huat caan a phak tikah, a nupa inn ṭin hmasa loin ṭaman co inn ah a ṭin tawn. Cu a ṭa nihcun a ṭhatṭhatnak in a tuaktan i a va inn ah a chiah. Cu man cu tangkarang fang 3 an i man tawn.

5.Numan

Hringtu a nu kha an manhmi a si i tangkarang phar 5 a si tawn. A hmette in a zohkhenh le a cawm man a si.

C. Nupiṭhit He Aa Tlaimi Thil Dangdang Hna

1.Chiahinn

Hakha nu nih khual ah va an ngeih tik le Hakha pa nih khual ah nupi an ṭhit tikah nulei pawl i innpi, ṭa, pu, ni, nu, salpa manco hna nih an i ṭhumhnak caah an hmanmi inn kha chiahinn a si. Mah an i ṭhumhnak hna nihcun va ngeimi arsa cu an ei ve. Va ngeinu nih va a ngeihnak khua ah a um tikah a umtu, an khuasak, a khimṭam, a chiatṭhat vialte kha mah chiahinn i a nupa hna nihcun an kilven, an zohkhenh lai. Cu nu zong nih amah a hringtu nu bantukin a nu le a pa taktak bantuk ah aa chiah ve hna lai. Chiahinn hna nih an tinco hnga dingmi cu pumṭek 3-6 tiang kha arsa einak ah, cun man ah cawtum in siapi tiang an co lai. Chiahinn nih vok an thah ve lai.

Cu bantukin nipi ṭhitu nih a dih hngami cu chiahinn aa ṭhummi manco hna zat in vok Rs. 15-20 man a thah cio hna lengah, pumṭek pakhat cio asiloah thil in a si ahcun Rs. 3-10 man tiang pek cio an si lai. Mah an i ṭhumhnak chiahinn cio he arsathah hmunkhat i eiṭi le i hrawm cu, kan i rualchan, kan i chungkhat cang ti duhnak caah a si.

Man a tingco pawl nih an thawh khawh dih cio ahcun a vapa zong nih sa cu a thah ve lai. Zei ti a si hmanh ah phunthawh cotu nih a tlunnak a chiahinn cu pakhatkhat a thah lai i chiahinn zong nih vok an thah ve hrimhrim lai. Cucu (imperative) a si lo, kho lomi a si.

2.Ar-at (ar-aat) cotu

Ar-at cotu timi cu va ngeinu nih a ṭale lakah a duh mi kha aa ham khawh. A bik ngaingai ahcun chuahoi ṭa a ngei lomi hna ngaknu kha va a ngeih tikah a zohkhenh le a kengkawitu ah nu le pa nih ṭa hampiak kha a si ko. Ṭa an tlaihpiak mi cu anmah chungphun chungah an duh mi kha hampiak a si tawn, bat khawh a si lo.

Hi ar-at timi hi va ngeinu ṭale lakah upa bik nih co a si tawn. Asiloah ṭale dang zong nih cotin khawh a si. Man dang bantuk a si lo i arsa an thahmi kha a meirial (a ṭawk) nganpi in an co, a tlawmbik cuai linga cu a ti. Cu ar-at a cotu nih cun buh a hmun, Lai chiti le cite he ṭamh cia in sei tan le ar an thah i kheng chungah sercia tein a vale inn ah khan an put hna. A vale nih zu thawl khat an dah hna lai.

Hi ar-at co timi man dang bantukin manmi a si lo i ham le dawtnak caah manhmi as i ko. Ṭaman cu i mamnh a um tiah kan ṭial cang i a phung ning ahcun ṭa upa bik nih co awk asinain a duhmi paoh a hoih khawh ko hna. Cu bantukin hi ar-at zong hi ṭaman a co lomi, a ṭa dang kha coh khawh ṭhiam a si. A bikin ṭaman i hauh lo le manh ahcun i pek deuh ah a cang.