Nu le va an pahnih te in “Keimah “tiah an ti Chung paoh cu pakhat le pakhat an i duhdawt taktak kho lailo, Pakhat kha rianttuanpiak tu minung lawnglawng ah an chiah tawn hna. Aatluk tein an i kawm kho lo. Nu le va pahnih hna cu rianttuanpiaktu minung an silo. A dot (renk) aa khatmi minung an si ko. Rianttuanpiaktu asi lomi, upat awktlak asi mi minung kha rianttuan piaktu menmen ah an komh tawnmi hna cu ngaihchiat awk ngaingai asi.

Keimah timi lungthin a ngeimi hna cu Chungkhar riannak in amah rian kha papeknak a tuah. Chungkhar ttuanvo nak in amah nuamhnak le lungtlinnak lawng kha papek in a tuah tawn.

Keimah timi hrihnuknak ruangah i sikvelhnak, ttuanvo tlolhnak le harnak tonnak tthathnem lonak hna a chuahter i a donghnak ahcun Chungkhar (nu le va) tthen hramthawknak ah a phanh tawn.

Nangmah cu keimahtimi lungthin na ngeih chung paoh Chungkhar ttha pakhat na si kho bal lailo. Keimah i ti duhnak thinlung cu duhdawtnak a zortertu hmelchunhnak pakhat asi.

Nu le va hna cu pumpak thinglung ruahnak lawng kha papek in an tuah tikah cun dawtnak ralchanhin asilo ah dawtnak in an pial i rian an ttuan tawn. Mithiang Paul nih pumpak lungthin ruangah a chuak kho mi sualnak kong a langhtermi cu, “Minung sining nih a tuah tawnmi cu afiang ko, nu le pa sualnak te hna, athurhnawmmi thil te hna, aa dawhcah lomi thil te hna, siasal biaknak te hna le dawih le eih te hna hi an si. Pakhat le pakhat an i ral an i do, an i nahchuah, an thin a hung anmah zawn cio lawng an ruat, an i tthen. ziar ah i ngeih, zu an ri, an au an khuang i cubantuk thil tampi kha an tuah lengmang hna, (Galati 5:19-21)tiah ati.

The post Pakhat le Pakhat Dinfelnak Part (2) first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Pakhat le Pakhat Dinfelnak Part (2) appeared first on RVA Hakha Chin.

St. Joseph’s Sister Bu a rak dirhtu St. Emilie, a min sau cu Emilie de Viala a si. St. Emilie cu 1797, September (12) ni ah France ram thlanglei, Gaillac khua in mirum phunsang mi chungkhar in an rak hrin. Ṭa pahnih a ngeimi Emilie cu fanu upabik a si bangin fanu fang khatte a si ti khawh zong a si.

Kum (13) a si ah Paris i a ummi Sister Boarder ah an rak chiah nain kum (2) a rauh ahkhin inn lei ah a rak kirṭhan. A nu nih a thihtak tikah inn rian ṭuan ding ṭuanvo hna a ngei cang. Emilie te inn ah amah a rem lomi sin-um nute pakhat a um. A pa nih Emilie kha va ngeih ding a forh tikah Emilie nihcun a al i, cu tikah a pa le amah karah lungput ning i dannak hna a chuak.

Cu lakah cun sin-um nute nihcun an lung a thawhter hoi hna. Mirum mingei mi Emilie cu thildawh a uarmi a si bangin lungvar mansung hna, sui ngun hna in i ṭamh kha a tlaihchan mi a si. Sihmanhsehlaw a lungthin cu duhsah duhsah in Pathian he a vun i naih tikah thil dawhnak, ṭamhnak, mansung lungvar suingaun hna kha a hlawt i, a nungak thiang sinak kha Pathian sinah thlithup in pekchanh dingah bia a rak i kam.

Emilie cu Bawi Jesuh Khrih sinin langhnak (vision) pakhat a rak hmuh. Cu langhnak ahcun Bawi Jesuh Khrih cu a hmai ah a dir i, a hma hna kha a rak hmuhsak.

France dohthlennak ah hnorsuan in rawhralnak hna remhṭhannak caan chungah Emilie cu Gaillac ah kum (15) rauh tiang ngakchia hna kha fimnak a rak cawnpiak hna. Sifak mi hna, mi zaw hna kha a bawm thiammi Emilie cu a pa nih a mit a rak kem. A pa duhnak kha cohlang loin a ralchanh caah le sin-um nute ruang zongah innchungkhar tlamtlin lonak poipang atu le atu a rak chuak.

1832 kum ah Emilie te ṭafar hna cu ro co ding konglam ah an rak chuak. A ruang cu a putar a simi a thi i a tufa a simi hna nih a ro kha an co ding a si. Emilie cu ro a hmuh cangka, a pa inn in chuak ding bia aa khiah.

A hmuhmi rothil vialte kha a zuar i, Gaillac ṭhiamṭhiam ah inn nganpi pakhat a cawk i, a zawfakmi hna kha zohkhenhnak, sifak mi hna bawmhnak rian kha a rak ṭuan.

A rauh hlan ah nu tampi hna cu an rak i fonh ve i, thlathum a rauh tikah Archbishop nih Sister a cang dingmi (12) hna kha Sister hna umtu ziaza pungsan he umnak nawl a rak pek hna. 1885 kum ahcun nu (26) hna cu Sister cannak biakamnak an rak tuah i Angkifual (သင်္ကန်း) an rak laak. A Bu min kha ‘Langhnak a hmumi St. Joseph Sister Bu’ (ရူပါရုံမြင်သောစိန့်ဂျိုးဇက်သီလရှင်ဂိုဏ်း) tiah min an rak pek. Thong chung ummi hna, siizung i mizaw hna, ngakchia hna i fimthiamnak le sifakmi hna kha pekchanh in rian an rak ṭuanpiak hna.

1856 kum, August thla (24) ni, Mother Emilie a thih tikah amah i a bu cu hmunkip le khuazakip ah a rak phan cang i, Sister Sianginn zapi (42) a rak dirh khawh cang. Mother Emilie a thih hnu kumli a rauh ah a takpum cu rawk loin a rak um rih. 1939 kum ah amah kha Mithianghlim ah an cawisan i, 1951 kum ah Pope Pius XII nih Mithiang (Saint) sinak ah a rak cawisan.

The post St. Emilie de Viala first appeared on RVA Hakha Chin.

The post St. Emilie de Viala appeared first on RVA Hakha Chin.

Nihin ni caah Bupi nih thlarau thazang lak ṭi dingin a kan timh piakmi cathiang hna cu (2Siangpahrang  2:1,6-14; Matt 6:1-6,16-18) hna hi an si. 

Nihin cathiang hna nih a kan cawnpiak mi cu ‘Pathian kan biak, Pathian hnu kan zulh nak ah, Pathian rian kan ṭuannak ah zumh tlak tein nun ding, zulh ding, cun a rianṭuan ding a herhnak kong kha’ an si. 

Voi(nak) Bible ah ‘Profet Elijah cu van ah cawisan a si hlan ah amah hnu zul, amah nih a thimmi, amah aiawh in Israel miphun hna hruaitu dingah, Pathian phunglam cawnpiak tu dingah, Pathian hnu an zulh nak hnga ding caah a thimmi Elisha kong kha kan hmuh. Elijah van ah cawisan a si hnu zongah Pathian ṭhawnnak cu Elisha sin zongah ṭhawng ngain rian a ṭuan timi zong kan hmuh. Bochan mi pakhat a um ti lo tikah, tantak mi hna thinlung chungah zeitlukin dah lileng in a um hnga i siang lo ngai in an si hnga timi cu aho paoh nih thieh khawh a simi a si. Elijah an sin in lak a si tikah Elisha le a hawi le hna zong zeitlukin an ngeih a chiat lai timi zong theih khawh a si. Sihmahsehlaw, an ngeihchiatnak chungah um peng loin an tuah hnga ding a simi rian kha ṭha tein an ṭuan i tei an mak nak cungah Pathian nih thluachuah tampi a pek hna. 

Psalm chung zongah “Bawipa Pathian cungah zumhnak a ngeimi hna cu Bawipa nih a hupphenh hna i ṭhawnnak a pek hna” tiah a ti. Elisha le a hnu zultu hna zong nih Pathian cungah an chiah mi an zumhnak kha ṭhum loin zumh fek tein rian an ṭuan tikah an thil ti nak hna ah Pathian nih thluachauh a pek hna, khua aung an tong. 

Kannih Khrihfa hna zong nihin ni ah Jesuh Khrih cu kan sinah a minung pum in um hmanh hlah sehlaw Elisah bantukin Pathian rian thiang a ṭuan tu hna, cun hnu zul a simi hna bantuk zumtu hna zong Pathian cungah kan zumhnak kan chiah khawh ve a si ahcun Pathian nih a kan hupphenh ve lai i teinak ṭhawnnak a kan pek ve ko lai. 

Thawngṭhabia kan relmi zongah Jesuh Khrih nih ‘lenglei in a lang mi lawng kha tuah lo dingin’ ralrin a kan pek nak kong kha kan hmuh. Lenglei in thil tuah si loin kan thinlung tak tein thil tuah dingin a kan cawnpiak mi cu a si. (Matt 6:2) chungah “Cucaah mi kha thil an herhmi nan pek hna tikah mi depde pawl nih pumhnak in le zatlang lam ah an tuah bantukin nan tuahmi cu va langhter hlah u, va aungthlar hlah u” tiah a ti. Thil kan tuahnak ah mi thangṭhat nak ca lawngah va tuah hlah u tiah a kan cawnpiak mi a si. 

Jesuh Khrih nih khamhnak thawngṭha a rak phuan lio ah mi dang hna nih ka thangṭhat han seh tiim a tuah, a chim rel mi a si lo. Ahopaoh kha an palhnak cungah a chimh hrin hna i a rak cawnpiak hna. Mi ni zei ah an rel lomi hna zong kha an sinah a umpi hna i a cawnpiak hna, a bawmh hna i rawl zong a dangh ko hna. Cuasicaah thil kan tuahnak paoh ah hin midang nih ka thangṭhat han seh timi lungput ngeih loin “Bawipa cungah nan zumhnak chia u” tiah Psalm caṭial tu nih a chim bangin kannih hna zong ‘Bawipa lawnglawng hi a rian kan ṭuan piak mi a si’ timi theih hngalhnak, zumhnak he Jesuh Khrih hnu kan zulh, a rian kan ṭuan a si ahcun thluachuah tampi a um ko lai timi kha Jesuh hnu zul a simi kannih vialte nih thei hna u sih. 

Lung nge tein rianṭuan ṭinak in teinak hmuh khawh a si timi zong hi bawlung celhnak kan zoh tikah hmuh khawh a si. Pakhat thiamnak lawngin teinak hmuh khawh a si lo. Dihnak in zuam le i theih-hngalhnak te he chuih ṭi lawng ah teinak hmuh a si tawn. Van lam panh in khual kan tlawnnak zongah pakhat te lawng in kal loin a bupi in a kal ṭimi kan si i a bupi in van ram kan co khawhnak hnga, Khamh an si nak hnga i bawm cio hna u sih. Nan dihlak cungah Pathian nih thluachuah in pe ko hna seh. Amen

Thazang petu /- Fr. Fidelis Maung Sein

The post Teimak in Khamhnak rian kan ṭuan a herh first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Teimak in Khamhnak rian kan ṭuan a herh appeared first on RVA Hakha Chin.

Hi capar cu Pope Leo XIV nih July thla zarhpi ni linak ah tuah dingmi “Ka philh bal hna lai lo (Is 49:15)” timi tlangtar in avoi(6)nak Tar pawl Ni caah Pope Leo XIV nih a ṭialmi capar a si. 

(A tang catlang hi hmet law mirang ca in rel khawh a si)

READ POPE LEO XIV’S FULL MESSAGE FOR SIXTH WORLD DAY OF GRANDPARENTS AND THE ELDERLY

Pathian dawtmi si zungzal nak

Pope nih a langhter mi ca chungah hnemhnak le ruahchannak in a khahtertu bia hna an si i thinlung a buaitertu fahnak intuarnak hna “Bawipa nih a ka hlawt cang, ka Bawipa nih a ka philh cang” (Is 49:14) timi a phi zong a si.

Pope nih tar cheukhat nih an tonmi fahnak le philh an sinak a theih piak thiam hna nak zong a langhter. 

Pope Leo nih a chimmi cu, ‘Vawleicung Tar pawl Ni lawmhnak cu Khrihfabu cu mi vialte caah nu dirhmun si dingin kawh a si ti hngalh ṭhannak caah caanṭha a si’ tiah a ti. Cun tik caan paoh ah, “Pathian dawt mi fa le kan si ti i hngalh khawh a si zungzal,” tiah a ti.

Mino hna caah sawmnak zong

Pope nih, a bik in mino hna kha, “hlan phung dawh ngai a simi” pi le pu, a tar cangmi rualchan hna le zohkhenhtu a ngei ti lomi tar hna zong kha va leng ṭhan hna u sih’ tiah a sawm hna. 

John Paul I nih a rak chim bantukin,  ‘a dong kho lomi Pathian dawtnak a cotu kan si. Amah cu zeitluk in a muihnak(a har) hmanh ah kan cungah a mit a chia (a kan zohkhenh) zungzal tu kan “Pa” kan “Nu” a si tiah a timi kha kan tar cang hnu zong ah lunglawm tein theih thiam ding a si’ a ti. 

Pathiansinkir ṭhan dingin sawmnak

Pope Leo nih a langhter rih mi cu: ‘biatak ah a um peng mi cu, kan tar cang hnu zongah fapa le fanu sinak cu aa ngol lo’ a ti.

Pathian sin kir ṭhan dingin sawmnak cu zeitik caan paoh ah a ṭha zungzal mi sawmnak a si ko a ti.

“Mi tam nawn caah cun, Pathian dawtnak theih thiamnak le a zangfahnak hngalhthiamnak cu caan saupi tiang caan a la mi a si tawn. Asiloah an nun dongh lai tiang in caan a lak tawn’ tiah a ti. 

The post Tar pawl sin ah Pope: Pathian dawtnak mithmai cu zeitik caan paoh ah nan cungah a um ko first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Tar pawl sin ah Pope: Pathian dawtnak mithmai cu zeitik caan paoh ah nan cungah a um ko appeared first on RVA Hakha Chin.

RVA in thawngṭha a rak ngaitu dawtmi u le nau vialte hna, nan rak dam cio ko hna lo maw? Nihin June thla 16, cawn nihnih ni ahhin hi thawngṭha chungah hin kan i tongṭhan. Nihin ah kan Cathiang relmi hi kan zoh a si ahcun 1Siangpahrang 21:17-29 tiang kan rel. Cun Mt 5:43-48 tiang kha kan rel. Mah chung ahhin; hi Mathai thawngṭha chung i kan relmi hi kan vun chim hmasa a si ahcun; a donghnak bik 48 chung ahhin zeidah kan hmuh a si ahcun ‘Vancung i a ummi nan Pa a tlin bantukin a tlingmi si i zuam u’ tiah a kan timi kha pakhatnak tu ahkhan ruahṭi ka duh. 

Minung nihhin zeitin dah Pathian bantukin cun a tlingmi kan si khawh lai! timi hi mi tampi nihcun kan hal men hnga.  Sihmanhsehlaw hi bantuk hi Nu Mary zong nih Vancungmi biatiamnak kha ‘Pathian caah cun a si kho lomi zeihmanh a um lo’ tiah a ti bantukin khan Bawipa Jesuh a bia kha kan zumh a si ahcun Pathian caah cun a si kho lomi zeihmanh timi kha kannih nih kan ruah ve a si ahcun kanmah Pathian a fale kan si tiah kan i ti ngam a si ahcun Pa Pathian a tlin bantukin khan kanmah zong a tlingmi si khawh ding kha kan si ko timi kha ruah a hau. Mah hihi zeitindah a tlingmi kan si khawh lai kan ti a si ahcun; zeitindah vawlei mi nihhin Pathian bantuk kan si khawh lai timi hi ruah awk a herh. Hmasabik ah kan Bawipa Jesuh Khrih nih zei a kan ti. Nan ral va daw hna ulaw, an hremtu hna kha thla va campiak hna u; Cuticun Vancung khua i a ummi nan Pa fale nan si ko lai tiah a kan ti bantukin khan Vancung a ummi kan Pa i a fale ah aa tlakmi kan si khawhnak hnga ding caah zeidah kan herh ti a si ahcun; kan ral kha a dawtu kan si kha a hau, cun a kan hremtu hna caah thlacampiak ding kha kan herh timi hi Bawipa Jesuh Khrih nih fiang tein a kan cawnpiak caah hihi kanmah caah a si kho maw kan ti tikah khan hiti ruahnak cun a si kho lo. Sihmanhsehlaw Bawipa Jesuh Khrih nih hihi a si kho timi hi amah hrimhrim nih mithmuh kuttawngh inkhan tehte a hmuhsak. Amah a raltu hna caah, a raltu hna kha a dawt hna, cun a hremtu hna le a veltu hna caah khan Maw ka Pa, an sualnak rak ngaihthiam ko hna tiah khan Vailamtah cung in khan thla a campiak hna bantukin khan amah a zultu, amah a zumtu vialte hna zong kha ti khan amah bantukin khan kan ral dawtu le kan ral caah thla a campiak tu kan si khawh ve a si ahcun Vancung ummi kan Pa i a fale kha kan si hnga. Vancung ummi kan Pa i a fale taktak kan si tiah kan i tin gam a si ahcun Pa Pathian i a tlinnak kha kan i hrawm tinak kha a si. 

Cucaah kannih vialte nih Pathin fa kan si tiah kan i ti ngam a si ahcun kan ral kha a dawmi, kan ral caah thla a campiaktu sinak in khan kan Pa Pathian i a tlinnak aa hrawmtu kan si ve lai timi kha cheuhbauh kan duh hna. 1Siangpahrang 21:17-19 tiang kan relnak ahhin abiapi bik in kan ruah awk hnga dingmi cu Ahab Siangpahrang kha a sualtuk i, misifak pa Nabob kha a thah lengah a lo hmun, a inn, a dum zong kha a chuh. Profet Eliah nih na sualnak hi doble bakin a ngantuk. Cucaah nangmah he na miphun dihlak bakin dan kan tat lai, kan hloh dih lai tiah a ti tikah Siangpahrang Ahab kha a hnu ahcun a sualnak aa ngaichih i zeidah a tuah; tangdornak kha aa lak i, thlacamnak kha a tuah, rawl-ulhnak a tuah ti a si. Khatikhan rawl-ulh le tangdor tein a rak um tikah Bawipa Pathian nihkhan Profet Eliah kha a auh i, hi Siangpahrang Ahab hi zoh hmanh, a sualnak aa ngaichih cang; Ka hmai ah tangdornak a ngeih cang caah a sualnak kha ka ngaihthiam tiah a ti. 

Cucaah dawtmi u le nau hna, nang le kei zong, kan Pa kan Pathian hi zeitluk dah a zaangfahnak a ngan i mi sualnak hi a ngaihthiam hna ti a si ahcun zeitlukin an sualnak a nganmi hmanh kha a ngaihthiam hna. Cucaah cun kannih vialte zong nih Pa Pathian i a fale kan si khawhnak dingah kan cung i a ṭha lomi an sualnak kha kan ngaihthiam hna lai i, cuticun kan Pa Pathian i a tlinnak ah kan i hrawm ve lai timi kha cheuhbauh kan duh hna. Cucaah hmasabik ah Nabob a thattu le a ram a chuttu Ahab hmanh kha a lung aa thlen tikah Pa Pathian nih a ngaihthiam bantukin khan kannih zong kan sualnak hi zeitluk hmanh ngan sehlaw kan sualnak kan i ngaihchih a si ahcun Siangpahrang Ahab bantukin kha ngaihthiamnak kha kan tong ve lai timi zong kha thazaang pek kan duh hna. Kaa lawm. 

Thazang petu /- Fr. Abraham Hrang Hit

The post Pakhat le pakhat nan sualnak i ngaithiam u! first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Pakhat le pakhat nan sualnak i ngaithiam u! appeared first on RVA Hakha Chin.

“Bawipa cu sifakmi hna dornak a si” timi Bible catlang kha ruah ṭhan in Pope nih Jerusalem Biakinn hrawhnak in a langmi sifah harnak caan lio ah ṭialmi an si tiah a ti. Cu lioah cun mipi nih “Pathian umpinak he an i hlatnak, hlan ah a ton bal lomi thil hna le ziaza lei sifahnak an ton” lio caan ah an ṭial mi a si a ti. 

Pope Leo XIV nih mipa pakhat a khua lio. (Photo: Vatican Media)

Sifakmi hna aunak philh lo ding

Pope nih a peh rihmi cu, sungh zatlak nak a phichuak cu sifakmi hna cungah a tla hmasa tawn i cu zatlangbu tampi cungah a karh tawn a ti.

“Pathian um lonak hmun ah mi kha pakhat le pakhat i upatnak a um kho lo. Uknak nawl ngeitu hna le uk a simi hna (hremnak) tiin cung le tang pehtlaihnak a chuahter” tiah a ti, 

Pope nih ralrinnak a pekmi cu: safak harsa in a ummi hna chimphuan-aunak cu ruahnak ṭha lo lam tampi hmang in daihter an si tawn. Cu lio ah digital lei in thleidannak a zualter i thil sining tak cungah zeirel lonak le philh sinak a chuah ter tawn” tiah a ti

“Sifakmi hna nih Pathian sinah dah ti lo ahcun chim khawhnak lam dang an ngei lo” tiah a ti. Cun “Pathian cu zumhawktlak le zaangfahnak in a rummi a si caah sifak harsa mi hna bia a ngaih piak ko hna lai” tiah a chimchap. 

Pope nih a peh ṭhan mi cu, sifakmi hna nih cun midang hna nak in an herhmi thil cungah hngalhthiamnak an ngei deuh. Zeicahtiah cun an herh taktak mi cungah na nun caah a si” tiah a ti.  

Hi ruangah hin, Pathian  lawnglawng hi an i dornak a si i Pathian cung lawnglawng ah an i ruahchannak an chiah tiah a ti. 

Pope Leo XIV le harnak a tong mi hna rawl dum ṭinak. (Photo: Vatican Media)

Pope Leo nih tuchan sifak harsa hna kong he pehtlai in a chim tik zongah, “kan chan sifakmi hna cu philhmi le hrialmi an si pin ah an ei ding rawl an chuh hna lawng si loin an aw le an dirhmun tiang zongin an chuh hna” tiah a ti.

Hi thil sining hna ruah buin Pope nih thla a cam mi cu, “Sifak harsa hna nih, a bik in Khrihfa hna le Khrihfabu hmangin Khrih an ton khawh nakhnga, , cu hmun ahcun “Jesuh nih ei awk rawl le hawikomhnak a pek hna nak hnga, an i ruahchannak lam aa hun ṭhan nak hnga, mi pakhat cio kha an min in auh i upatnak pek ṭhan an si ngak hnga” tiin thlacam piak nak zong a tuah.

Khrihfabu cu “nihin mah umnak innka pawngah a dirmi mi harsa mi tampi hna cungah zei rel loin um khawh a si lo” tiah a ti. Khrihfa hna nih cun Pathian sinah dornak kawl lawng si loin “mi sifak hna caah dornak hmun si” ding zong in auh mi an si tiah a chim chap.

Mirum pa le Lazarus kong bianabia kha ruah ṭhan in, Pope Leo nih zumtu hna kha an nunnak ah thil a herh taktak mi hngalh thiam dingin a sawm hna. 

A donghnak ah, Pope nih avoi(10)nak Vawlei cung Sifak-harsa hna ni tuahnak thawngin “Pathian sinah dor dingin a kawlmi Khrihfa hna le phu pakhat chungah aa tel ve mi kan si timi ruahnak ngeih khawhnak” ding caah bawmhnak a ngeih ter ko lai tiah aa ruahchannak a langhter. 

The post Pope Leo XIV: Bawipa cu sifak mi hna dornak a si. first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Pope Leo XIV: Bawipa cu sifak mi hna dornak a si. appeared first on RVA Hakha Chin.

Nihin ni caan zongah a biathiang in thazang i lak ṭi dingin caanṭha caan sunglawi a kan zangfah tu kan biak kan Pathian a min thiang ka thangṭhat. RVA a ngaitu zumtu nan dihlak cungah Bawipa nih a thar in thluachuahnak in pe ko hna seh. (Matt 5: 38-39) “Mit caah mi ve, ha caah ha ve tiin an rak ti tawn kha nan theih. Sihmahsehlaw, kei cu nan cung i ṭhat lonak a tuah tu hna kha lehrul hna hlah u kan ti hna. Nan orhlei biang ah an in bengh hna ah cun khat te lei zong kha chit piak hna u.”

Nihin kan relmi thawngṭha chungin thazang i lak ṭi dingah ka duh bikmi cu Khrihfa pakhat kan si i, phuhlam nak kong he pehtlai in zeitindah Bible thiang nih a kan cawnpiak timi kha zoh ṭi hna u sih. 

Biakam hlun kan zoh tikah phuhlamnak kong, teirul chamnak kong hi tampi kan hmuh khawh hna. Sihmahsehlaw, Biakam thar ahcun Jesuh Khrih nih teirul cham hlah u. Teirul cham cu keimah rian a si tiah a kan cawnpiak. Cun Paul zong nih Rom khuami ca a kuat tik hna zongah khan cuticun a cawnpiak ve hna. Hlan kan pupa hna chan zongah Laimi hna hi teirul chamnak, phuhlamnak hi an rak tuah ngai timi zong kha kan rak theih bal. 

Bible cathiang zoh ṭi dingah ka duhmi cu (Rom 12:18) chungah “Mi vialte he i khawh ding kha a si khawh chungin i zuam u. Phuhlam hmang hlah u. Ka nau le hna Pathian thin hunnak tu nih khan cucu tuah deuh ko seh. Zeicah tiah Cathiang nih pei phulam cu keimah rian a si. Keimah nih ka lehrul hna lai tiah Bawipa nih a ti a ti kha. Cucaah cathiang nih ‘na ral cu a rawl a ṭam ahcun rawl va pe. A ti a hal ahcun ti va pe. Cutin nan tuah ahcun a lu cungah meiṭil na chuah a si lai i ṭhat lonak meiṭil na chuah a si lai’ a ti bang khan va tuah u. Ṭhat lo nak khan i teiter hlah u. Ṭhatnak tu in ṭhat lonak kha tei khawh i zuam u” tiah Paul zong nih Khrihfa bu kha ca a kuat hna. 

Chim ka duh mi cu kan Bawipa Jesuh Khrih vawlei cung a rak rat tikah hin ‘Moses nawlbia hrawh duh ah ka ra lo’ a ti. ‘Tlinter tu dingah ka ra’ a ti. Moses nawlbia kha 600 leng a um i cu vialte cu Jesuh nih a tlang 2 tein a komh. ‘Pathian cu na nunnak dihlak in na dawt lai’ a ti. ‘Na innpa cu nangmah le nangmah naa dawt bantukin na dawt lai’ a ti. A tawinak in kan chim a si ahcun dawtnak in a komh kan ti khawh. 

Cucaah Khrihfa aa timi paoh nih ‘teirul cham cu kan mah rian a si lo. Pathian rian a si. Kanmah nih kan tuah dingmi rian a si lo’ timi kha fiang tein nihin Bible kan rel mi nih hin a kan cawnpiak. ‘Na ral cu a rawl a ṭam ahcun rawl va pe’ a ti. Cun ‘an hua tu hna caah khan thla va campiak hna u’ tiah a kan cawnpiak fawn. 

Mithiang Francis thlacamnak te kha thazang lak ṭi dingah vun chim ṭhan ka duh. Zeitindah thla a cam tiah cun ‘ṭhat lonak kha ṭhatnak in ka lehrul khawh nak caah siseh’ a ti. ‘Huatnak kha dawtnak in ka lehrul khawhnak caah le muihnak kha ceunak in ka lehrul khawhnak caah le zaangennak(Buaibainak) kha daihnak in ka lehrul khawhnak caah le din lonak kha dinnak in ka lehrul khawhnak caah thazang ka pe law’ a ti. 

Hi bantuk lungput hi Khrihfa vialte nih kan ngeih i cu thlacamnak cu kan cam ve a si ahcun vawlei cungah hin rem lonak a lo lai i kan nunnak ah daihnak a um lai i, vawlei hi a nuam tuk lai i kan innchungkhar hi a nuam tuk lai i, kan Khrihfa bu hi aa nuam tuk lai. 

Cucaah ṭhat lonak kha ṭhatnak in a lehrul kho tu le buaibainak kha daihnak in a lehrul kho tu fanu fapa ṭha kan si khawhnak ding caah thlacam nak in pekchan hna u sih. Kan dihlak in Bawipa nih thluacauhnak kan pe hram ko seh. Amen

Thazang petu /- Saya Simon Hram Ling

The post Khrihfa hna phuhlam ning first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Khrihfa hna phuhlam ning appeared first on RVA Hakha Chin.

Minung hi sermi hna lakah a phundang tein a um. (1) Pathian mui in a ser hna. (2) Minung sinak ah thlarau le pum tiin a um. (3) Pa le nu tiin a ser hna. (4) Pathian nih hawikawm ah a ser hna.

(1) “Pathian Mui In”

Sermi vialte lakin minung lawnglawng nih Pathian kha a hngalh khawh i a dawt khawh. Minung lawng hi Pathian nih amah caah a duh. Amah lawng hi a mah Pathian hngalhnak le dawtnak in amah Pathian nunnak kha hrawm awkah auh a si. Mah tinhnak he cun Pathian nih a ser. Hihi a hmaihngalnak kong a hrambik a si.

Pathian mui in ser a si caah minung pakhat cio nih (person) timi hmaihngalnak kha ngeih cio a si. Amah minung cu thilsawhsawh a si lomi (person) pakhat a si. Amah nih amah le amah aa hngalh khawh, aa uk khawh, amah lungtho tein aa pek khawh i midang he an i kawm kho. Amah cu Pathian he biakamnak tuah awkah auh a si i sermi a dang hna nih an tuah khawh lomi zumhnak le dawtnak kha a pek khawh.

Pathian nih zeizong vialte kha minung caah a ser. (Gen. 1:28-30). Sihmanhsehlaw, minung cu Pathian kha biak awk, dawt awk le sermi vialte kha amah sin pek ṭhan awkah ser a si.

Minung a cangmi BIA i biathuk chung lawngah hin minung kong biathuk hi a fiang. Mithiang Paul nih, “Minung phun thawhkehnak hi minung pahnih sinin a si” a ti. Cucu Adam le Khrih an si. Hmasa minung Adam cu a nungmi thlarau a si. Hmanung Adam (Khrih) cu nunnak petu Thlarau a si. Hmasa Adam cu hmanung Adam nih a ser. Amah chungin a thlarau kha a hmuh, cucu amah kha nunnak pekawk caah a si. A pahnihnak Adam nih hmasa Adam kha a ser tikah Adam sinak le min kha a pek. Cucu amah mui in a sermi kha a hlohnak hnga lo caah a si. Hmasa Adam…Hmanung Adam… Hmasa Adam cu hramthawknak a ngei… Hmanung Adam cu dongh a hngal lo. Angaite ahcun hmanung Adam hi hhmasa Adam a si. Hmanung (hramthawknak le donghnak) ka si”. (St. Peter, Chrisologus).

Thawhkehnak pakhatte kan ngeih ruangah minung phun hi i khahnak kan ngei. Zeicahtiah, “Hringtu pakhat (Pathian) nih miphun vialte kha vawlei pumpaluk ah a um ter dih hna” (Lam. 17:27, Cf. Tob. 8:6).

(2) Pum le Thlarau Sihmanhseh Pakhat Taktak

Pathian muiin sermi minung hi pum le thlarau a ngeimi a si. Bible nih hi kongah hiti hin a chim. “Cun Bawipa Pathian nih vawlei in leidip kha a lak i mipa kha a ser i a hnar chungah thaw kha a chem i mipa cu a rak nung” (Gen. 2:7).

Cathiang chungahh “thlarau” timi biafang hi minung nunnak asiloah a minung pum kha a chim duh ṭheo. (Mt. 16:25-26, Jn. 15:13, Lam. 2:41). Sihmanhsehlaw (soul) timi thlarau hi minung chungbik ah a ummi kha a chim duhmi a si fawn i cucu minung chungah aman a sungbikmi a si. (Mt. 10:28, 26:38, Jn. 12:27, II Macc. 6:30). Mah thlarau hi Pathian mui in a sinak cu a si bik. Minung pum nih Pathian mui sinak i hmaihngalnak kha a hrawm ve. Minung pum a sinak cu thlarau nih nunnak a pek caah a si. Mah pum hi Khrih pum chungah Thlarau Biakinn si awkah a timhmi cu a rak si. (Cf. ICor. 6:19-20, 15:44-45).

Bupi nih, “Thlarau cu Pathian nih a ser, nu le pa in a chuakmi a si lo,” tiah a cawnpiak. Cun Thlarau cu a thi kho lomi a si; thih tik zongah a rawk lo i hmanungbik thawhṭhan tikah pum he aa fonh ṭhan lai. A caancaan ah thlarau (soul) cu thlarau (spirit) he an thleidan tawn. Tahchunhnak ah Paul thlacamnak kha zoh tuah usih. “Pathian nih a miphun in thianter hna sehlaw Thlarau (spirit) le Thlarau (soul) le pum he Bawipa a rat caan ah himte le sual phawt awk um loin,” (IThess. 5:23) a ti. Bupi nih hi thleidannak nih hin Thlarau cu a khuah in a um tinak a si lo tiah a cawnpiak. Bupi nih Thlarau lei kong cawnpiaknak ah (heart) lung hi a biapi ngaingai in a chiah. Zeicahtiah “lung” nih hin Pathian leikap maw? Pathian ralchannak lei kap maw? ti kha a thleh. (Cf. Jer. 31:33, Deut. 6:5, 29:3, Is. 29:13, Ez. 36:26, Mt. 6:21, Lk. 8:15, Rom. 5:5). 

The post MINUNG TIMI LE PUM LE THLARAU SIHMANHSEH PAKHAT TAKTAK first appeared on RVA Hakha Chin.

The post MINUNG TIMI LE PUM LE THLARAU SIHMANHSEH PAKHAT TAKTAK appeared first on RVA Hakha Chin.

Nihin cu Zarhkel (11) nak zarhpi ni a si. (Matt 9:36-, 10:8) chungah “Mi zapi kha a hmuh hna tikah khaaltu ngeilo tuu bantuk, bochan awk ngeilo lungrethei awlok chong in an um caah a zangfah hringhran hna. Cutikah a zultu kha, ‘rawl ṭuan awk a tam i a ṭuan tu an tlawm. Cucaah rianṭuan tu tampi a thlah nak hnga lo ngeitu sinah khan thlacam tuah u’ a ti. 

Dawtmi u le nau hna, nihin kan relmi cathiang kan zoh tikah ‘Pathian bia thiang chim in a rian ṭuan ding kong kha kan vawlei pi nih a herh tuk hringhran mi a si’ timi kha a kan cawnpiak mi a si. Jesuh nih mi tampi a hmuh hna tikah a zangfak hna. A ruang cu khaaltu ngei lo tuu bantuk an si a ti. Nihin kan vawlei pi kan zoh tik zongah Khrih  thawngṭhabia tampi chim ding a herh timi kan hmuh mi a si. Nunnak kan timi zong kan zoh tikah vawlei nunnak lawng kan zoh tawn i thlarau nunnak hi kan philh tawn i, cu thlarau nunnak thawngṭhabia a chimmi hna zong kha kan philh tawn hna.     

Kan vawlei pi ah minung milu kan rel, kan zoh ṭhan tik zongah Khrihfa hna hi kan tlawm tuk rih fawn kha kan hmuh khawh fawn. Khrih nih lamkaltu hna a thlah hna i thawngṭhabia an phuan bantukin kan nih hna zong nihin vawlei pi ah kal in thawngṭhabia chim ding kha kan si ve. Jesuh Khrih chan zongah khaaltu ngeilo tuu bantukin minung tampi an um tikah a zangfah tuk hna bantukin, nihin kan mah hna zong Khrihfa a si rih lomi hna sinah kal in Khrih thawngṭhabia chim ding kha ṭuanve kan ngei ve hna. 

Kan nu bupi zong nih Pathian aunak caah thlacam dingin a kan fial ve. A ruang cu Pathian bia thiang mi kip sin a chim phuangtu an um khawh nak hnga ding caah a si. Khrih khamhnak mi kip nih an co nak hnga ding caah a si. lo ngeitu Pathian nih Pathian rianṭuan tu tampi a thlah nak hnga ding caah thla kan cam zong hi a si. “Vailam cungah thihnak in tiangin a kan daw bik tu, maw Jesuh lungthin thiang, kan nih bu kha kan zangfah ko tuah. Minung vialte zong nikhatkhat ah vancung ram pel loin kan phak khawh nak hnga na phung ding cawnpiak tu, Biaknak phung hruaitu a thiangmi Siangbawi, brother, sister le saya hna kha kan nih chungin run thim ko hna’ tiah thla kan cam. 

Khrih nih lo ngeitu sinah thlacam u law tiah a timi kannih hna nih a tak tein kan cam bantukin nihin zong thlacam ding kha tampi kan herh rih. 

Khrihnih zultu 12 a thim hna i a thlah hna tikah mi zaw damternak, mithi thawhternak, cun thinghmui mi hna thianter khawhnak, khuachia hna ṭhawl khawh nak timi hriamnam, Amah Pathian ṭhawnnak kha a pek hna. Cuasicaah, lamkaltu a simi, Khrih rianṭuan tu pawl, Jesuh Khrih sin in thlah a simi paoh nih cun mah bantuk ṭhawnnak hna kha pek an si dih. Mah ṭhawnnak hna he vawlei pi ah kal in Khrih thawngṭhabia chim dingah, nihin ah auh cang mi kan si. Khrihfa a simi paoh, Khrih sinin thlah a simi paoh nih Khrih thawngṭhabia chim ding kha rian kan ngei cio hna. Mah rian cu ṭuan ding in rian khinh mi zong kan si. 

Nihin zarhkel (11) nak ah thla kan cam dingmi cu ‘Pathian rianṭuan tu pawl kha Pathian nih a thlah hna nak hnga, cun Pathian rianṭuan dingin timhtuahnak a ngeimi hna zong thim mi an si nak hnga’ thlacam i zuam hna u sih. Pathian rianṭuan tu tampi a thlah nak hnga zumhnak taktak he thlacam hna u sih. 

Thazang petu /- Fr. Dominic Kung Tial

The post Pathian ruanṭuan tu tampi thim an si nak hnga zumhnak he thlacam u sih first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Pathian ruanṭuan tu tampi thim an si nak hnga zumhnak he thlacam u sih appeared first on RVA Hakha Chin.

Audio (aw) zongin ngai khawh a si. 👇👇

Misifak hna kha a bawmtu Mithiang pakhat a si. Padua khua i Mithiang Anthony cu 1195 kum ah Portugal ram, Lisbon khua ah a chuak. Kum 15 a si ah St. Augustine Zateik Bu ah a lut i, a caan a zat tikah Siangbawi cannak a laak. 1221 kum ah St. Francis Zareik Bu in Martyrs panga hna i an ruakpum hna kha Moroco in Portugal hna nih an phorh tikah anmah keneh zulh duhnak lungthin kha a rak ngei. Caan tlawmpal a rauh hnu ah Africa ram i a ummi Mislim hna kha thawngṭhabia va chimh awkah an thlah. Asinain a rauh hlan ah anih cu fakpi in a rak zaw. Thla tlawmpal a rauh ah Portugal ah a kirṭhan. A zulhmi tilawng cu tilawng lam in ennak a ton caah Sisilia ah tilawng cu aa din. Mah in St. Anthony cu Asisi khua ah a kal i, mah khua ahcun Mithiang Francis he an i tong.

Forli pawng i a ummi, mi an phak theng lonak Zateik Sianginn zung ah rian an pek i, umkheng ṭawl rian kha a ṭuan. Ahnu tlawmpal a rauh ah St. Francis bu le St. Dominican bu in Deacon hna kha ordination peknak cu Forli ah an tuah. I theihthiamnak tlawmpal aa kalh caah Dominican Zateik bu in pakhat hmanh nih phungchim awkah an rak i tim lo. Cu a si caah anmah aiawh in St. Anthony nih phung a chim. A phungchim a ṭhattuk caah a uktu hna cu an khuaruah a har ngaingai i, cu nit hawk cun Italy le France ram ah Evangelist in an thlah. Khoika a kal poah ah mipi hna cu a bia ngaih awkah an rak i pum. Amah i a nunnemnak, Biathiang kha a deng tiang a theih khawhnak ruangah zumlotu tampi hna cu an zia an i thleng hna. Mithiang Anthony cu amah i a hawi a simi Zateik hna kha biathiang lei fimnak cawnpiak awkah St. Francis nih khunh a pekmi a hmasabik St. Francis Zateik a si. ‘Hi bantukin hlathlai le cawnnak nihcun thlacam a duhmi, biak a duhmi hna i duhnak kha a hrawk kho lo’ tiah a rak ti.

Mithiang Anthony cu a nunnak a hnubik caan kha Padua khua ah a dither. Kum 36 a si ah cu khua ahcun a thi. A hnu kum ah Mithiang sinak ah an cawisan i, cu ni thawkcun relcawk loin khuaruahharnak a langhtertu a si tiah a min a thang. A ruang cu, amah nih Bawhte Jesuh kha a kut in aa pommi kha mi nih an hmuh caah a si. Amah i a thiangmi Bible ca kha a hlei deuh in theihhngalhnak lungphun can ah amah kha cauk pakhat he siseh, amah i a thiannak lungphun can ah Lily pangpar kung he siseh an tahchunhmi a si. Mithiang Anthony nih a kut in a thlirmi Bawipa Thisa hmaiah a khuk aa bilhmi laa pakhat nih a caancaan ah a zulh ve tawn. Cu ruangah laa a ngeitu pa cu Khrihfa zumhnak a rak ngei ve. Mithiang Anthony cu misifak hna nih an bochanmi Mithiang a si. A thlacampiaknak kha hmuh awk caah a bikin i  ruahchan in pekmi ahlu phaisa, thilei hna kha Mithiang Anthony min chalh in thla an cam cio. A ruang cu, voikhat ah Brother a cang hngami pa pakhat cu Pathian biaknak cauk pakhat kha a laak i a tlikpi tikah Mithiang Anthony min chalh in cauk hmuhṭhan dingah thla an cam. Cu mifirpa cu a firmi cauk kha chiahṭhan dingah thlarau thazaang in namchihnak a ing ti a si.

The post St. Anthony of Padua, Priest & Doctor first appeared on RVA Hakha Chin.

The post St. Anthony of Padua, Priest & Doctor appeared first on RVA Hakha Chin.