RVA Hakha Chin https://rvahakhachin.org/ RVA Hakha Chin Sun, 01 Feb 2026 02:50:37 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9 https://i0.wp.com/rvahakhachin.org/wp-content/uploads/2024/08/cropped-rva-logo.png?fit=32%2C32&ssl=1 RVA Hakha Chin https://rvahakhachin.org/ 32 32 234873020 ZEIZONG TUAH KHO https://rvahakhachin.org/2026/02/01/zeizong-tuah-kho/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=zeizong-tuah-kho https://rvahakhachin.org/2026/02/01/zeizong-tuah-kho/#respond Sat, 31 Jan 2026 20:30:00 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4607 Pathian sining min vialte ahhin zeizong vialte a tuah khawhnak lawng hi zumhnak bia ah telh a si. Hi ṭhawnnak hi kan nunnak ah hmual a ngei ngaingai. Kannih nih a ṭhawnnak hi van le vawlei dihlak caah a si tiah kan zumh. Zeicahtiah Pathian nih zeizong vialte kha a ser lawng si loin a […]

The post ZEIZONG TUAH KHO first appeared on RVA Hakha Chin.

The post ZEIZONG TUAH KHO appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
Pathian sining min vialte ahhin zeizong vialte a tuah khawhnak lawng hi zumhnak bia ah telh a si. Hi ṭhawnnak hi kan nunnak ah hmual a ngei ngaingai. Kannih nih a ṭhawnnak hi van le vawlei dihlak caah a si tiah kan zumh. Zeicahtiah Pathian nih zeizong vialte kha a ser lawng si loin a tuah i a uk dih. Pathian ṭhawnnak cu duhnung a si, zeicahtiah amah cu kan Pa a si, khuaruahhar awk a si, zeicahtiah derthawmnak ah a tling in a tuah” tikah zumhnak lawng nih a thleidan khawh. (Gen 1:1, Jn 1:3, Mt 6:9, IICor 12:9, ICor 1:18).

Cathiang nih Pathian ṭhawnnak kong kha atu le atu a chim. Amah cu, “A ṭhawngmi Jacob Pathian,” “Van ralkap run Bawipa,” “A ṭhawng i a liannganmi” ti in a auh. Pathian cu van le vawlei ah zeizong tuah kho a sinak cu van le vawlei kha a ser caah a si. (Gen 49:24, Is 1:24, etc. Ps 24:8-10, 135:6). Pathian caah a si kho lomi zeihmanh a um lo i zeizong vialte kha a duhning in a tuah dih. (Cf. Jer 27:5, 32:17, Lk 1:37). Amah cu van le vawlei Bawipa a si i, a ningcang tein a chiah hna, amah tangah an um dih i amah duhnak bangin an um dih. Amah cu tuanbia ṭialtu a si, lungthin le thil a cangmi kha a duhning in a uk dih hna. “Thazaang lianhnak hmuhsaknak cu na ṭhawnnak chungah a um i na ban tha cu ahonih dah a derh kho hnga? (Fim 11:21, cf. Est 4:17b, Phungt 21:1, Tob 13:2). “Nangmah cu mi vialte cungah zaangfah thiammi na si, zeicahtiah zeizong vialte kha na tuah khawh dih” (Fim 11:23). Pathian cu zeizong vialte a tuahkhotu pa a si, Pa a sinak le a ṭhawnnak hi pakhat cungah pakhat an i ceuh. Pathian nih Pa a sinak in zeizong vialte a tuahkhawhnak kha kan herhbau mi vialte ah a kan zohkhenhnak in a phuan. Fa sinak kha a kan pek i chimcawklo a zaangfahnak in kan sualnak kha a a kan ngaihthiam. (2Cor 6:18, cf 6:32).

A parpavuan in vun zoh ahcun Pathian hi zeihmanh a tuah kho lomi a lo. Zeizong tuah kho Pa Pathian cung zumhnak hi ṭhatlonak le temhinnak nih a hneksak khawh. A caancan ah Pathian hi a um lomi le ṭhatlonak a daih ter kho lomi a lo. Mah hi khuaruahhar biathuk pakhat a si. Pathian kan Pa nih zeizong vialte a tuah khawhnak ṭhawnnak cu a Fapa i lungtho tein nautatnak a innak le a thawhṭhannak in ṭhatlonak a teinak ah khan a langhter. Khrih vailamtah a innak cu Pathian ṭhawnnak le fimnak a si. “Zeicahtiah Pathian a hruhnak cu minung fimnak nakin a fim deuh i, Pathian derthawmnak cu minung ṭhawnnak nakin a ṭhawng deuh” (ICor 1:24-25). Khrih a thawhṭhannak le a hlawrhnak in a zummi hna kan chungah relcawklo a lianngan ṭhawnnak kha a hmuhsak. (Eph. 1:19-22).

Zumhnak lawng nih Pathian a ṭhawn zia kha a pawm khawh. Mah zumhnak nih hin derthawmnak chungin Khrih a ṭhawnnak kha a pawrhlawt ter. (Cf. IICor 12:9, Phil 4:13). Ngaknu Thiang Mary kha hi zumhnak ah i zohchunh awk a si. Zeicahtiah, “Pathian caah a sikho lomi zeihmanh a um lo,” ti kha a zumh i Bawipa kha a thangṭhat. “Zeicahtiah a liannganmi nih ka cungah thil lianngan kha a tuah cang, amin cu a thiang” (Lk 1:27, 49) a ti. Pathian nih a tuah khawh lomi zeihmanh a um lo tiah fek tein i tlaihnak nakin kan zumhnak le ruahchannak kha a fehter deuh khawhmi zeihmanh a um lo. Kan lung nih Pathian ṭhawnnak le lianngannak kha a vun theihthiam cangka zumhnak bia nih zumh awkah a kan chiah piakmi vialte kha i laklawh loin kan pawm, kan cohlan khawh. Zeibantuk khuaruahhar awk thil sining lengpi hmanh ah va si ko sehlaw kan zumh khawh cang lai a si.

The post ZEIZONG TUAH KHO first appeared on RVA Hakha Chin.

The post ZEIZONG TUAH KHO appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/02/01/zeizong-tuah-kho/feed/ 0 4607
1 February – Reflection https://rvahakhachin.org/2026/01/31/4617/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=4617 https://rvahakhachin.org/2026/01/31/4617/#respond Sat, 31 Jan 2026 13:16:32 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4617 Zarhkel Avoi (4)nak Zarhpini Zeph. 2:3, 3:12-13; 1Cor. 1:26-31; Matt. 5:1-12a Khrih ah dawtmi ulenau hna, voikhat cu Mother Theresa nih thinghmui zawtnak a ngeimipa i a hma a thianh lioah chawlehtu mirum pakhat nih a va leng tiah an ti. Hliamhma rimchia le pa pum chungin a chuakmi rungrul hmuhnak nih chawlettupa cu a […]

The post 1 February – Reflection first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 1 February – Reflection appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>

Zarhkel Avoi (4)nak Zarhpini

Zeph. 2:3, 3:12-13; 1Cor. 1:26-31; Matt. 5:1-12a

Khrih ah dawtmi ulenau hna, voikhat cu Mother Theresa nih thinghmui zawtnak a ngeimipa i a hma a thianh lioah chawlehtu mirum pakhat nih a va leng tiah an ti. Hliamhma rimchia le pa pum chungin a chuakmi rungrul hmuhnak nih chawlettupa cu a fihtertuk. Amah nih cun, “Tangka million pakhat hmanh a ka pek hna sehlaw, nan tuahmi hi ka tuah ngam lai lo,” tiah a ti. Mother Theresa nih a lehmi cu: “Kei zong; dollar million tampi a ka pek hmanh ah, na tuah duh lomi cu ka tuah ve lai lo,” tiah a leh.

Nihin kan thawngṭha ah, Mithiang Matthai chimning ahcun, Jesuh nih min a thang ngaimi vancung phunghram, Beatitudes kong a chim. Greek holh in, Beatitude timi biafang cu macarius a si i a sullam cu lawmhnak tinak a si. Cucaah Jesuh nih a chimmi “Thluachuah” timi biafang a sullam cu lunglawmhnak a si. Jesuh nih a kan duhpiakmi cu hi vawlei nih a hngalhmi lawmhnak cu zeidah a si timi hngalhthiamnak ningin siloin Pathian nih hi bia in a chim duhmi ningin a si.

Fr. Rudy Horst, SVD nih Mary Jensen nih a ṭialmi We Belong to the Land timi cauk ah nihin thawngṭha fianternak thar caah khuaruahhar ngai a si tiah a chim. Jensen nih Jesuh i a hmanmi Aramaic holh kha a cawng i Jesuh nih a hmanmi biafang hrampi cu Mirang holh in lehmi “Thluachuakmi nan si…” timi bantukin a silo ti kha a hun hngalh. Jesuh i bia cu tho law i tel ve dingin nawlnak a si tiah amah nu nih a hngalh. Hi bantuk hin a si: “Nannih remnak sertu hna, tho u, hmailei ah kal u, thil pakhatkhat tuah u, i chawk u, zeicahtiah nannih cu Pathian fa tiah ti nan si lai…” Amah nu nih “A chimmi ka theih khawh: ‘Minung caah minung zatlang nun ser awkah nan kut kha thurhnawmhter u; cu lo ahcun, midang nih sifak, aw ngei lo le thilti khawhnak a ngei lomi hna kha an hrem hna lai i an thah hna lai’ a ti. Khrihfa biaknak cu a cawlcang lomi siloin a cawlcangmi, thazaang a ngeimi, a nungmi, lungdonghnak leng tiang a kalmi a si.”

Cucaah, thluachuahnak hna nih hin Jesuh zultu tling si khawhnak lam a fek bikmi le vancung kai khawhnak lam a fek bikmi a si timi zumhnak ruangah nifatin thlacam le Missa kai a haumi nunnak ah a ummi biaknak lei lungput thlum lawng kha a langhter lo. Cucu a hlat tuk. Cu nak cun, kan khrihfa nun zong hi vawlei buaibainak, misual mi lungthlennak le Khrihfabu missionary rian, chunzan in kan dirkamh mi hna leiah kan i mer awk a si.

“Thlarau leiah sifakmi hna cu zeitluk in dah thluachuah an hmuh, Pathian uknak cu anmah ta a si” tiah a timi thluachuahnak hmasabik kha biapi deuh in langhter ka duh. Mithiang Luka chungah ‘thlarau in’ timi biafang a umlo. Hihi timhcia tein tuahmi a si maw silo ti ka hngal lo. Sifakmi hna caah sizung an sakmi missionary phu pakhat kong ka lung ah a hung chuak. A dih tikah, mirum phu pakhat nih missionary pawl sinah biachim an duh i, sizung cu mi vialte caah a si awk a si caah, midang vialte telh loin, zeicahdah sifakmi lawng kha nan chimh hna tiah hal an duh hna. Missionary pakhat nih cun hitihin a ti hna: “Siizung cu mi vialte caah a si, nanmah telh in le mi vialte cu man loin le zaangfahnak he zohkhenh an si lai ti cu ahmaan ko. Asinain sifakbik le a herh bikmi hna caah cun, hi siizung hi lawmhnak thawngpang ṭha a si ti zong ahmaan, zeicahtiah, annih cu nanmah bantuk siloin, kalnak ding hmun dang an ngei lo. Cucaah atu ah, sizung kan sak tikah ahleiin an i lawm.

“Sifakmi hna caah Duhthimnak” timi phunglam kong na theih men lai. Sifakmi cu ahodah an si? J. O’Halloran nih a cauk Signs of Hope timi ah a ṭialning ahcun, sifakmi hna cu thilri chawva a ngei lomi an si, ahleiin an nunnak caah aa zuammi hna, a ra laimi rawl cu khoika in dah a rat lai ti a ruatmi hna an si tiah a ti; thlarau lei asiloah minung rumnak ruahnak caah caan hman an ngei lo. Sifak timi Hebru biafang cu Ani le Dal a si, cu nih hin thilti khawhnak ngeih lonak ruahnak a langhter i thilri chambaunak he aa pehtlaimi a si tawn. Cun, vawlei thilri a za tawk a ngeimi hna nih anmah tein sifakmi hna caah rian an ṭuan i an i zuamnak ah anmah he pakhat an si. Jesuh nih sifahnak le sifakmi kha a thim. Aho cung hmanhah innka a kharlo. Amah nih sifakmi hna caah thimnak pakhat -piantharnak ah a kan auh.

A dang thluachuahnak hna: thianhlimnak caah rawlṭamnak, zaangfahnak, lungthin thianhnak, daihnak sertu, dinnak caah hremnak le a dangdang hna cu Pathian nih kan caah lawmhnak a kan chimhmi kha an langhter.

A ngaingai ti ahcun, Pathian uknak cu mi vialte caah le mikip caah a si. Pathian uknak cu sifakmi hna caah ahleicein pekchanh a si, an sifah ruangah siloin Pathian Pennak cu an caah thawngṭha a si caah a si. Pathian nih mi vialte kha a dang tein a dawt hna nain Pathian nih a fale hna lakah a derthawmmi le hremnak a tongmi hna kha a duh deuh hna. Pathian nih mirum le sifak vialte kha pakhat le pakhat cun kan cungah aa khatmi lungputning ngeih dingin a cawnpiak hna. Atu ah zeidah a cang ti ahcun a cawnpiaknak kha a pialter i a bia kha a palh in an leh. Cucaah, atu cu hi cawnpiaknak; thluachuahnak (Beatitudes) hna cungah kan nunnak le kan nunning kha kan thawk kho cang lai maw tiah ruatṭhan hna u sih! Nihin ah piangtharmi kan sicang maw Jesuh keneh zulhnak ah biatak tein kan i zuamcang maw? tihi ruatṭhan hna u sih dawtmi ulenau nulepa hna.

The post 1 February – Reflection first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 1 February – Reflection appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/31/4617/feed/ 0 4617
31 January- Zarhteni ca i Thawngṭha hrawmnak https://rvahakhachin.org/2026/01/31/31-january-zarhteni-ca-i-thawng%e1%b9%adha-hrawmnak/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=31-january-zarhteni-ca-i-thawng%25e1%25b9%25adha-hrawmnak https://rvahakhachin.org/2026/01/31/31-january-zarhteni-ca-i-thawng%e1%b9%adha-hrawmnak/#respond Sat, 31 Jan 2026 02:44:34 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4614 Rev. Fr. Dominic Kung Teal i Pathian nih David i sualnak a ngaihthiam bantukin kan zualnak zong a kan ngaithiam ve.

The post 31 January- Zarhteni ca i Thawngṭha hrawmnak first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 31 January- Zarhteni ca i Thawngṭha hrawmnak appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>

Rev. Fr. Dominic Kung Teal i Pathian nih David i sualnak a ngaihthiam bantukin kan zualnak zong a kan ngaithiam ve.

The post 31 January- Zarhteni ca i Thawngṭha hrawmnak first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 31 January- Zarhteni ca i Thawngṭha hrawmnak appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/31/31-january-zarhteni-ca-i-thawng%e1%b9%adha-hrawmnak/feed/ 0 4614
St. John Bosco, Priest (1815-1888) https://rvahakhachin.org/2026/01/31/st-john-bosco-priest-1815-1888/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=st-john-bosco-priest-1815-1888 https://rvahakhachin.org/2026/01/31/st-john-bosco-priest-1815-1888/#respond Fri, 30 Jan 2026 23:30:00 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4568 Audio (aw) zong in ngai khawh a si.👇👇 Salesian bu a dirhtu St. John Bosco cu 1815 kum, Italy ram, Turin khua pawng i mi sifak chungkhar in a chuakmi a si. Kum (9) a si lioah, ngakchia tete phukhat hna cu a puarhrang ngaimi saram ah an i cang i, a hnu bik ah […]

The post St. John Bosco, Priest (1815-1888) first appeared on RVA Hakha Chin.

The post St. John Bosco, Priest (1815-1888) appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
Audio (aw) zong in ngai khawh a si.👇👇

Salesian bu a dirhtu St. John Bosco cu 1815 kum, Italy ram, Turin khua pawng i mi sifak chungkhar in a chuakmi a si. Kum (9) a si lioah, ngakchia tete phukhat hna cu a puarhrang ngaimi saram ah an i cang i, a hnu bik ah a nunnem mi Tuufa tete ah an i cangṭhan’ tiah mang a manh. Nu Mary nih Bosco lu cungah a kut a chuan hnu ah kha saram hna an siningcang kha a rak hmuh cang hna bantukin a khuachung ngakchia hna kha khawmh hram a rak thawk hna i Pathian bia cawnpiaknak, Biakinn ah pumh pi nak hna kha a tuahpi hna. Cu ngakchia hna cu baar lek thiamnak, mitleh piaknak hna atu le atu a tuahpi nak hna ruangah an uar ngaingai.

Kum (16) a si ah, Chery khua Siangbawi cannak Sianginn ah a rak lut. Rector Siangbawi nih John Bosco hi Pathian auhnak a si ti a hngalhnak cu a phungchimmi vialte kha pakhat hmanh bau loin John Bosco nih a chimṭhan khawh dih caah a si. 1841 kum ah Siangbawi cannak a laak hnu ah Turin khua ah um dingin rian an pek. Cu khua ah thongtla hna, mino hna le lamcung vakvai ngakchia hna caah a thazaang chuah in a rak ṭuan. Ngakchia hna nih Khrihfa nunzia le ṭuanvo i cawn khawhnak dingah ‘St. Francis de Sales Sianginn’ an rak hon. Amah cu Mithiang pa i a nunnemnak kha a uar i a Sianginn on khawhnak caah mirum nu pakhat nih a hlut mi innkhaan sawhsawh tiangin St. Francis hmanthlak kha a hmuhṭhan hoi tikah a nawl aa cawnṭhan. Tha baa kho lo tiangin a ṭuanmi a rian ah a nu Margaret nih thazaang a pek zungzal.

A dingfel mi ramchung fa hna le a ṭhami Khrihfa an sinak hnga aa zuamnak caah John Bosco kha kedan ṭhitnak, thilṭhitnak le cauk namnak hna caah rianṭuannak zung (workshop) a rak tuahpiak. Mipi pehtlaihnak lei lamsul hna a biapit zia kha a hngalh caah cauk le Mekazin hna kha zanṭim tiangin a rak ṭial. A motto cu ‘Thlarau hna kha ka pe law, a taangmi vialte kha i kalpi’ ti a si.

1859 kum ah Salesian bu kha a dirh. 1872 kum ah St. Mary Mazareno he hmunkhat in ‘Khrihfa hna bawmtu Nu Mary fanu hna bu’ kha a serṭhan. Bu pahnih kha bawmh khawh dingin John Bosco cu a inn bak ah Salesian Thlarau lei a zul i a keng kho tu ‘Salesian ah i tel in ṭuannak’ kha a rak ser. 1888 kum ah John Bosco cu a rak thi i 1934 kum ah Mithiang sinak an pek. 

The post St. John Bosco, Priest (1815-1888) first appeared on RVA Hakha Chin.

The post St. John Bosco, Priest (1815-1888) appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/31/st-john-bosco-priest-1815-1888/feed/ 0 4568
VAWLEI CUNG HUAP TAHNAK AA KHAH LONAK (CAANG THUMNAK) https://rvahakhachin.org/2026/01/31/vawlei-cung-huap-tahnak-aa-khah-lonak-caang-thumnak/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=vawlei-cung-huap-tahnak-aa-khah-lonak-caang-thumnak https://rvahakhachin.org/2026/01/31/vawlei-cung-huap-tahnak-aa-khah-lonak-caang-thumnak/#respond Fri, 30 Jan 2026 20:30:00 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4604 Vawlei cung huap thlitu hna ah hlonhmi datkhu hna kha kum (200) a rauh tiang an thlah caah Vawlei cung ramkip nih an tonmi thil umtuning kha tah in zoh khawh awk a biapi in a herh. A rummi ram hna ahcun Vawlei chungchuak thilri hna tamdeuh an hmannak ruang i a chuakmi khuacaan linhnak […]

The post VAWLEI CUNG HUAP TAHNAK AA KHAH LONAK (CAANG THUMNAK) first appeared on RVA Hakha Chin.

The post VAWLEI CUNG HUAP TAHNAK AA KHAH LONAK (CAANG THUMNAK) appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
Vawlei cung huap thlitu hna ah hlonhmi datkhu hna kha kum (200) a rauh tiang an thlah caah Vawlei cung ramkip nih an tonmi thil umtuning kha tah in zoh khawh awk a biapi in a herh. A rummi ram hna ahcun Vawlei chungchuak thilri hna tamdeuh an hmannak ruang i a chuakmi khuacaan linhnak umtuning hna kha Vawlei cung sifak ram hna, a bikin Africa peng i ram hna nih an intuar. Africa peng ah khuacaan a linhnak he hmunkhat in ruah ti a khen caah cinthlak rianṭuannak kha fakpi in a khonden.

Cheukhat ram ngan hna cu sehzung hna in hmunthur hna le si-vai a sitermi datkhu hang hna kha a ṭhangchoka ram hna ah an va thlet. Cheukhat ram hna cu mipi nih an ralchan ruangah an ram i an sak kho lomi sehzung cheukhat kha a ṭhancho liomi ram hna ah an sak i, anmah ca ṭhathnemnak a miak lawng an kawlnak, cu sehzung hna nih a chuahtermi thurhnawmhnak hna ruangah hmun um hna nih kokek pawngkam thurhnawmhnak kha fakpi in an tuar. Hi bantuk rian a ṭuanmi sipuazi rianṭuannak hna zong Vawlei cung ramkip ngeih miphu hna in a si kha kan theih ding a si.

A tlangpi in annih sehzung an khar i an ram lei an kir tik zongah pawngkam thlitu thurhnawmhnak le minung he pehtlaimi harnak piahtana tampi kha an tantak. Biana ah rian ngeilo an sinak, sehzung aa hngatchanmi khuapi khuate hna an lohtlaunak, Vawlei chungchuak thilri a dih cikceknak, tupi hna an lohtlaunak, cinthlak le saṭil zuat rianṭuannak hna an fahter nak, Vawlei chungchuak thilri an cawhnak hmun ah Vawlei a kuarhnak, tlang bantuk tiangin Vawlei an pumhnak, a thurhnawmi tiva hna le zohkhenh kilven khawh a si tilo mi zatlang nunphung rianṭuannak tlawmpal tiah fahnak hna kha hmun um hna nih pehzulh in an intuar.

A rummi ram hna cu tangka cawihnak in sifakmi ram hna cungah nawl ngeih in tlaihkhip khawh an i zuam. Asinain pawngkam thurhnawmhnak leiba he pehtlaih in cuticun a si lo. A rummi ram hna cu an ram rum chinchin awk caah Vawlei chungchuak thilri hna le thingkung saram phun a karhmi a ṭhangcho liomi ram hna i tuchan mi hna an hmailei caan kha an fahter i, annih ca lawngah amiak an lak. Vawlei thlanglei ah a ummi sifakmi ram hna ahcun Vawlei chungchuak thilri a tam i kokek pawngkam thurhnawmhnak in a thiang. Asinain Vawlei chungchuak thilri hna ngeihnak, a biapimi nih hmanmi thilri hna hmuh khawhnak kha ningcang lo sipuazi le ngeihnak phungphai hna nih a khap.

A ṭhangchomi ram hna cu hmuh ṭhan khawh tilomi thazaang hmannak kha fianghlang tein zorternak, sifakmi ram hna caah mah le mah tein tlangtlak khawh dingmi ṭhanchonnak le phungphai hna ser dingin bawmhchanhnak hna kha tuah piaknak in leiba hna kha cham ṭhan awk an si. Sifakmi ram hna ahcun pawngkam thurhnawmhnak zorter dingah a dotdot in rianṭuan hnga dingmi ningcang fimnak hna an thiam lonak, a dih heumi phaisa an ti khawh lonak hna ruangah phungphai ningcang hna ser chuah in rianṭuan awk an si kho hnga lo.

Khuacaan aa thlennak caah ṭuanvo ngeitu a dotdot ṭhenpiak le rikhiah piak an herhnak kong pehzulh in ralrin a hau. Thlitu a thurhnawmhnak le khuacaan aa thlennak hna kongah i ton in khuakhannak ah mirum hna le nawlngeitu hna ca i ṭhathnemnak lawng kha papek in an ceih khanmi kha kan hmuh caah, sifakmi hna, thazaang a dermi hna le khonden fawimi hna i herhbaumi kha ṭha tein zohpiak a herhnak kong cu America ram in Catholic Bishop pawl nih ruahnak an rak chuahpi. Minung vialte hi pakhatte lawng a simi innchungkhar chungtel kan sinak kong theihfiannak kha thazaang chap piak an herh. Vawlei cung nih a ton liomi harnak piahtana hna caah keimah he pehtlaihnak zeihmanh a um lo tiah zeitin hmanh in chim khawh awk a si lo. Kannih kan i thuh khawhnak hmun a simi zatlang nunphung he pehtlaimi, ramkhel lei he pehtlaimi, tlakrawh hauhruang hna le karlak ah i dornak riahbuuk zong an um lo.  

The post VAWLEI CUNG HUAP TAHNAK AA KHAH LONAK (CAANG THUMNAK) first appeared on RVA Hakha Chin.

The post VAWLEI CUNG HUAP TAHNAK AA KHAH LONAK (CAANG THUMNAK) appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/31/vawlei-cung-huap-tahnak-aa-khah-lonak-caang-thumnak/feed/ 0 4604
30 January Reflection https://rvahakhachin.org/2026/01/30/30-january-reflection/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=30-january-reflection https://rvahakhachin.org/2026/01/30/30-january-reflection/#respond Fri, 30 Jan 2026 02:35:00 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4599 30 January- Nifatin Thlarau rawl- Rev. Fr. Dominic Kung Teal Thlaici le anttamci bianabia

The post 30 January Reflection first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 30 January Reflection appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>

30 January- Nifatin Thlarau rawl- Rev. Fr. Dominic Kung Teal

Thlaici le anttamci bianabia

The post 30 January Reflection first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 30 January Reflection appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/30/30-january-reflection/feed/ 0 4599
A KARHCHOMI THLENNAK https://rvahakhachin.org/2026/01/30/a-karhchomi-thlennak/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=a-karhchomi-thlennak https://rvahakhachin.org/2026/01/30/a-karhchomi-thlennak/#respond Fri, 30 Jan 2026 02:30:00 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4610 (Naing)             Keimah kaa thleng cang. Nikum ah kuak ka zu. Tukum hi zu-zureu ka ding. Hmaikum ah kaa thleng lai. Bing ka dawp lai. Khi bantuk phun cu karhcho thlennak tiah tikhawh a si lo. Uktu ngeilo mi thlennak a si.             Budhah nih kan nunnak i a chia bikmi ral cu uktu ngei […]

The post A KARHCHOMI THLENNAK first appeared on RVA Hakha Chin.

The post A KARHCHOMI THLENNAK appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
(Naing)

            Keimah kaa thleng cang. Nikum ah kuak ka zu. Tukum hi zu-zureu ka ding. Hmaikum ah kaa thleng lai. Bing ka dawp lai. Khi bantuk phun cu karhcho thlennak tiah tikhawh a si lo. Uktu ngeilo mi thlennak a si.

            Budhah nih kan nunnak i a chia bikmi ral cu uktu ngei lomi ruahnak asi, tiah a ti bangin ruahnak lawnlawngin biafang a ra chuak i, cu biafang hna in tuahsernak hna a ra chuak. Khi tuahsernak a voitampi ahcun sining ziaza a cang kha na theih lai.

            Keimah kha upa pakhat nih a ka cawnpiak mite a um. Cu biafang cu ka caah man khiah khawh lomi biafang a si ka ti ahcun ka palh lai lo. Cu mipanih a ka cawn piak mibia cu ca na thiam lo i cataang na ngei lo, boih (degree) na hmuh lo zongah na lungrethei hlh; cauk tampi in rel; midangnak hleih (lonh) na duh ahcun, hngalh na duhcun, thiam na duh ahcun cauk le ca hna tampi in rel hna tiah a ka cah. Asi, a hman ko. Ca le cauk hna kan relnak thawngin khuaruah hmuhtheihnak a kau deuh tiah keimah ka cohlan. Ruahnak a tam pin ah theih hngalhnak, thiamnak ziaza, sining ziaza zong aa thleng.

            “Ca ah fimnak a um” an ti bang, cauk le cahna kan rel ahcu ruahnak le hmuhnak aa thleng kho. Cauk le ca a tlaihchan mi paoh cu cataang fimnak thiam hna hlh hmanh sehlaw, tangka an rum lo hmanh ah ruahnak le hmuh nak an sifak bal lai lo. Kan nunchung ah kan thluak tlau hmanhsehlaw ruahnak a tlau lo ding a biapi ngai. Ca a rel mi le rel lomi an biachim aa khat lai lo. Umtu ningcang, hoikomhning cang zong aa dang. Carelmi minung, carelmi miphun, carelmi ram cu chan he tlakin an karhcho i ṭhanchomi an si kha kan hmuh hna lai.

            Arab cauk dawr hna cu zan dawr khar tikah dawr khawmh fim loin an chiah ko. Annih an bia ning in;            Carel tu nih a fir lo

                   Mifir nih ca an rel lo.

          Hi bia-holh hi Arab rammi hna ruahnak aa thlennak i hmelchunhnak kha a zoh chunhmi a si kha hngalh khawh a si.

            Khuaruah nak lei fim thiam pakhat i “zeizong te hi aa thleng peng” a timi ningin, nihin kan Vawlei pei cu aa thleng zungzal. Cu thlennak upadi he hmunkhat in minung ruahnak, khua khannak, ruahdap-zumhnak hna zong karhcho in aa thleng i, thinlung put hna zong chan he tlak in duhsah duhsah in ṭhangcho in aa thlen mi kha mithmuh a si ko.    

            Tahchunhnak kan chim ahcun; hlanlio piah minung hna cu ca hna an ṭial tikah lungpher tlap hna kha an rak hmang i phawrh nak ah harnak a um caah “Unghnah” hna kha airawlhin an vak hman. An lungtlin rih lo caah pehzulhin a thar ser, hneksaknak hna an tuah hnu ah, thir ca ṭialnak seh (type-writer) hna hmangin a pum i a dawh deuh mi cafang, ca hna kha an rak hman. Atuah Computer in mah duhmi pungsan, a hmetngan hna kha fawi tein thlenremh in hman khawh a si pin ah Vawleicung nitlak lei kan in an khumh (kuat) mi ca kha Vawleicung nichuah lei kam i a ummi hna nih zn rel khawh tiang in a ṭhangcho i aa thlen kha kan hmuh.

            Cu ṭhangcho i aa thlennak in kan hmuh mi a miak theipar hna cu chim zongah a dongh khawh lailo hleiah ṭhatlonak zong chim cawk lo a sive. Zeicah tiah cun, nihin vawlei cungmi tamnak cu Vawlei thil thlennak lawng an lung a thawh i thlarau kongkau ah daithlang in an hnon. Mi pakhat si le cangka in thlarau le pum cu hmunkhat in a um cangmi a si. Cucaah Pum ca i Vawlei thilri cu a biapit bantuk in thlarau caah hmailei chan ṭhatnak ca zong tuah ding a biapi ngai ve. Cuti kan tuah lawnglawng ah hi vawlei ahum a nuam lai i hmailei nunnak ca zong ṭuan ding a si. Zeicatiah cun Vawlei nunnak timi cu chikhat lawng a si i zungzal nunnak a si mi hmai lei chan ṭhatnak kha nifate kan nun lamthluan ah kan kawl awk a si.

            Mithiang, a thiangmi minung hna paoh nih a luan cia caan timi an ngeih bantukin misual pakhat cio zongnih hmailei caan timi ngeih zungzal a si ve.

            Saul in Paul a rak cang mi St. Pual i nunning kha kan zoh si cun, a ruahnak pakhat kha a rak thlen khawh ruangah Vawlei khua zakip ah aa ṭhekzamh mi, Vawlei mi hna kha thlarau kongah ceu a rak van piak khawh hna i mitampi conglawmhnak kha nihin tianf a hmuh i a mah hmai lei nunnak ca zongah eiawk riahcaw a zaceo ding a rak zuam kho. Cucaah mi pakhat teinak a hmuh dingah ruahnak thlen khawhnak cu a biapi ngaimi a si. Cuve bangin, “Ka tuah bal lomi sualnak a um lo tluk a si” tiah a rak chimmi st. Augustine zong a nu St.Monica i catlo thlacam piak nak thawng in muihnak in ceunak, chiatnakin ṭhatnak ah a rak thlen piak khawh. Nihin tiang Bupi ah zohchunh awktlak tawhfung sinak in a min a langh.

            “Pakhatkhat kha a si ning tein kan cohlan khawh lawngah, kha thil kha thlen khawhnak kan ngeih khawh lai” timi Canon nih a chim bang kannih ah a cangmi ṭhatnak, ṭhatlonak hnu kha a sining tein kan cohlan khawh lawnglawngah mah pumpak kha kan i thleng khawh lai. Cucaah mah pumpak ka thleng lai vun ti ahcun mah pumpak lawng nih biapi bik fidi pa/nu a si. Dinnak cu zeitluk in a ṭhat hmanh mah pumpak hrimhrim nih thlen duhnak lungthin ngeih lo ahcun lungpang hna lakah a tla mi thlaici bantuk in pakpalawng menmen a si ko lai.

             Cucaah dawtnak ngeih lo hunghah mi, keimah timi ruahnak, lungpuam ruamkainak hna kha ṭhial i upat awk tlak athiangmi dinnak Bible bia hna kha thinlung ah sawm i nikhat phunkhat duhsah tien thlen khawh kan zuam hna lai. Cu pinah Pathian sin ah zong na chung thinlung ah a thiang mi lunghtin kha a serpial i a fekm lungthin khumpiak ding ṭhawnnak huham kha hal in a ṭhami lungput he i tinhning in tuah i um awk a tlak mi a si. Cuti a si lawng ah lam thluangthluan ah Pangpar a rak char i lam donghnak ah duhmi Pangpar kual a hmuh mi bantukin, aa thleng i a ṭhangcho lio mi chan he tlak in thlen hnu ah nihin nunnak ah a nuam i a hmai lei caan nunnak ah zungzal nunnuamh nak kha pelloin kan hmuh khawh te lai.

Alettu:             Norbert Ca Ling (OSC)

Hakha RVA/30 June 2023.

The post A KARHCHOMI THLENNAK first appeared on RVA Hakha Chin.

The post A KARHCHOMI THLENNAK appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/30/a-karhchomi-thlennak/feed/ 0 4610
Technology cu minung caah rian a ṭuan awk a si i minung kha a ai-awh awk a si lo https://rvahakhachin.org/2026/01/29/technology-cu-minung-caah-rian-a-%e1%b9%aduan-awk-a-si-i-minung-kha-a-ai-awh-awk-a-si-lo/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=technology-cu-minung-caah-rian-a-%25e1%25b9%25aduan-awk-a-si-i-minung-kha-a-ai-awh-awk-a-si-lo https://rvahakhachin.org/2026/01/29/technology-cu-minung-caah-rian-a-%e1%b9%aduan-awk-a-si-i-minung-kha-a-ai-awh-awk-a-si-lo/#respond Thu, 29 Jan 2026 09:18:49 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4596 Pope Leo XIV nih minung fimthiamnak(technology le AI ) hna nih minung sinak limhang cungah upat hmaizahnak a zortertu si loin minung caah rian a ṭuan khawhnak hnga i ralrin awk a herh tiah avoi 60 nak (World Day of Social Communication) ni caah chimh thanhnak a ngei. A ra laimi 17 May 2026 ah […]

The post Technology cu minung caah rian a ṭuan awk a si i minung kha a ai-awh awk a si lo first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Technology cu minung caah rian a ṭuan awk a si i minung kha a ai-awh awk a si lo appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
Pope Leo XIV nih minung fimthiamnak(technology le AI ) hna nih minung sinak limhang cungah upat hmaizahnak a zortertu si loin minung caah rian a ṭuan khawhnak hnga i ralrin awk a herh tiah avoi 60 nak (World Day of Social Communication) ni caah chimh thanhnak a ngei. A ra laimi 17 May 2026 ah tuah dingmi World Day of Social Communication caah Pope nih biacahnak le thawngthanhnak ca a chuah. Cu thanhca ahcun a bik in AI le a dang technology he aa pehtlaimi minung fimthiamnak kong ah ralrin peknak an i tel. Pope nih a chimmi cu, minung pakhat cio nih kan ngeihmi kan mui hmai le kan aw hna cu i dannak le i lawhlonak an ngei dih cio. Hi digital le AI chan ah minung fimthiamnak nih a chuahpi mi le a bik in i pehtlaihnak (communication) caah hmanmi thilrih le fimthiamnak cu minung caah ṭhatnak a chuahpitu le minung caah rian a ṭuantu asi awk asi i, minung ai-awhtu asi awk asi lo. Hi fimthiamnak le ṭhanchonak hna nih minung kan limhang (human dignity) a zorter awk a si lo zia kha i ralrin awk asi tiah a thanh. Minung cu, Pathian muisam keng in sermi kan si i bia (holh) hmangin i pehtlaih awk Pathian nih a kan ser i a kan kawh. Cucaah, minung pakhat cio kan muihmai le kan aw cu Pathian muisam le Pathian aw a kengmi kan si caah minung serchommi thilri le fimnak in thlen a sinak hnga lo kilven le zohkhenh awk asi. Minung cu science fimnak le biochemical formula in sermi kan si lo. Digital thiamnak, abik in mui-hmai le lungthin a thleng khomi Artificial Intelligence system hna nih minung pehtlaihnak ah a biapi tukmi thil a thlen khawh tiah Pope nih ralrin a pek. AI nih a chuahpi mi pakhat cu minung nih khulrang tuk in khuaruahnak, chiaṭha thleidan thiamnak ṭumchuknak le AI cung ah hngatchannak a karhchin ruangah minung nih konglam ngeitein khuaruah thiamnak le pakhat le pakhat i pehtlaihnak cungah hnahnawhnak le ṭihnungral a chuahter khawh. AI nih minung hna kha tuaktan khawhnak a zorter i pumpak rianṭuannak zong a tha a derter tiah a chimchap. Hi harnak le zuamcawhnak he pehtlai in ṭuanvo ngeihnak, i bawmhnak le fimcawnnak kha a herhmi hrampi ah Pope nih a chiah. Technology sertu hna, ramkhel nawlngeitu hna, thawngzamhnak lei thiamsang hna le fimcawnnak lei rianṭuantu hna nih minung sining limhang (human dignity) upatnak hmaizahnak he minung fimthiamnak hna kha hman awk ah sawmnak a tuah.

The post Technology cu minung caah rian a ṭuan awk a si i minung kha a ai-awh awk a si lo first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Technology cu minung caah rian a ṭuan awk a si i minung kha a ai-awh awk a si lo appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/29/technology-cu-minung-caah-rian-a-%e1%b9%aduan-awk-a-si-i-minung-kha-a-ai-awh-awk-a-si-lo/feed/ 0 4596
29 January Reflection https://rvahakhachin.org/2026/01/29/29-january-reflection/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=29-january-reflection https://rvahakhachin.org/2026/01/29/29-january-reflection/#respond Thu, 29 Jan 2026 02:50:20 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4590 29 January Thlarau Rawl (Fr. Dominic Kung Teal) Mark 4:21-25 chungin Meiinn cu ihkhun tangah kan chiah lo.

The post 29 January Reflection first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 29 January Reflection appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>

29 January Thlarau Rawl (Fr. Dominic Kung Teal)

Mark 4:21-25 chungin Meiinn cu ihkhun tangah kan chiah lo.

The post 29 January Reflection first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 29 January Reflection appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/29/29-january-reflection/feed/ 0 4590
28 January Thlarau Rawl https://rvahakhachin.org/2026/01/28/28-january-thlarau-rawl/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=28-january-thlarau-rawl https://rvahakhachin.org/2026/01/28/28-january-thlarau-rawl/#respond Wed, 28 Jan 2026 02:20:40 +0000 https://rvahakhachin.org/?p=4586 Rev. Fr. Dominic Kung Teal i thlarau thazaang hrawmmi

The post 28 January Thlarau Rawl first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 28 January Thlarau Rawl appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>

Rev. Fr. Dominic Kung Teal i thlarau thazaang hrawmmi

The post 28 January Thlarau Rawl first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 28 January Thlarau Rawl appeared first on RVA Hakha Chin.

]]>
https://rvahakhachin.org/2026/01/28/28-january-thlarau-rawl/feed/ 0 4586