Nihin ah hi ka um awk ah Bawipa nih an duhpiak hna i a phundang tein a thiangmi aa dawhnak le a ṭhatnak in an dawt hna. Hi khua le ram ah Mithiang hna he pumkhat kan sinak a langhtertu le ai-awhtu si awk ah Bawipa nih an thimmi hna nan si. Catholic Bupi cu Pathian sin in a ra mi dawtnak i a theipar asi. Toidornak he Pathian dawtnak kha a cohlan caah amah zong nih mi vialte caah dawtnak rian a ṭuan i a ṭhangcho. Kanmah vialte cu Khrih ah pum khat kan si. Ral tuknak le a dangdang ruang ah a tleek a baoh dih mi kan vawlei ah lungrual te le rualrem tein a um khawhnak tehte khaantu profet si awk ah bia a cah hna.  

The post Khrihfa hna cu aa ṭhencheumi vawlei ah lungrualnak a chuahpitu si hram usi first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Khrihfa hna cu aa ṭhencheumi vawlei ah lungrualnak a chuahpitu si hram usi appeared first on RVA Hakha Chin.

“Bawlung chuih lente celhnak nih a biapi tukmi thil pakhat a kan cawnpiakmi a um: minung kan nunnak ah hin mah lawng tein tlik zuam, i celh ding le kal ding a si lo. Phu khat tein kan i celh ding mi puai-zuamnak a si. Cun hmun khat te ah tlik ṭi dingin le kal ṭi dingin kan cawn zong a hau fawn” tiah a ti. 

Cun hitin a chimchap: “Mi pakhatkhat nih ball pek ning cang a thiam lo ahcun, zeitlukin thiamnak an ngeih ko zongah, an phu (team) hrawk tu an si tawn. Cun mah zawn lawng ruah le mah ca lawngah a nungmi hna zong, nunnak timi sullam hi zeidah a si ti an hngal kho lo” tiah a ti. 

World Cup puai pi cu nihin in aa thawk cang. Ram 48 an i zuam lai. Mit tampi nih bawlung (ball) kha an zoh lai.

Kan dihlak in rian pakhat a ṭuan ṭimi, phu khat ah a ṭang ṭimi le hmun khat ah a um ṭimi kan si timi theihnak caah caan ṭha zong a si kho lai tiah ruahchannak ka ngei. 

The post Pope Leo XIV: Bawlung chuih lente celhnak nih Fim a kan chimh mi a um first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Pope Leo XIV: Bawlung chuih lente celhnak nih Fim a kan chimh mi a um appeared first on RVA Hakha Chin.

Biahalnak:

Mi cheukhat nih cun AI nih nunnak le thihnak kong ah biakhiahnak a ngeih awk a si lo tiah an chim lio ah, ram cheukhat nih cun mah nawl in hriamnam an chuah-ser mi hi cohlan khawh ding mi a si maw?  

A tawinak in lehnak:

Encyclical nih hin mah humhimnak caah i ven a herhnak kong kha a al lo. A donghnak biakhiah-riantuannak nawl a ngeitu cu minung hna an si peng ding tu kha a chim duhmi cu a si. 

Hihi mifim le thiamsang tampi nih an i hrawmmi ziaza lei dirhmun zong a si i, cun

ramkip upadi(international law) kalpi ning zong a si.

Hngalh ding:Minung hna sin in a donghnak biakhiahnak lak nak lawngin himnak cu a um kho mi a si.

3. “A dingmi ral” phunglam (§192)

Biahalnak:

“A dingmi ral” timi ruahnak cu biaknak phunglam kalpi ning he aa kalhmi a si maw?

A tawinak in lehnak:

Ning cang tein i kilvennak cu a zei lei hmanh in al awk a um lo. Encyclical nih a langhter mi cu atu chan ah phung ning cang loin i hruai i hriam-thil hman hna kha a chim duhmi a si. Nihin vawlei dirhmun ah nun-ziaza le phunglam ṭha aherh deuh nak a langhter i kha hlaan phunglam hna sullam ngeihnak zong a ṭhancho ter deuh. 

Hngalh ding:

Phunglam he aa kalhmi a si lo—tuanvo ngan deuh kan ngei timi theihternak tu asi.

The post Magnifica Humanitas Encyclical he pehtlai in Biahal-bialehnak hna – Q2, 3 first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Magnifica Humanitas Encyclical he pehtlai in Biahal-bialehnak hna – Q2, 3 appeared first on RVA Hakha Chin.

Raldohnak le pawngkam rawhnak hi pehtlaihnak an ngeihnak kong Pope nih a langhter. Minung cu Pathian sermi thil zohkhenh kilven awk ah ṭuanvo pek kan si nain kanmah minung lila nih kanṭuanvo kan buar ruangah, minung nuai tampi cu ṭihnung dirhmun ah an um tiah a ti. Pope nih a chim rih mi cu, raldohnak le pakhat le pakhat i thahnawnnak in minung caah ah ṭhanchonak lam kawl ding hi a biapi deuh tiah a ti.

The post 2026 caah Pathian Sermi thil zohkhenh kilvennak caah thlacam ni Tlangtar (Theme) cu Vatican nih a thanh first appeared on RVA Hakha Chin.

The post 2026 caah Pathian Sermi thil zohkhenh kilvennak caah thlacam ni Tlangtar (Theme) cu Vatican nih a thanh appeared first on RVA Hakha Chin.

Zumhnak ah funtomnak, cun chiaṭha thleidannak le zatlang nun rianṭuannak hna caah a pek duhmi cawnpiak nak  cu ṭhawng ngai in a lang fawn. 

A cauk tlangtar hna ni langhter mi hna cu an thuh tuk caah, a chungum cheukhat hna cung zongah fianh ding le biahalnak tuah –  ruah ding le bialehnak tuah phu ding zong a um kha hmuh khawh a si fawn.

A biatlang pi hna chungah thiamnak, nawlngeihnak, raltuknak, rianṭuannak, data, le tuanbia hna kong he pehtlai in langhter mi an si.  

1. Saltannak le ngaihthiamnak kong (§176–177)

Biahalnak:

Khrihfabupi nih kum zabu tampi chung sal sinak phunphun hna cungah zeihmanh chimphuan loin dai tein a rak um timi kha Pope nih a cohlan. Zeicahdah cutin a si ahcun nihin ni caan ah sal sinak bantuk a chuahter tu digital phun thar pawl cohlan duh lo, mawhchiat cu zumhawktlak a si hnga maw? 

A tawinak in lehnak:

Biatak a rak simi tuanbia hna cohlannak nih Khrihfabu kha a derter lo. A ṭhawn tu a ṭhawnter chin i a dirhmun zong a fehter chin ko. Ngaihthiam halnak nih a tu lio thil cang mi dinfel lonak kong ah zalong tein le ṭuanvo lak khawhnak he chim khawhnak a pek. Langhter tawn a simi tahfung cu aa khat zungzal ko. Cucu minung pakhat cio cungah ah upatnak ngeih ding timi kha a si ko. 

A bik in hngalh ding:

Hlan thil a cang mi cohlaan thiam lawngah tuchan thil sining hna cungah zumh awk tlak a simi thil ti nak a ngeihter khawh.  

(A tang rih mi Biahal-bialehnak hna kan langhter ṭhan te lai)

The post Magnifica Humanitas Encyclical he pehtlai in Biahal-bialehnak hna – Q1 first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Magnifica Humanitas Encyclical he pehtlai in Biahal-bialehnak hna – Q1 appeared first on RVA Hakha Chin.

The post Rasia nih Ukraine a kah ṭhannak he pehtlai in Pope nih mawhchiatnak a tuah first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Rasia nih Ukraine a kah ṭhannak he pehtlai in Pope nih mawhchiatnak a tuah appeared first on RVA Hakha Chin.

Magnifica Humanitas cauk hramthawknak ah cauk chungum konglam hna kha  phunkhat hnu phunkhat in  langher an si hna hnu ah i ruah ṭi ding in biafuntomnak zong a um. Minung cu tuanbia lamthluan pi cungah dir in thiamsannak, ṭhanchonak lei lawng hoih i kal ding si loin, pakhat le pakhat minung taktak sining in thancho ṭinak, umṭi thiamnak timi minung sining sullam taktak langhter ding kha a herh mi a si.

Cauk nih a langhter mi cu ‘Pathian nih a sermi lianngan mi minung hi nihin ah Babel Innsang thar sak ding maw, asiloah Pathian le minung um ṭi nak ding khua thiang sak ṭi ding ah maw’ tiin biakhiahnak tuah dingin a um ko’ a ti. Hi tahchunhnak nih phundang in a langhter mi cu  nawlngeihnak le mah le mah i uk khawhnak, minung hna hmunkhat ah rianṭuan ṭi khawhnak lam ngeih ding timi kha a si. 

Minung cu mah le chan, mahl le caan sersiam cio dingin rian pek an si. Sihmanhsehlaw, minung hna i an mah le chan cio ah ṭih nung a simi nunzia le dinfel lonak in an chan cu an ser cio hna. Hi bantuk chan le tuanbia fianternak caah a biapimi tahfung cu minung sining le biaknak lei sining dirhmu- hmuhnak in a si: minung sinak hngalhthiamnak cu Pathian Fapa minung cannak aa lak nak(incarnation) timi kong kha chiahtak le philh dingin a si kho lo mi a si. Zeicahtiah cun ‘Pathian Fapa minung cannak aa lak nak biathli chung lawngah minung sining thilthup theih hngalhnak ceunak taktak cu hmuh khawh a si.’ I zohchunh awk a um lo a si ahcun, ṭhanchonak nih minung kha rian fial awk men sinak le ruanṭuantu menmen sinak ah a ṭhumh-thlak ko lai.

Kan chan thil thar hna“res novae” nih Khrihfa hna ruahnak (chiaṭha thleidannak) cu fak ngai in a doh ko. Cucu khulrang ngaiin aa hung thleng i a hung ṭhangchomi thil hna, digital lei in sersiamnak, artificial intelligence le sehzuk sersiam tuahto thiamternak hna an si i, kan zatlang nunphung le biakhiahnaktuahnak le mibu hngalhthiamnak dawnkhan tu ral ah hmunhma an lak hna. Technology cu minung ṭhanchonak, zalonnak le i sersiam nak ah a biapi tukmi a si tiah cohlan a si ko. Sihmanhsehlaw, hi thil sining hna nih a thar in a um bal lomi minung aiawh in ṭuanvo lak ngawlngeihnak hmunhma an hun lak hna. Hi thil sining ruangah  “minung hmanh nih mah le mah cungah hi tluk in nawlngeihnak a ngei bal lo” tiah a ti. Cu nawlngeihnak cu mipi ṭhatnak lei ah hruai a herhnak kha cauk nih cun a langhter. 

Bible chungum Babel Inn sang saknak le Jerusalem sak ṭhannak nih biapi ngai in hngalhthiamnak a kan pek mi cu: a ṭhangchomi technology cu kan i thim ko lai maw, kan hlawt lai maw timi kong si loin cu thil hna hmangin minung himnak caah dawntu siloin kilvengtu le bawmtu pakhat a si ding kha a si. 

The post Magnifica Humanitas chungum a huap in fianternak first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Magnifica Humanitas chungum a huap in fianternak appeared first on RVA Hakha Chin.

Bupi nih tlangbawi cannak pek awk ah a kawh hna i hi ka hmun ah a ra phanmi hi mino hna nih  an nun siannak le an lungthawh thanuamnak kan hmuh khawh. Nihin ah a rak i pummi kannih vialte cu miphun dangdang kan si ko hna nain Khrih nih a kan umpi i pumkhat ah kan i komh. Thiang thlarau nih a kan tharchuah i a hohmanh kan mah ca lawng ah kan nung lo. Tlangbawi hna nih Khrih he an i komhnak a thuk deuhdeuh tik ah, mi vialte he an i pehtlai i a rawk kholo mi dawtnak nih a ṭem hna tiah a chim chap. Pathian Pennak caah nupi le pasal ngei lo in pumpek nun asi mi tlangbawi hna nunnak zong kilven le tharchuah a hau. Zeicah tiah dawtnak cu caan a hun rauh deuhdeuh tik ah a puitling i theipar tampi a tlai.  

The post Sifak har tongmi hna caah Bupi innka kha on piak zungzal awk ah siangbawi hna cu kawh kan si first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Sifak har tongmi hna caah Bupi innka kha on piak zungzal awk ah siangbawi hna cu kawh kan si appeared first on RVA Hakha Chin.

Khrihfabu nih ziaza kong he pehtlai in a cawnpiak tikah nupa sualnak kong lawng hi a cawnpiak tiah kan ruah tawn. 

A taktak ti ah cun mah nak in thuk deuh in le kau deuh in a cawnpiak mi a si. Ning cang loin aa fonh mi hna nakin; Dinfelnak, tlukruannak, nu le pa hna i zalonnak, biaknak zalonnak tibantuk a ngan deuhmi sining hna kha nu le pa sualnak kong nakin biapi deuh ah a chiah tiah ka zumh ning cun a si. 

Holy See nih German Bishop pawl sin zongah bia a chim cang mi a um ko.

Holy See nih hi ‘ning cang loin aa um mi- nu le nu, pa le pa’kongah fiang tein a langhter cang ko. Nuva hna caah phungning tein thluachuah peknak he aa tluk ruang tein cohlan ding a si lo tiah fiang tein chim cang zong a si. Nu le pa siloin thil sining aa dang mi nuva(homosexual) hna sining in a um mi hna caah cun thluachuah hmuh an duh ve a si ah cun Siangbawi pakhat nih Missa pumhnak a dih tikah thluachuah a pek hna bantuk khan pek si ve ko hna seh tiah Pope Francis nih a rak chim cang bang khan pek ve ding an si ko. 

Nihin bantuk puai a donghnak ah Pope nih thluachuah a pek tikah mi vialte caah thluachuah a um ko.

Francis nih “Fratelli Tuiti” ah a chimmi cu, ‘Khrihfabu zumhnak ah mi vialte cu cohlan le sawm an si ko’ a ti. 

Mi vialte cu Jesuh hnu zulh dingin sawm an si i nunzia thlen ding zongin sawm an si. 

Nihin ah cu leng tiang kal ahcun, kan chimmi konglam nih lungrualnak siloin lungrual lonak a chuahter khawh deuh caah, Jesuh Khrih le Jesuh Khrih cawnpiaknak cungah kan lungrualnak ser khawhnak lam kan kawl awk a si deuh tiah ka ruah.

Cucaah hi biahalnak ‘ning cang lo i umhnak kong’(homosexual) cu cuticun kan leh ko lai.

The post Ning cang lo umhnak (homosexual) kong he pehtlai in Pope Leo XIV bia lehnak first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Ning cang lo umhnak (homosexual) kong he pehtlai in Pope Leo XIV bia lehnak appeared first on RVA Hakha Chin.

Ulh caan cu Pathian bia kan co khawhnak hnga timhlamhnak caan le rawl ulh caan asi. Sumnak a phunphun tuahnak thawng in thil dik thil hmaan duhnak kha kan chung ah a nunter i thlacam nun le kan innpa bawmhnak kha a kan cawnpiaktu asi.

The post Bia ngainak le Rawl Ulhnak, Ulh caan cu lungthlen caan asi first appeared on RVA Hakha Chin.

The post Bia ngainak le Rawl Ulhnak, Ulh caan cu lungthlen caan asi appeared first on RVA Hakha Chin.