Minung hi sermi hna lakah a phundang tein a um. (1) Pathian mui in a ser hna. (2) Minung sinak ah thlarau le pum tiin a um. (3) Pa le nu tiin a ser hna. (4) Pathian nih hawikawm ah a ser hna.

(1) “Pathian Mui In”

Sermi vialte lakin minung lawnglawng nih Pathian kha a hngalh khawh i a dawt khawh. Minung lawng hi Pathian nih amah caah a duh. Amah lawng hi a mah Pathian hngalhnak le dawtnak in amah Pathian nunnak kha hrawm awkah auh a si. Mah tinhnak he cun Pathian nih a ser. Hihi a hmaihngalnak kong a hrambik a si.

Pathian mui in ser a si caah minung pakhat cio nih (person) timi hmaihngalnak kha ngeih cio a si. Amah minung cu thilsawhsawh a si lomi (person) pakhat a si. Amah nih amah le amah aa hngalh khawh, aa uk khawh, amah lungtho tein aa pek khawh i midang he an i kawm kho. Amah cu Pathian he biakamnak tuah awkah auh a si i sermi a dang hna nih an tuah khawh lomi zumhnak le dawtnak kha a pek khawh.

Pathian nih zeizong vialte kha minung caah a ser. (Gen. 1:28-30). Sihmanhsehlaw, minung cu Pathian kha biak awk, dawt awk le sermi vialte kha amah sin pek ṭhan awkah ser a si.

Minung a cangmi BIA i biathuk chung lawngah hin minung kong biathuk hi a fiang. Mithiang Paul nih, “Minung phun thawhkehnak hi minung pahnih sinin a si” a ti. Cucu Adam le Khrih an si. Hmasa minung Adam cu a nungmi thlarau a si. Hmanung Adam (Khrih) cu nunnak petu Thlarau a si. Hmasa Adam cu hmanung Adam nih a ser. Amah chungin a thlarau kha a hmuh, cucu amah kha nunnak pekawk caah a si. A pahnihnak Adam nih hmasa Adam kha a ser tikah Adam sinak le min kha a pek. Cucu amah mui in a sermi kha a hlohnak hnga lo caah a si. Hmasa Adam…Hmanung Adam… Hmasa Adam cu hramthawknak a ngei… Hmanung Adam cu dongh a hngal lo. Angaite ahcun hmanung Adam hi hhmasa Adam a si. Hmanung (hramthawknak le donghnak) ka si”. (St. Peter, Chrisologus).

Thawhkehnak pakhatte kan ngeih ruangah minung phun hi i khahnak kan ngei. Zeicahtiah, “Hringtu pakhat (Pathian) nih miphun vialte kha vawlei pumpaluk ah a um ter dih hna” (Lam. 17:27, Cf. Tob. 8:6).

(2) Pum le Thlarau Sihmanhseh Pakhat Taktak

Pathian muiin sermi minung hi pum le thlarau a ngeimi a si. Bible nih hi kongah hiti hin a chim. “Cun Bawipa Pathian nih vawlei in leidip kha a lak i mipa kha a ser i a hnar chungah thaw kha a chem i mipa cu a rak nung” (Gen. 2:7).

Cathiang chungahh “thlarau” timi biafang hi minung nunnak asiloah a minung pum kha a chim duh ṭheo. (Mt. 16:25-26, Jn. 15:13, Lam. 2:41). Sihmanhsehlaw (soul) timi thlarau hi minung chungbik ah a ummi kha a chim duhmi a si fawn i cucu minung chungah aman a sungbikmi a si. (Mt. 10:28, 26:38, Jn. 12:27, II Macc. 6:30). Mah thlarau hi Pathian mui in a sinak cu a si bik. Minung pum nih Pathian mui sinak i hmaihngalnak kha a hrawm ve. Minung pum a sinak cu thlarau nih nunnak a pek caah a si. Mah pum hi Khrih pum chungah Thlarau Biakinn si awkah a timhmi cu a rak si. (Cf. ICor. 6:19-20, 15:44-45).

Bupi nih, “Thlarau cu Pathian nih a ser, nu le pa in a chuakmi a si lo,” tiah a cawnpiak. Cun Thlarau cu a thi kho lomi a si; thih tik zongah a rawk lo i hmanungbik thawhṭhan tikah pum he aa fonh ṭhan lai. A caancaan ah thlarau (soul) cu thlarau (spirit) he an thleidan tawn. Tahchunhnak ah Paul thlacamnak kha zoh tuah usih. “Pathian nih a miphun in thianter hna sehlaw Thlarau (spirit) le Thlarau (soul) le pum he Bawipa a rat caan ah himte le sual phawt awk um loin,” (IThess. 5:23) a ti. Bupi nih hi thleidannak nih hin Thlarau cu a khuah in a um tinak a si lo tiah a cawnpiak. Bupi nih Thlarau lei kong cawnpiaknak ah (heart) lung hi a biapi ngaingai in a chiah. Zeicahtiah “lung” nih hin Pathian leikap maw? Pathian ralchannak lei kap maw? ti kha a thleh. (Cf. Jer. 31:33, Deut. 6:5, 29:3, Is. 29:13, Ez. 36:26, Mt. 6:21, Lk. 8:15, Rom. 5:5). 

The post MINUNG TIMI LE PUM LE THLARAU SIHMANHSEH PAKHAT TAKTAK first appeared on RVA Hakha Chin.

The post MINUNG TIMI LE PUM LE THLARAU SIHMANHSEH PAKHAT TAKTAK appeared first on RVA Hakha Chin.

Lamkaltu zumhnak bia nih Pathian cu, “Van le vawlei sertu” a si, a ti. Nicea zumhnak bia nih, “Hmunhkhawhmi le hmuhkhawh lomi vialte” ti kha a bet chih. Bible nih “Van le Vawlei” a ti tikah a ummi vialte kha a dihlak in a chim duhmi a si. Cun sermi thil vialte hi pehtlaihnak an ngei i a kawmh hna i a thleidan fawn hna. Vawlei cu minung umnak a si i van asiloah van hna cu van thil vialte le Pathian a umnak hmun tiin a sawh. Cun Van cu vanmi hna le mithiang vialte hna umnak hmun a si. (Ps. 115:16, 19:2, Mt. 5:16).

Vanmi Hna

Cathiang nih pumsa ngeihlomi thlarau a simi hna kha “vanmi” a ti hna. Vanmi hna an um ti hi zumhnak biatak pakhat a si. Vanmi hna cu ahodah an si? Mithiang Augustine nih, “Vanmi” ti hi an rianṭuannak a si i an sining a si lo. An sinak min kha kawl na duh ahcun “Thlarau” ti an si, an rianṭuannak kha na duh ahcun “Vanmi” ti an si. An sinak in “thlarau” an si i, an tuahmi in “Vanmi” an si”.

Annih cu Pathian sal le thawngthanhtu an si. Annih cu vancung i a ummi kan Pa hmai kha a zungzal an hmuh caah a bia aw ann kha ngaih in a bia ningin a ṭuanmi, a ṭhawngmi an si. (Mt. 18:10, Ps. 103:20).

Thlarau lawngin a nungmi an si bangin vanmi hna cu fimnak le duhnak kha an ngei. Annih cu pumpak in a nungmi le a thi kho lomi an si i an tlinnak hi hmuh khawh a simi thilnung hna nakin an sang deuh ngaingai. Cucu an sunparnak le an i dawhnak nih a langhter. (Lk. 20:36, Dan. 10:9-12).

Vanmi hna an i pumhnak cu Khrih ah a si. Annih cu Khrih i vanmi hna an si. Mi Fapa cu a sunparnak le a vanmi vialte he a rat tikah, (Mt. 25:31). Annih cu amah thawng le amah caah ser an si bangin amah taa an si. Zeicahtiah amah chungah zeizong vialte vancung le vawlei cungah a ummi hmuhkhawhmi le hmuhkhawh lomi vialte cu ser an si dih. “Bawi thutdan maw, uknak maw, ṭhawnnak maw, nawl ngeihnak hna maw: zeizong vialte cu amah thawng le amah caah ser an si dih. (Col. 1:16). Annih cu amah ta an si khun, zeicahtiah khamhnak kong a timhtuahnak ah annih kha thawngthanhtu ah a hman hna. Annih cu Pathian rianṭuantu thlarau khamhnak a hmu hngami hna bawmh awkah Pathian nih a thlahmi an si (Heb. 1:14).

Vanmi hna cu vawlei ser riin khamhnak tuanbia ah an um zungzal i khamhnak kong kha lamhlat lamnaih ah an thanh i mah khuakhannak a tlinnak hnga caah rian an ṭuan zungzal. Annih nih vawlei cung Paradais innka kha an khar, Lot kha an khamh, Hagar le a fapa kha an khamh hna, Abraham kut an ṭhinhter, nawlbia peknak an tuah, Pathian miphun kha an hruai hna, hrinnak le auhnak kong an thanh, profet hna an bawmh hna. Hihi cu vanmi kong zohchunh awk tlawmpal lawng an si rih. (Gen. 3:24, 19, 21:17, 22:11, Lam. 7:53, Ex. 23:20-23, Biac. 13:6, 11-14, Is. 6:6, 1Siang 19:5, Cf. Job. 38:7).

The post VAN LE VAWLEI, VANMI HNA first appeared on RVA Hakha Chin.

The post VAN LE VAWLEI, VANMI HNA appeared first on RVA Hakha Chin.

“A hramthawk ah Pathian nih van le vawlei kha a ser hna”. (Gen. 1:1). Mah Bible bia chungah hin thil pathum a um. Zungzal a hmunmi Pathian nih a ummi thil vialte kha a ser hna, amah lawnglawng hi sertu a si. Zeizong vialte nih Pathian kha an i hngatchan dih.

“A hramthawk ah BIA a rak um. BIA cu Pathian a rak si, zeizong vialte cu amah thawngin ser an si i, amah loin sermi zeihmanh a um lo”. (Jn. 1:1-3). Biakam thar nih, “zeizong vialtehi a zungzal a hmunmi BIA, a dawtbik Fapa in a ser,” tiin a phuan. Amah chungah van le vawlei cung i a ummi vialte cu ser an si. Zeizong vilate cu amah thawng le amah caah ser a si. Amah cu zeizong vialte hlanah a um i, amah chungah zeizong vialte cu an i funtom dih. (Col. 1:16-17).

Fapa le Thiang Thlarau nih Pa Pathian he hmunkhat tein sernak rian an ṭuan ṭi kha Biakam Hlun nih a thluamthlam in a chi mi Biakam thar nih a phuan. (Cf. Ps. 33:6, 104:30, Gen. 1:2-3). Cucaah sernak cu Thumkomh Pathian rianṭuannak a si.

Vawlei cu Pathian thangṭhatnak caah ser a si.

Bible le Phungbia nih mah biatak kong hi catlo in a cawnpiak zungzal. Vawlei cu Pathian thangṭhatnak caah ser a si. St. Bonaventure nih hitin a fianter. Pathian nih zeizong vialte a ser cu a sunparnak ṭhanter awk caah a si lo a sunparnak kha hmuhsak awk le hrawm ding caah a si. Zeicatiah Pathian nih thil a sernak ah a dang ruahnak ngeih loin a dawtnak le a ṭhatnak cah lawngah a si. “Dawtnak tawhfung nih a kut kha a vun hun tikah sermi thil hna cu um ah an cang” (St. Thomas Aquinas).

Pathian sunparnak cu amah ṭhatnak kha hngalhnak le amah he i pehtlaihnak ah a um. Pathian nih kannih kha, “A duhmi tinhning tein a sunglawimi a vel kha thangṭhat awkah le Jesuh Khrih thawngin a fale si awkah” a kan ser. (Eph. 1:5-6). Serna ki a donghnak bik tinhnak cu Pathian hi “Zeizong vialte chungah zeizong vialte” siseh ti a si i, cuticun amah sunparnak le kanmah thluachuahnak kha a k an kam. (1Cor. 15:28).

The post VAWLEI SER HNAWHCHANNAK LE THUMKOMH RIANṬUANNAK first appeared on RVA Hakha Chin.

The post VAWLEI SER HNAWHCHANNAK LE THUMKOMH RIANṬUANNAK appeared first on RVA Hakha Chin.

“A hramthawk ah Pathian nih van le vawlei kh a ser” (Gen. 1:1). Bible Thiang bia cu mah bia cun aa thawk. Zumhnak biakamnak ah, “Zeizong tuahkho Pa Pathian cu van le vawlei sertu a si,” a ti.

Sernak hi Pathian khamhnak rianṭuannak a hrampi le khamhnak tuanbia a thawhnak a si i cucu Khrih ah a tlinnak a phan. A lettalam in vun zoh tikah Khrih kong biathuk nihh sernak kong biathuk kha ceunak a pek i van le vawlei a rak ser riin Pathian nih a tinhmi kha a langhter. Cucu Pathian nih a hramthawk in Khrih chungah serthar silainak kong a hmuhsaknak a si. (Gen. 1:1, cf. Rom. 8:18-23).

Sernak kong cawnpiaknak

Sernak kong cawnpiaknak hi a biapi ngaingai. Mah nih hin minung le Khrihfa nunnak kong a hrampi kha a chim. Zeicatiah hi nih hin minung nih anmah le anmah an i hal zungzal tawnmi biahalnak kha a phi a pek. “Khoika in dah kan rak rat? Khoikadah kan kal lai? Thil a ummi vialte hi khoika in dah an rat i khoikadah an kal hnga?

Khoika in dah kan rat? Timi thawhkehnak le khoikadah kan kal lai? timi tinhnak hi ṭhen khawh an si lo. Mah hna pahnih hi kan nunnak le kan tuahsernak a sullam le a duhmi kha a kan thlen piak.

Minung fimnak nih thawhkehnak kong biahalnak kha a phi a hmuh khawh ko. Sertu Pathian a um ti cu sermi thil hna thawngin hngalh khawh a si ko. A caancaan ahcun kan hngalhnak hi a fiang set tawn lo i palhnak he aa cawh ṭheo. Cucaah zumhnak nih lungthin ruahnak a fehter i mah biatak kong theihthiamnak caah lungthin ruahnak kha ceunak a pek. “Zumhnak in vawlei cu Pathian BIA in ser a si i, hmuh khawhmi hna cu a um lomi thil hna in ser an si,” ti kha kan theihthiam. (Heb. 11:3).

Sernak kong biatak hi minung nunnak caah biapi ngaimi a si caah Pathian nih mah kong hi hngal hna seh ti a duh. Minung nih sertu kong an hngalh khawhnak lengpi ah (Cf. Lam. 17:24-29; Rom. 1:19-20) Pathian nih sernak kng biathuk kha duhsah duhsah in Israel mi sinah a phuan. Hlanlio pupa hna kha a rak thimtu, Israel mi kha Izipt ram in a chuahpitu le a sersiamtu nih vawlei cungmi vialte le vawlei hrimhrim hi amah ta a si ti kha a phuan i, amah lawnglawng hi van le vawlei sertu a si ti kha a hngalhter hna. (Cf. Is. 43:1, Ps. 115:15, 124:8, 134:3).

Cutincun sernak biaphuan hi Pathian nih a miphun he a tuahmi biakamnak biaphuan he ṭhen khawh a si lo. Sernak cu biakamnak lei kalnak hmasabik karhlan a si. A ṭhawng ngaingai mi Pathian dawtnak kha tehte khan hmasatnak a si. (Cf. Gen. 15:5, Jer. 33:19-26). Sernak kong hi profet hna nih biatak tein an rak chim. Salm hla le biaknak, le thimmi miphun hna i phungthlukbia hna zongah kan hmuh. (Cf. Is. 44:24, Ps. 104, Phungt. 8:22-31).

The post SERTU LE SERNAK KONG CAWNPIAKNAK first appeared on RVA Hakha Chin.

The post SERTU LE SERNAK KONG CAWNPIAKNAK appeared first on RVA Hakha Chin.

Lawmhnak in a kan nun ter. Pathian hi pakhat lawngte a si caah kan sining vialte le kan ngeihmi vialte hi amah sinin kan hmuh dih. “Hmuh lo in na ngeihmi zeidah a um? (1Cor. 4:7)”. “Ka cung i a ṭhatnak vialte caah Bawipa kha zeidah ka pek lai?” (Ps. 116:12).

Minung vialte pumkhat kan sinak le kan minung si man cio a kan hngalh ter. Minung vialte cu Pathian muisam he aa lo in ser kan si (Gen. 1:26).

Sermi thil vialte kha ṭha tein hman awk a si. Pathian zumhnak nih Pathian he a kan naihter mi thil vialte kha ṭha tein hman awk le amah he a kan ṭhentertu thil vialte kha hrial awkah a kan hruai. (Mt. 5:29-30, 16:24-26). Zeizong vialte ah Pathian kha i bochan awk a si.

“PA LE FAPA LE THIANG THLARAU MIN IN”  

Khrihfa mi hna cu Pa le Fapa le Thiang Thlarau min in tipil pek an si (Mt. 28:19). Tipil an in hlanah Pa le Fapa le Thiang Thlarau cungah an zumhnak an phuan hmasa. Khrihfa mi vialte zumhnak cu Thumkawmh Pathian cungah a si.

Khrihfa mi hna cu Pa le Fapa le Thiang Thlarau min in tipil pek an si. An min cio in pek an si lo. Zeicahtiah Pathian cu pakhat lawng a um i zeizong tuah kho, Pa, a Fapa ngeihchunh le Thiang Thlarau Thumkomh Pathian a si.

Thiang bik Thumkawmh biathuk hi Khrihfa zumhnak le nunnak laifang ah a um. Mah hi Pathian chungah a ummi Pathian biathuk a si. Cucaah mah hi zumhnak biathuk vialte an chuahnak a hrampi a si, ceunak a petu ceunak a si. Khamhnak tuanbia cu Pa le Thiang Thlarau nih minung sinah a phuannak le sualnak in a rak kirmi hna kha amah he aa rem ter hna i a kawmh ter hnanak kha a si.

Thumkawmh Pathian kong hi zumhnak biathuk taktak a si i, Pathian nih a phuan lo ahcun ahohmanh nih hngalh khawh awk a si lo. A ngaite ahcun sernak rianṭuannak le Biakam Hlun chung biaphuan chungah Pathian nih Thumkawmh a sinak kha a nehnang a chiah tak ko cang. Sihmanhsehlaw a thiangmi Thumkawmh Pathian kong hi Pathian Fapa minung a can hlan le Thiang Thlarau thlah a si hlan ahcun midang ruahnak cu chim lo Israel zumhnak hmanh nih a rak banh khawh lomi biathuk a si.

The post PATHIAN PAKHAT CUNG ZUMHNAK HMANNING first appeared on RVA Hakha Chin.

The post PATHIAN PAKHAT CUNG ZUMHNAK HMANNING appeared first on RVA Hakha Chin.

Pathian cu Biatak A Si.

“Na bia a muru cu biatak a si; a dingmi na nawlbia lamkip hi zungzal a hmun” (Ps. 119:160) “Maw, Bawipa Pathian, Nangmah cu Pathian na si, na bia cu a ding” (2Sam. 7:28). Cucaah Pathian biakamnak cu a hmun zungzal. (Deut. 7:9). Pathian cu biatak hrimhrim a si a bia nih mi a hlang bal lo. Cucaah minung nih zeizong vialte ah Pathian biatak le zumhtlak a sinak ah an pum kha an pek khawh. Sualnak hram a thawhnak le minung sualnak chung an tlaknak cu tukforhtu pa lihbia ruangah a si i amah nih Pathian bia le dawtnak le zumhtlak a sinak cungah lungawṭawmnak kha a ngeih ter.

Pathian a biatak cu fimnak a si i sermi thil vialte kha ningcang tein a um ter i vawlei kha a uk. (Cf. Fimnak. 3:1-7). Van le vawlei kha a sertu Pathian lawnglawng nih amah he i pehtlaih in sermi thil vialte hngalhnak kha a pek khawh. (Cf. Ps. 115:15, Fim. 7:17-21). Pathian cu a dingmi Pathian a si caah a sinin a rami cawnpiaknak vialte zong hi, “A hmaanmi cawnpiaknak” a si dih. (Mal. 2:6). Pathian nih a Fapa kha vawlei ah a rak thlah cu “Biatak kha tehte khan awkah” a si. (Jn. 18:37). Kannih nih Pathian Fapa cu a ra cang i, a hmaanmi Pathian kha hngalh awkah theihthiamnak kha a pek cang ti kha kan hngalh. (1Jn. 5:20, Cf. Jn. 17:3).

Pathian cu Dawtnak A Si.

Israel mi hna nih an tuanbia chungah zeicahdah Pathian nih annih kha a thim hna? timi kha a konglam pakhat lawnglawng an hmuh khawh. Cucu “a dawtnak” ruangah a si. (Cf. Deut. 4:37, 8:10-15). Profet hna thawngin Israel mi hna nih Pathian nih annih kha zumhtlak lo in an umnak le an sualnak in a khamh hna i a ngaihthiam zungzal hna cu, “a dawtnak” in a si ti kha an theihthiam. (Is. 43:1-7, Hos.2).

Pathian nih Israel a dawtnak hi pa nih fa a dawtnak he tahchunh a rak si. A miphun a dawtnak hi nu nih a fale a dawtnak hna nakin a ngan deuh, a ṭhawng deuh. Pathian nih a miphun a dawtnak hi tlangbal pa nih a nungak a dawtnak nakin a ngan deuh. A dawtnak hi zumhtlak lo bik hmanh kha a dawt khawh hna i a sungbik laksawng pek tiang kha a si. “Pathian nih hi vawlei kha a dawt tuk hringhran caah a Fapa ngeihchunh kha a pek” (Jn. 3:16, cf. Hos. 11:1, Is. 49:14-15, 62:4-5).

Pathian a dawtnak cu zungzal in a hmun. (Is. 54). Zeicahtiah tlang hna cu an cim lai i fing hna cu an lo lai, sihmanhsehlaw ka dawtnak cu nan sinin aa ṭhen bal lai lo. (Is. 42:10, cf. 54:8). Jeremiah hmangin Pathian nih a mi kha a chimh hna. “A zungzal a hmunmi dawtnak in kan dawt cang, cucaah na cungah zumhtlak ka si zungzal” (Jer. 31:3).

Sihmanhsehlaw, “Pathian cu dawtnak a si” ti kha Johan nih fak deuh in a rak chim. (1Jn. 4:8, 16). Pathian sinak hrimhrim hi dawtnak cu a si. A caan a tlin tikah a Fapa ngeihchunh le dawtnak Thlarau kha a rak thlah i a lungthlitum bik bia kha a phuan. (Cf. 1Cor. 2:7-16, Eph. 3:9-12). Pathian hrimhrim hi Pa le Fapa le Thiang Thlarau tiin zungzal a hmunmi dawtnak i thlen a si i mah dawtnak i thlennak kha i hrawm ve hna seh, ti a kan duh.

The post PATHIAN CU BIATAK LE DAWTNAK A SI first appeared on RVA Hakha Chin.

The post PATHIAN CU BIATAK LE DAWTNAK A SI appeared first on RVA Hakha Chin.

“Pathian ka zumh” timi Lamkaltu hna zumhnak bia a pakhatnak hi a biapibik mi a si. Zumhnak bia a dihlak nih Pathian kong kha a chim. Minung le vawlei kong a chim zongah Pathian he aa pehtlaih in a chim. Zumhnak bia dang vialte hna zong hi bia he an i pehtlai dih. A dang zumhnak bia hna nih Pathian kha fiang deuh in kan hngalhnak hnga an kan bawmh.

Pathian Pakhat Ka Zumh.

Nicea zumhnak cu “Pathian pakhat ka zumh tiin aa thawk. Khrihfa zumhnak ah Pathian pakhat lawnglawng a um. A thiangmi Israel mi hna sinah pakhat lawng tein aa phuang. “Ngai hmanh! Maw Israel; Bawipa na Pathian cu Bawipa pakhat a si. Bawipa na Pathian kha na lungthin dihlak, na nunnak dihlak le na thazaang dihlak in na dawt lai,” (Deut. 6:4-5). Profet hna thawngin Pathian nih Israel miphun vialte hna kha amah sinah kir awkah a auh hna. “Keimah leiah rak i mer ulaw khamh si tuah u, vanhram deng i a ummi mi vialte hna! Zeicahtiah keimah cu Pathian ka si i, Pathian dang a um lo. Keimah sinah mikip nih an khuk an i bilh lai i holh kip in chiat an i serh lai. Keimah kongah an chim hnga mi cu, “Bawipa cung lawnglawng ah dinnak le ṭhawnnak cu a um,” tiah an ti lai. (Is. 45:22-24, Phil. 2:10-11).

Jesuh hrimhrim nih, “Pathian cu Bawipa a si i, nan lungthin dihlak, nan nunnak dihlak, nan fimnak dihlak le nan thazaang dihlak in nan dawt lai,” tiah a ti (Mk. 12:29-30). Cu bantukin a chim lioah Jesuh nih amah hrimhrim zong hi Bawipa cu a si ti kha a kan theih ter. (Mk. 12:35-35) “Jesuh cu Bawipa a si,” tiah ti hi Khrih a zummi le a zum lomi i thleidannak a si.

Zaangfah Thiam le Velngei Pathian

Israel mi nih Pathian kha an mer ta ki sui cawfa kha an vun biak hnuah Moses thlacam halnak kha Pathian nih a rak theih piak i annih lakah khan kal awkah a lung a rak si. Cuticun a dawtnak kha a langhter. (Cf. Ex. 32:33, 12-17). Moses nih a sunparnak kha langhter awkah a vun nawl tikah Pathian nih, “Ka ṭhatnak vialte na hmaika ah ka lanhter lai i na hmaika ah ka min ‘Bawipa’ (YHWH) kha ka thanh lai,” a ti. (Ex. 33:18-19). Cun Bawipa cu Moses hmaika khan a lan i, “YHWH, YHWH” zaangfah thiam le velngei Pathian, a thinhun a nuar i zumhtlak le dawtnak he a khatmi Pathian,” tiah a ti. Cun Moses nih Bawipa cu, “Sualnak a ngaithiamtu Pathian a si,” tiah a ti. (Ex. 34:5-6, Cf. 34:9).

Pathian min, “Keimah Ka Si” timi nih Pathian zumhtlak a sinak kha a langhter. Minung cu zumhtlak lo misual an sib u le an sualman ah dantat awktlak an si buin Pathian nih an cungah dawtnak kha a ngeih zungzal hna. (Ex. 34:7). A Fapa pek tiangin a kan dawt caah Pathian nih, “Zaangfahnak in a rummi” a si kha a langhter (Eph. 2:4). Sualnak in kan luatnak hnga a nunnak kha a pemi Jeush nih, “Pathian min ngeitu” a si kha a langhter. “Nannih nih mi Fapa kha nan thlir tikah, “KEIMAH KA SI” kha nan rak hngalh te lai” (Jn. 8:28).

Pathian Lawnglawng A Si

Kum tampi chungah Israel mi zumhnak nih Pathian minphuan a rumnak kha a langhter i a thuhter deuh. Bawipa lengah Pathian dang a um ti lo. (Cf. Is. 44:6). Pathian cu vawlei le a tuanbia nakin a kau deuh. “Annih cu an rawk lai, sihmanhsehlaw nangmah cu na hmun ko, annih cu puan dang in an tet lai, sihmanhsehlaw nangmah cu a ningte na si ko i na kum cu donghnak a ngei lo” (Ps. 102:26-27). Pathian cungah aa thleng hngami i dannak le a thlam a um lo (Jam. 1:17). Pathian cu zungzal in zungzal tiang a hmunmi a si caah amah le a biakam cungah zumhtlak a si zungzal.

Ruahthiam khawh a si lo mi min, “KEIMAH CU KEIMHA KA SI” ahhin amah lawnglawng Pathian a si timi biatak kha a um Pathian cu Sinak le Tlinnak vialte a tlinnak, hramthawhnak le donghnak a ngei lomi a si. Sermi thil a simi vialte nih an simi le an ngeihmi vialte hi amah sin in an hmuh dih.

The post ZEIZONG TUAHKHO VAN LE VAWLEI SERTU PA PATHIAN KHA KA ZUMH first appeared on RVA Hakha Chin.

The post ZEIZONG TUAHKHO VAN LE VAWLEI SERTU PA PATHIAN KHA KA ZUMH appeared first on RVA Hakha Chin.

A hrawmthawk in Lamkaltu hna he aa pehtlaimi Bupi nih mi vialte caah zumhnak bia kha a tawinak in a rak kawmh i a rak chanhchin cang. (Cf. Rom. 10:9, ICor. 15:3-5, etc…). Cu an rak khamhmi cu tipil a ing hngami caah timh a rak si i Khrihfa zumhnak a tampi kha biafang tlawm tein a khawmh dih. Cucu an ṭamci hmete chungah a ṭe le a nge vialte an um dih bantuk kha a si.

Mah bantuk kawmhmi cu, “Zumhnak phuannak” ti in auh a si. “Zumhnak Bia” ti zongin ti a si. Hmasabik ah cu zumhnak phuannak cu tipil in lioah tuah a si. Tipilnak cu Pa le Fapa le Thiang Thlarau min in pek a si caah tipil in lio i phuanmi zumhnak cu Thumkomh Pathian he i pehtlaih in chim a si. (Mt. 28:19).

Zumhnak bia cu ṭhenthum ah ṭhen a si i a pakhatnak cu Pa Pathian le sernak kongah a si. A pahnihnak cu Fapa Pathian le minung khamhnak kong a si i a pathumnak cu kan thiannak a thawhnak le a hrampi a simi Thiang Thlarau kong a si.

Mah ṭhenthum hna hi a dang cio tein an si nain pakhat le pakhat an i pehtlai dih. Zumhnak bia cu pahleihnih ah ṭhen a si i Lamkaltu hna zumhnak kha a tling in a um dih. Zumhnak bia hi mah le chan cio he aa tlak ningin rak phuan a si. Mah zumhnak lakah amin a thang bikmi cu “Lamkaltu hna zumhnak bia” le “Nicea zumhnak bia” hna hi an si. Zumhnak bia vialte hi Lamkaltu hna zumhnak cungah hram a bunh dih.

Zumhnak bia cu Lamkaltu hna zumhnak kha a tawinak in lakmi a si. Hlan liopi in tipil in caan ah zumhnak biakamnak ah an rak hmanmi a si. Nicea zumhnak bia cu hmasabik Bupi Council pahnih in a rak chuakmi a si. Mah bia hi nihin tiangah Nichuah le Nitlak Bupi chungah an hman dih.

Tipil kan in ni ah kan nunnak dihlak kha, “A hmaanmi cawnpiaknak” chungah kan i ap dih bangin nunnak a pemi kan zumhnak bia kha fek tein pawm usih. Zumhnak he zumhnak bia chim cu Pa le Fapa le Thiang Thlarau nunnak chungah Bupi he hmunkhat tein kan um ti langhternak a si.

The post KHRIHFA ZUMHNAK KONG PHUANNAK AH ZUMHNAK BIA HNA first appeared on RVA Hakha Chin.

The post KHRIHFA ZUMHNAK KONG PHUANNAK AH ZUMHNAK BIA HNA appeared first on RVA Hakha Chin.

Zumhnak cu pumpak bia a si. Pathian nih hram a thawkmi kha pumpak lungthawhnak in lehmi a phi a si. Sihmanhsehlaw zumhnak cu mah tein tuahmi thil a si lo. Ahohmanh amah lawng tein a zum lo. Ahohmanh amah te lawng in khua a sak khawh lo bantuk kha a si. Nunnak kha nangmah lawng tein naa pe lo. Zumtu hna cu an zumhnak kha midang sinin an hmuh. Jesuh le kan innpa dawtnak nih kan zumhnak kha midang sinah chim awk a kan fawrh.

 Cuticun a zummi pakhat cio hi a zummi mi tampi he khih kan si. Midang an zumhnak nih khan ka kalpi ve hlahsehlaw ka zumh kho lai lo. Ka zumhnak nih midang kha an zumhnak ah a bawmh ve hna. “Zeizong tuah kho” (Lamkaltu hna zumhnak bia) hi a zummi Khrihfa kip nih an phuan ciomi Bupi zumhnak a si.

A rak zum hmasa mi hna nih zumhnak a k a ngeih ter, a kan caw mi zumhnak chungah a kan hmuh termi cu Bupi hi a si. Khuika paoh ah Bawipa kong a phuang hmasabik mi cu Bupi hi a si. Bupi thawngin zumhnak kha kan hmuh i tipilnak thawngin Khrih ah nunnak thar kha kan hmuh. Tipilnak ah tipil a ing hngami kha, “Pathian Bupi sinin zeidah na hal?” ti a si i, “Zumhnak” tiah an leh. Zumhnak nih zeidah an pek?” “Zungzal nunnnak” tiah an ti.

Khamhnak cu Pathian sin lawngin a si. Sihmanhsehlaw nunnak a simi zumhnak kha Bupi thawngin kan hmuh caah Bupi cu kan Nu, a si. Bupi cu kan hrintharnak ah kan Nu a si tiah kan zumh; Khamhnak a chuahnak tiah kan zum lo. Bupi cu kan Nu a si caah zumhnak a kan cawnpiaktu (saya) a si.

Zumhnak pakhat lawng

A kumzabu chuak in Bupi nih: holh phunkip, phunglam phunkip le miphunkip lakah Bawipa sinin a hmuhmi hi zumhnak pakhat lawng hi a phuan zungzal. Zumhnak pakhat te lawng a sinak cu mi vialte nih Pathian pakhat lawnglawng an ngeih caah a si. (Eph. 4:4-6) Bupi hi Vawlei cung dihlak, vanhramdeng tiangin aa ṭhek ko nain Lamkaltu hna le amah zultu hna sinin a hmuhmi zumhnak kha ralrinnak he a zohkhenh i Thlarau pakhat le lungthin pakhat te a ngeimi bantukin hi zumhnak pakhat hi awkhat tein a chim, a cawnpiak i chankhat hnu chankhat a chanhchin lengmang ko. (St. Irenaeus).

Zeitintiahvawlei cung kipah holh cu aa dang cio ko nain Pupa Phungbia cu pakhatte a si i aa lo dih. Germany ram i Bupi hi Iberia miphun le French miphun le nichuah lei ah a ummi hna Izipt le Lybia, cun Vawlei laifang ah a ummi miphun hna an zumhnak le an cawnnak he aa dang lo. Bupi nih a chimmi bia cu vawlei cung khuazaki ah a hmaan i aa khat dih. (St. Irenaeus).

The post BAWIPA NA BUPI ZUMHNAK KHA RAK ZOH TUAH first appeared on RVA Hakha Chin.

The post BAWIPA NA BUPI ZUMHNAK KHA RAK ZOH TUAH appeared first on RVA Hakha Chin.

Zumhnak cu ruahnak nak in sang deuh hmansehlaw zumhnak le ruahnak karlak ah i khahlonak a um kho lo. Zeicah tiah zumhnak biatak a phuangtu le minung lungthin chungah a petu cu Pathian pakhat a si. Pathiann ih amah le amah aa al kho lo i biatak le biatak zong an i ral kho lo. Mah tiin a ningcang tein kawlmi fimnak paohpaoh cu a hmaanmi phunglam kha a lonh kho lo i zumhnak he aa ralchan thiam lo. Zeicahtiah vawlei cung thilri vialte le zumhmi thil vialte hna cu Pathian pakhat sinin an rak chuak dih.

Zumhnak a luatnak

Minung si awk caah minung nih zumhnak in Pathian a lehnak ah hin luatnak a ngeih awk a si. Cucaah a hohmanh hramhram in zumhnak kha hnek awk a si lo. Zumhnak cu a umtu ning hrimhrim ah luatnak in tuahmi thil a si. Pathian nih minung kha thlarau le biatak in biak awk ah a auh. Mah hi lungthin chungah khumh piak a sic ang, hramhram i hnek awk a si lo. Mah hi Jesuh Khrih ah a lang. Zeicahtiah Khrih cu biatak kha tehte khaan awkah a ra. Sihmanhsehlaw biatak kha ralchanh in bia a chimmi hna cungah hramhram in hnek kha a duh lo. Khrih a pennak cu dawtnak in a ṭhang i, cu dawtnak in Khrih cu vailam ah an thlir i mi vialte kha a sinah a hnuh hna. (Jn. 18:37, 12:32).

Zumhnak a Herhnak

Jesuh Khrih le amah a rak thlahtu Pathian zumh cu khamhnak hmuh awkah a herh ngaingai. (Mk. 16:16, Jn. 3:36, 6:40). Zumhnak loin Pathian lungtonnak, fa le sinak le amah he i kawmhnak kha phak khawh a si lo i zumhnak loin ahohmanh thiam an co kho lo, zungzal nunnak zong an hmu kho lo. Sihmanhsehlaw zumhnak chungah a dongh tiang a hmunmi lawng nih an hmuh khawh. (Mt. 10:22, 24:13, Heb 11:13).

Zumhnak ah I hmunhnak

Zumhnak cu minung caah Pathian nih a ser mi, man loin pek mi laksawng a si. Mah aman chim khawh a si lomi zumhnak hi mithiang Paul nih Timote sinah a chim bangin kan thlau khawh. “Zumhnak le lungthin thiang kha fekte in i tlaih law ral kha ṭha tein do ko. Mi a cheu nih an chiaṭha thleidannak lungthin kha an hlawt i an zumhnak kha an rawhter tawn. (1Tim. 1:18-19). Zumhnak ah a dongh tiang nun awk, ṭhan awk le i hmunh awkah le zumhnak kha karhter awkah Bawipa kha kan nawl a hau. (Mk. 9:24, Lk. 17:5, 22:32). Zumhnak cu dawtnak in rian a ṭuan a hau i Bupi zumhnak chungah hram a bunh awk a si. (Gal. 5:6, Rom. 15:13, Jam. 2:14-26).

Zumhnak zungzal Nunnak Hrawmthawhnak

Zumhnak hi vawlei cung kan khualtlawnnak i tinhnak a simi Pathian hmai hmuhnak kha a kan tehter chung. Cu tikah Pathian kha a sining tein hmaitonh tein kan hmuh lai. (ICor 13:12. IJn. 3:2). Cuticun zumhnak cu zungzal nunnak a hramthawhnak a si.

Sihmanhsehlaw atu cu; “Zumhnak in kan nung, kan hmu rih lo,” (IICor 5:7). Pathian kha thlalang bih bantukin mawchialchual le a cheuchum lawngin kan theih. (ICor 13:12). Cucaah zumhnak a ngeimi hna hi muihnak chungah an nung ṭheu i hneksaknak kha an in ṭheu. Kan umnak vawlei hi zumhnak nih bia a kan kammi ram he aa hlat ngaingai mi a lo ṭheu. Thatlonak le sifah temhnak, dinlonak le thihnak hna hi Thawngṭhabia he aa ralchan mi an lo. Mah hna nih hin kan zumhnak kha a hnin ter i tukfawrhnak ah an cang. Cutikah zumhnak tehte khannak ah kan i mer a hau. Abraham cu ruahchan awk a um lomi kha a zumh. (Rom. 4:18). Ngaknu thiang Mary zong zumhnak zan khuamui chungah a kal i a Fapa temhinnak le thihnak kha a in pi ve. (Mt. 18). A dang zumhnak tampi kong kha kan hmuh khawh rih ko. Hi tlukin a nganmi tehte bu nih khan an kan kulh caah lam a kan dontu thil paohpaoh le kan tlaihchan peng ko mi sualnak vialte kha hlaw hna u sihlaw kan hmailei ah chiahmi kawltung lei tlik zuamnak ah khan tli ko hna usih. (Heb. 12:1-2).

The post ZUMHNAK HE PEHTLAI IN CAWNPIAKNAK first appeared on RVA Hakha Chin.

The post ZUMHNAK HE PEHTLAI IN CAWNPIAKNAK appeared first on RVA Hakha Chin.