
Cardinal Mg Bo i Christmas Cahmi bia

“DAIHNAK CU NAN DIHLAK HE UM KO SEH!”
Upat duh dawtmi, Ram pumpi i a biapitmi ṭuanvo pakhat cio a `uanmi upat awk tlakmi hna, Myanmar ram Pope aiawhtu Msgr. Andrea Farrante, Myanmar ram Khrihfabu hna Council in Bishop hna telh in thlacam liomi hna le unau `afar hna nan dihlak “Peace be with you!” “Daihnak cu nan mah he um ko seh!” timi biakchawnhnak bia kha kum thong tampi ah miphun kip, biaknak phuntling a biami kip nih pakhat le pakhat an i biakchawnhnak ah an rak hman.
Zeizong vialte kha timhlamh in a uktu Bawipa Pathian nih ngakchiate sinakin hrinnak a innak kha a si. Minung cannak kha a lak i thihnak a in tiangin a niambik mi sinak kha a rak cohlangmi Bawipa Pathian i minung cannak a laknak kha fiang tein a rak hmuhsak. Jesuh Khrih a hrin tikah, “Daihnak um ko seh vawlei ah!” tiah vancungmi hna nih hla in an thangṭhat pahin Bawipa Pathian nih khamnak a ngei lomi Ngakchia pakhat sinakin a rak hrin timi thawng kha an rak thanh. Ngakchiate pakhat cu duhnung iang ngeihnak pakhat hmanh a ngai lo, zei thil tikhawhnak zong a ngei lo, fawi tein a kiak a kekkuai khomi umtuning lawngah a rak um. Sihmanhsehlaw Ngakchiate pakhat cu kannih kan thinlung chungah chunh-khuai lakin luh khawhnak thazaang a ngei. Kannih kha a kan thlenpiak khawh mi thil ti khawhnak zong a ngei. Ngakchiate nih kannih minung hna cu a kiak a kekkuai khomi kan si, rikhiah in kan nung i a ṭhudir mi hna kan si ti kha ralring a kan pek (a kan theih ter). Cu a si caah Bawipa Pathian nih amah ah a ummi ṭhawnnak le sunparnak hna kha kal takin minung sinak a laknak thawngin, daihte in um khawhnak ningcang kha a kan cawnpiak peng.
Jesuh Khrih cu ral hna i tlaih a rak in hlante ah khan amah he a ummi zultu ngan hna kha thazaang a pek hna. “Daihnak kha kan chiahtak hna. Keimah i daihnak cu kan pek hna. Vawlei nih an pek hna bantukin kan pe hna lo, lung rethei le vansang in au in um hlah u, nan thinzong phanghlah u (Johan 14:27). Jesuh Khrih i ṭhihphaihnak aa tel lomi ningcang kha zultu hna nih an rak cohlang kho lo. Jesuh Khrih kha thah a duhmi a ral hna an um kha annih nih an rak hngalh. Zultu ngan hna i an cohlan khawh lonak nih ṭhihphaihnak sinak ah a rak i thleng tikha Bible thiang nih a langhter. Jesuh Khrih tlaih dingin an rat tikah Bawipa (Jesuh) kha khamh dingah Peter nih vainam aa chuah i a tuk tikah Jesuh nih, “Na nam kha a kawng ah sanh ṭhan” (Jn 18:11) tiah a rak kham.
Thihnak in a thoṭhan mi Jesuh Khrih le Khrihfa hna i daihnak nih hriamnam aa tal lomi daihnak kha a si. Jesuh Khrih cu amah chan lio i ramkhel rian, zatlang nunphung, thil canning hna kha hriamnam i tlaih loin thlen remhnak dingah rian a rak ṭuan. Kannih Khrihfa kip zongnih hi a thiangmi ningcang kha tehte kan khaan cio i ṭhihphaihnak hna kha hrial cio ding a kan sawm. Hnuhmai aa hngal lomi a niambik mi hna kha zawnruah zaangfahnak he bawmhchannak nih fahnak hna kha a hnemh khawh lai, hma hna kha a thloppiak khawhnak a ngeih telai. Mikip nih daihnak an tlaihchan cio; an duh cio. Sihmanhsehlaw, nikhat hnu nikhat a ngan chinchin mi vawleipi i fiangset lomi hna ruangah thinphan lung retheih in an um cio. Mi pakhat cio lawng siloin ram pumpi nih a him tilo, tiah an intuarh cio cang. Daihnak timi cu khi lamhlapi ah a ummi thil tiah an ruah cio cang. Daihnak caah tiah raltuk-raldoh ding an i timhlamh cio cang. Rammi hna nih annih a cozah cu ral dohnak caah a zatceo ding timhcia in an timhlamh lo, a rak tuk a rak zuanhnawh mi hna kha lehrulh in tuk dohnak a umlo, ṭhihphaihnak hna kha ṭhihphaihnak in lehrulh lo ah cun a palhmi uknak, thil ti khawh `hawnnak a ngei lomi cozah tiah sualpuh in an chim cio. Cuticun vawleicung ramkip dengmang nih i zuam in hriamnam an i damh cio cang. Hmunkhat teah dohtu hriamnam i beinak hna ruangah 2024 kumah 2718- dollar Billion tiang an rak hman tiah vawleicung cathluan hna nih an langhter cio. Ramkip nih hriamnam hrenhchih in i beinak timi cu tuah hrimhrim dingmi ṭuanvo sinakin an tuah`uan cio cang.
Hi poipang i a hrampi nih peng le ram hna khat le khat pehthlaihnak kha phungphai upadi hna, ningcang tein umnak hna, khat le khat pehthlaihmah in chim awk a simi i zumhnak hna cungah ruah khun loin, ṭihphannak thinlung hna, teithlak khuhchilh duhnak hna cungah an ruahkhun cio caah a si. Aphi tu cu, minung hna cu ngol lo cat lomi ṭihphannak thinlung hna he an nung cio. Zeitik caan paoh ah ralmei nganpi a alh hlukmak kho timi lung retheihnak thinlung he an nung cio. Kannih hna cu raltuk dohnak kha ṭihnak thinlung kan ngeih chung paoh hriamnam hmunkhat tein i beinak hna kha ngol khawh a si lai lo. Nihin vawlei cungah caansau a nguhmi daihnak kha sullam fianter khawhnak caah aa lomi hriamnam ngeihnak siloin, ram hna karlak ah khat le khat peh tein i upatnak, i bawmhchanhnak he lawngin fianter khawh a si cio lai, tikha fek tein kan theih a hau.
Cucaah Pope nih a tling cikcek mi hriamnam hrawhnak kha meivan a rak pek. Hriamnam kha hlawt timi ahhin ral hriamnam hna hrawkmi nakin kan thinlung le kan lungput hna ah khenhchih benhchih mi hriamnam hna hlawt ding kha Pope nih a kan sawm. Daihnak timi cu phanh tiangin kan kal liomi tinhnak kawltung pakhat a si bangin tulio i a um (cang) liomi thil pakhat zong a si. Daihnak cu a taktak in a um i kan thinlung chungah hmunhma lak a duh. Kannih cu Daihnak he fektein kan ṭemchih cio i kan thinlung ah hmunhma kan pek a si ahcun daihnak i a rim le a lum hlithletnak hna kha kan pawngkam ah kan phawtzamh khawh cio lai. Cucaah St. Augustine nih “If you wish to draw others to peace, first have it yourselves; be steadfast in peace yourself. To inflame others, you must have the flame burning within you”. Midang hna kha daihnak leiah hnuh na auh, na hruai duh hna a si ahcun hmasabik ah nangmah sinah daihnak um hmasa seh, daihnak ah ningkel loin um loin lung daih tein um tuah, midang kha meivan piak dingah nangmah chungah meiṭil a um a herh” tiah a rak cawmpiak.
Hriamnam, hrawk a herhmi adang pakhat cu Biaknak lei daal a si. Minung hna i khuaruah tuaktannak biafang hna zongah hriamnam hna an benhchihnak hna kha vawleicung ram kipah kan hmuh. Ramkhel i dohnak hna, miphun kongkau hna le ṭhihphaihnak hna ah biaknak kha an hman cio hna. Bawipa Pathian a min kha khi bantuk ningcang loin hmannak hna kha ngolter kham dingah zumtu hna paoh nih ṭuanvo kan ngei. Cu a si caah biakpumh thlacamnak hna, thlarau lei zulhawk lam hna, biaknak khat le khat peh tein biaruahnak hna cu daihnak sullam a fianter kho dingmi ningcang ṭha hna a si. Vawlei cungah a ummi biaknak phu paohpaoh cu i sik duhmi huatnak hna ai in khat le khat biaruahnak hna a umnak hmun, ahmaan ning tein umnak kha i tinhning in tuah i ngaihthiamnak kha kutthlai in chiahnak hmun, “a daihmi inn hna” a si dingah i bawm in kan tuahṭuan cio awk a si.
Daihnak sullam kha a fiantermi hna cu a taktak in thluachuakmi hna an si. Myanmar ram a daih i a hmunnak caah ningcang phuntling in tuahṭuannak hna kha Pathian nih thlua a chuah i 2026 kum cu Myanmar ram lawng siloin vawleicung khua za ramkip caah a daih a nuammi kum a sinak hnga saduthat in thlacam piak cio hna u sih! Nihin vawleipi ah raldohnak hna, ṭhihphaihnak hna le aa tlukruan lonak hna ruangah mitampi i ruahchannak hna cawlcangh in aa hninh ko nain, Daihnak cu minung hna caah a lohtlau kho lomi herhbauhnak sinakin a umpeng ko.
Ahmaannak le ṭhihphaihnak hna cu minung i zaangder chambaunak in a rak chuak nain, ngaihthiamnak le zawnruah zaangfahnak hna cu minung kha a sakpiak khawh ṭhanmi thazaang hna a si.
Biaruah ceihkhannak, ngaihkhawhnak thazaang le intuarh khawhnak hna cu i dannak hna karlak ah hlei hna a donh piak.
Zaangder chambaumi hna, sifaktuk mi hna le ralzaam hna i authawng kha papek in ngaihpiak ko hna seh!
Daihnak kha biafang hna lawngin siloin rianṭuannak hna telhin tehtepiah khawh cio ko hna seh!
Maw- a ṭhatukmi kan Bawipa Pathian, nangmah i na daihnak cu vawleicung hnahnawhnak hna vialte nakin a sangdeuh tukmi daihnak sihram seh! Vawleicung khauzakip ah Dawtnak le ruahchannak kha phawrh in kalpi khawh dingah kannih kha daihnak i lamkaltu (palai) hna ah kan canter ko tuah. Hi thlacamnak hna kha Bawipa i na dawtnak le na zaangfahnak cungah zumh-bochanh in thinlung kha tlak tein kan in hal Bawipa Pathian. Amen.
