Good Friday (A Thiang Cawn Ninga Ni)
Jesuh Khrih A Thih Ni
Jesuh Khrih Vailamcung i a thihnak cu minung hna sualnak, Hell chungin khamh kan sinak hnga caah Pathian minung ah a hun i cannak, a kan dawtnak a dihdongh a si. Jesuh Khrih nih mi vialte caah sal a si nak le Pathian nawl ngaitu a sinak kha Vailamtah lam in a langhter. Vailamtah cungah thihnak fakbik a innak thawngin misual kan sinak kha a phawrh dih i amah sinah nunnak thar kha a kan pek.
Jesuh nih a thih lainak kong kha a zultu hna sinah atu le atu a chim. Jesuh Khrih cu thihnak tiang a phaktertu a sualnak zeihmanh a cungah an hmuh lo tikah sual an puhmi cu ‘Pathian a thangchiat’ ti a si. ‘Rome Siangpahrang kha a doh i amah le amah Siangpahrang ka si aa ti’ tiah bia sual an kawl. (Lk 23:22, Jn 18:37). Jesuh Khrih cu Kaiafas inn khan an chuahpi i Mangki bawi inn ah an kalpi. Cu caan cu zingkate a si. Pilat Mangki bawi cu a va chuak i ‘Hi pa hi zei a sual nan ti dah?’ tiah a va ti hna. ‘Va kalpi ulaw nan phung ningin va ceih ko ngat u’ tiah a ti hna. Pilat bawipa nih Jesuh Khrih luatter cu voithum khengte aa zuam ko nain zapi duhnak cu a al kho hna lo. (Jn 19:6). Jesuh Khrih cu Vailam cungah mifir le damiah hna thahnak ah an thah. Vailam cungah a faktuk mi nganfahnak kha suimilam (6) chung a tuar. Jesuh Khrih Vailam cungah a thih hnu ah suimilam pathum chung chunmui a tlung.
Jesuh Khrih a thih caan cu Lanhtak Puai (Passover) lio caan a si. Lanhtak puai timi cu Isarel miphun hna Izipt ram sal in an luatnak hngalhṭhannak caah tuah mi puai a si. Izipt ram ah kum (430) chung sal taannak in an luat lai zan ah dotla mi tufaa kha zan ah an thah i thilnu phulh lo changreu he an eiṭi. Cuti i an tuahnak in Pathian nih Moses hmangin a hruai hna i a cawnpiak mi hna phunglam kha Judah miphun hna phunglam ah a cang. Cuticun sal sinak in an luatnak philhlonak caah kumfa tein Lanhtak puai cu an tuah tawn. Jesuh Khrih le a zultu hna cu an dihlak in Lanhtak puai a donghnak zanriah cu Jerusalem khua, Mithiang Mark a nu i inn dot cungah an hmangṭi hna. A zultu hna cu bia a cah hna i (Mt 26:17-30/ Mk 14:12-26/ Lk 22:7-23/ 1Korin 11:23-25) bangin ‘Keimah ruahnolhnak caah nan tuah lai’ tiah a ti hna.
Khrih a thih ni cu a thawhṭhan lai Zarhpini hlan ‘Cawn ninga ni’ ah tuah a ti. Zumtu Khrihfa hmasa hna zong nih Jesuh Khrih thih ni an tuah cu AD 125 le AD 155 hrawngah Antiotus le Polycarp Khrihfa hruaitu minthang hna nih an rak thawk. Jerusalem Khrihfabu nih AD 300 hrawngah an rak thawk ve. Cuticun an hun pehzulh in AD 400 hrawng a hun phanh ahcun Jesuh Khrih thih ni-Cawn ninga ni cu ‘Good Friday-A ṭhami ninga ni’ tiah a min an thlen. Cu thawk cun nihin ni tiang Jesuh Khrih thih ni cu ‘A ṭhami cawn ninga ni-Good Friday’ tiah zumtu hna nih kan theih cionak cu a si.