
RALDOHNAK LE REMNAK I TUAHMI HNA RUANGAH A CHUAKMI THIL CHEUKHAT HNA.

Vawilei chungchuak thilri cheukhat a dih cikcek ahcun bawmtu (zohkhenhtu) bantuk a thiangmi tinhnak hna kha hmuhsak in hrial awk ṭha lomi a chuak hnga dingmi raltuknak hna zong hlankan in ruahdamh khawh a si. Raltuknak hna cu kokek pawngkam kha a zulzal titluk in a khonden a rawhter i minung nunphung roco hngami thil zong kha a hliam chih. Nuclear raldohnak hna le zawtnak rungrul hna hmangin raldohnak hna cu a zual chinchin lai.
Chemical hriamnam hna, zawtternak hriamnam hna, chuahternak kha ramkip hnatlak cahren hna in a kham a khap ko nain hlathlai cekhlatnak khaan hna ahcun kokek cuaithlainak lei kha a thleng kho dingmi hriamnam thar hna chuahternak caah hneksak kha zah hngal loin an ṭuah cio.
Ramkhel rainṭuantu cu a chuak ṭhan rih dingmi renghnak, i siknak hna kha hlankan hmuh khawh dingin zuamnak in ṭuan i piahtana a chuak kho dingmi a konglam hrampi hna kha hlankan tlangtlak fianter khawh a si lai. Sihmanhsehlaw hitin zuamnak in rianṭuanak kha an nawlngeihnak a nganmi sipuazi amiak mi a ralchanh i ramkhel rianṭuan hna i ṭhanchonak simanking suainak zong hmai lei caan caah hmuh chung khawhnak a bi deuh.
Hi thil umtu ningah an nawlngeihnak hmunhter ding lawngah pehzulh in an zohkhenh menmen mi a si i, annih kha piahtana fianternak caah a zizut phawrh piak dingah biapi ngaiin a herh lio caan ah zeihmanh tuahpiak khawhmi a ngei lotu sinak lawngin hmailei chan mi hna nih annih kha an cinken te hna lai.
Ram cheukhat hna ah kokek pawngkam umtu ningcang ṭhanchonak caah remh duhnak i tuahmi thil bantuk a lomi rianṭuannak hna kan hmuh. Kumhrabu tampi lio in a thurhnawmi tiva hna kha thianternak an rak tuah cang. Hmun he pehtlaimi tupi hna ah thingram kung hna cu hring dildel in an hringhno hna. Kokek pawngkam an hringhno ṭhan lainak caah rianṭuannak hna ruangah khuacuanhnak a ṭhatnak hmun hna cu an rak i dawh ṭhan. Thurhnmawhnak in a thiangmi kokek thazaang hna chuahternak zongah ṭhanchonak a rak um i kha kan hmuh khawh.
Hi bantuk teinak hna cu vawlei cung ramkip tahnak in a cang liomi piahtana kha a fianternak ah a si kho rih lo. Sihmanhsehlaw hi zohchunh awk tlak hna kha kan zoh tikah minung hna cu kokek pawngkam zohkhenh awk tlak hna kha kan zoh tikah minung hna cu kokek pawngkam zohkhenh khamhnak caah remhduhnak i tuahmi thil bantuk a lomi rianṭuannak hna kha tuahpiak khawhnak thazaang a ngeih kha tehte an si.
Pa Pathian cu mi hna dawt thiamnak thinlung a kan pek caah, mi hna i thil tikhawhnak cu tahnak pakhat tiang lawng a ti khawh nain minung pakhat le pakhat cungah siannak, aa khatmi minung sinak, khat le khat ralring tein i komh a herhnak hna cu a si lo awk ṭha lo thinlung chungin a chuak ding hrimhrim mi a si.
Pehzulh tein pawngkam kokek he pehtlaih in a pal hi a lenglang lawng langhter in khuaruatmi tulio caan thil umtu ningcang ah a lung a tlingmi, zeite hmanh kha zei ah rel loin, mah he zeihmanh aa pehtlaih lo tiphun in nuam tein a ummi hna an karh chinnak hna zong kan hmuh.
Harnak piahtana an pi a chuak hnuah ral ṭha in a dikmi biachahnak tuah awk a herh caan hna ah a si tawn ningkel in a si ṭheo bantuk in kannih cu tulio a cang liomi umtu ningcang ah kan caah tling cikcek in fianternak a um rih lonak kong chimduhnak hna a chuak lai. A lenglang lawng in khua ruatmi hna caah kokek pawngkam thurhnawmnak le rawhnak kong, hmelchunhnak tlawmte a simi hleiin harnak piahtana chiahru ngaiin a si lonak hna karhnak ah a rak dir bantuk in pehzulh in a dir te lainak kong kha an chim ciomi a si.
Hi bantuk in harnak piahtana kha dairek in fianternak um loin samfa tiate hrialnak cu tulio thutdir umtuning tulio thil chuahternak a hmanning tahnak pungsan hna kha thleng loin, hlan bantuk in pehzulh in um le rianṭuan cio dingah nawl peknak laisen hmuh bantuk a si.
Cuticun mi hna cu “mah thlankhar mahte cawh” an ti bantuk in mah cio rawhnak ah a nortermi a ṭha lo ziaza hna kha saupi nguhter dingah khuakhan lairel in rian an ṭuan cio. Annih cu harnak piahtana kha i hmuhter loin, piahtana harnak tonmi kha cohlan loin, zeihmanh a si te lai lo, tiah i titer in thawng an zamh cio i caan tinh in a biapimi biachahnak an tuah i rianṭuan awk a tlakmi thil hna kha ṭuahtuan awk an rian an tlolh.
