VAWLEI CUNG HUAP TAHNAK AA KHAT LONAK (CAANG HNIHNAK)

            Sifakmi hna harnak piatana kha fianter hnu, Vawlei pumpi aa thleng i, umnak a ṭha deuh mi hmun sinak ah ser dingin ceihkhan awk a si nain, cheukhat nih fapawi khamnak sii kha hmangin milu karhnak kha rikhiah piak dingin ruahnak a chuahpi mi zong an um. A caan caan ah ramdang in a ṭhangchoka mi bawmhchanhnak an pek tikah milu hrinmi rikhiahnak zulh awk phungphai (policy) in an ṭem hna i, ram kip phu hna nih nor chih in rianṭuan ternak zong an tong.

            Milu a tam i hman khawhmi Vawlei chungchuak thilri a tlawm tikah ṭhanchonak le Vawlei chungchuak thilri hna zatceo hman awk harnak an tonnak kong hmuhsaknak cu a hman awk tluk in a hman ve ko nain, minung kakip ṭhanchonak le a ummi zat Vawlei chungchuak thilri hna kha khat le khat zaangfah zawnruahnak langhter in ṭhencheu in hmannak ningcang kha a ṭhancho ahcun milu karhnak kongkau kha ṭha tein tlangtlak fiangter khawh a si lainak kong kan theih fiang ko lai.

            Mi cheukhat hna cu mi tlawmdeuh ṭhathnemnak ca lawngah Vawlei chungchuak thilri kha chiahru ngai in an hmannak cungah sualphawt loin, minung milu karhnnak cung lawngah sualnak an ponchuahmi piahtana cu mithmuh kuttongh in tlangtlak fianter awk ah an almi a si kan ti khawh. Hiti kan chimnak cu tulio kan hmanmi phawtzamhnak ningcang kha tuaktan piak le khamhpiaknak in kan chimmi a si. Hi ningcang ah Vawlei chungchuak thilri hna cu mi vialte caah aa tluk tein hman khawh a si lonak, cucu mi tlawmdeuh phu hna i tinvo a sinak, Vawlei chungchuak thilri kha mikip nih an rak hman a si ahcun cu an hmannak in an hlonhmi thilri hna caah Vawlei pumpi hmanh nih aa tlum lai lo tiin ngaihthiam halnak phun in an chim tawn.

            Cu hlei ah kan rak thiehciami bantuk in minung caah hmuh khawh dingmi ei awk rawl cheuthum cheukhat tluk kha nifate mi nih an hlonh tawn i ei awk a ngei lomi sifakmi hna caah hi bantuk in hlonhnak cu misifak hna rawldum ṭinak puai in an firmi bantuk a si.

            Pehzulh tein ram chung ah le Vawlei pumpi tahnak in minung milu a chah aa khah lonak zong kha cinken awk a si rih. Minung milu a karhnak ruangah hmun pakhat chung i thuhmakhat te ah thilri hmannak a san deuh tikah cun hmun chung i thil umtu ningcang hna kha hnok cencun in a umter khawh. A hnu pehzulh ah kokek pawngkam thurhnawmnak he hmunkhat in kuat phawrh rianṭuannak, hlonhmi thilri kongkau tlangtlak fianternak, Vawlei chungchuak thilri hna a zornak le zatlang nunning a ṭumchuknak hna kha pehzulh in ton cuahmah a si.

            Mirum le sifak milu aa thleidannak cu minung pakhat cio nunnak a khondenter bantuk in ram pumpi zong kha a hliam rih. Cu thil umtuning cu ramkip hoikomhnak ah chiah dingmi zulhphung kong ruahchih dingin kan nih kha a kan nor chih. A rummi Vawlei pumpi chaklei ram hna le sifak a ṭhangcho kami Vawlei thlanglei hna karlak ah pawngkam thurhnawmnak he pehtlaimi chawlehnak aa khah lonak, hlan kum tampi lio i ram cheukhat hna cu Vawlei chungchuak thilri hna kha luantuk in an rak hman ruangah phuhnih karlak kokek pawngkam he pehtlaimi leiba an rak ngei.            

Sehzung in thilchuahternak a ṭhangchomi Vawlei chaklei ram hna i chawdawr hna ah thilhran hna an kuatnak ah sifakmi ram hna i hmun um hna cu harnak tampi an tong. Biana ah kan chim ahcun, sukhor cawhnak i mercury an hman ruangah pawngkam thurhnawmhnak, thirhring an cawhnak ah sulphur dioxide dat an hman ruangah pawngkam thurhnawmhnak a chuak i, hmun um hna kha fakpi in harnak an tong.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *