TI SARAM HNA NIH AN TON CUAHMAHMI ṬIHNUNG RAL HNA

            Rili tipi thuamthum hna cu vawlei pumpi dihlak caah a herhmi ti a tambik kha a khonpiak hleiah, a tampimi ti saram (thilnung) a phunphun hna zong a khon chih ve. Ti saram thilnung phunphun tam uak kha minung nih kan thie kho rih lo. Sihmanhsehlaw konglam tampi ruang i hi thilnung hna caah thinphan awk tlak a simi thil umtu ningcang a hung chuak.

            Vawlei cung milu tam-uak caah ei awk rawl a simi tiva tidil rili tipi thuamthum hna ah a ummi ti saram thilnung tampi hna cu tlaihkhip uktu um lo ngatlaihnak hna ruangah nga phun cheukhat cu a har leiah a panh cangnak he kan hmaitonh cang.

            Ngatlaitu cheukhat hna cu nga an tlaih tikah an duh an herhmi nga phun lawng kha thim in an tlaih hnu ah, a tangmi nga phun hna kha tiva tlangah an hlonh tak tawnmi ningkel zong an buarmi kan hmuh hna.

            Minung caah ei awk rawl ca i hmanmi ti saram thilnung hna caah an ei awk rawl caah an hmanmi lung bangbuar, ngapuan hna le rili raw li heernak, aa pehnak hna rawhralnak hna zong kannih nih zeirel loin kan um.

Rili cangkeoh vawlei ṭha hna.

            A linhnak hmun rili tiva tlang hna ah vawlei tlang i tupi hna le khahchunh khawhmi rili cangkeoh vawlei ṭha titlang hna kha kan hmuh hna. Rili cangkeoh tikulh hna cu ti thilnung saram nuai tampi an it hup an umnak hmun an si. Cu thilnung saram hna lakah nga, kingkuar, cang-ai le a dang thilnung saram a phunphun, lung bangbuar, ngapuan hna le rili rawl hna kha an khon.

            Vawlei cung i rili cangkeoh vawlei ṭha hmun tampi hna cu ti thilnung saram hna an thian i, cu hmun hmanh kha rawh hram aa thawk cang kha kan hmuh. Khuaruahhar awk a simi a nuam aa dawhmi rili tipi thuamthum hna kha muici ngei lo, nunnak a thiannak titang tlang hmun ah a thlenpiaktu sualnak a tuahtu cu ahodah a si?

            Hi thil umtu ningcang leiah phaknak cu kokek pawngkam a thurhnawmh ruangah a si. Pawngkam a thurhnawmhnak cu tupi hna an lohtlaunak, thingkung phunkhatte lawngin an cinnak, sehzung hna in an hlonhmi khawmh harmi hnawm hna, ngatlaihnak ah dynamite bom puahnak le hrudennak hna cu ti thilnung saram hna kha a thih a loh a rawkter mi ngatlaihnak ningcang hna kha an hman hna ruangah a chuakmi rawhralnak cu rili hmun tiang hmanh a phan. Hi thil umtu ningcang cu rili tipi thuamthum tihmai a linhnak a san chin caah a chiahru deuh chinchin.

            Hi a konglam hna fiangte langhternak in kokek a cangmi thil hna ah minung nih tlangtlak piaknak ruangah a chuakmi a hnupeh thil umtu ningcang hna cu atu caan tawite ah k an hmu lo nain vawlei i vawlei chungchuak thilri hna kha mah ca ṭhathnemnak caah hmannak pungsan cheukhat hna ruangah rili tawne hna a phak tiang zongah kokek pawngkam rawhnak timi man khiah khawh lomi cham dantatnak he kan ton cuahmah mi kha minung nih an theih ve cio cang.

            Kokek pawngkam ningcang i rianṭuan ning le koke pawngkam thlenpiak dingah zuamnak in a ra chuak dingmi a hnu zulhnak hna kong kha ṭha tein kawl le zoh khawhnak caah hrambunh in (tangka) hna a herh. Thilnung saram vialte hna cu khat le khat pehtlaihnak an ngei di hi kannih vialte cu nunnak ngei sinak in khat le khat pehtlai tein bochanhnak ngeih a si cio caah, nunnak ngei saram pakhat cio konglam kawl (cawn) tikah upat hmaizah tein dawt zawnruahnak he tlangtlak a hau. Peng le hmun kipah a ummi thilnung phun chungkhar vialte hna khe ralring tein zohkhenh kilven cio dingah hmun um minung hna nih ṭuanvo an ngeih cio.             Hi bantuk in rianṭuan tikah hmun chung i a ummi thilnung saram phuntling hna he pehtlaih in cazin khomh a herh. Hi bang cazin khomhnak thawngin cu ral a tong liomi a harmi thilnung saram hna kha khamh zohkhenh awk timhlamhnak hna le hlawhtlinnak lam a phunphun suai duhnak ruahchannak he cazin khomhnak kha tuah cio ding a si.